45 năm qua, có một nghệ nhân đã vượt qua nhiều “sóng gió” để giữ nghề, giữ hồn dân tộc. Ông chính là Lê Minh Hùng (60 tuổi) – nghệ nhân múa bóng rỗi của tỉnh Long An.
Tiết mục múa mâm vàng của nghệ nhân Lê Minh Hùng
Xã hội phát triển, nhiều bộ môn nghệ thuật du nhập vào Việt Nam và nhanh chóng “lấy lòng” khán giả. Những bộ môn nghệ thuật ấy không chỉ hay, hiện đại, mang tính giải trí cao mà còn “đánh trúng” vào thị hiếu người xem. Điều đó đã khiến cho không ít loại hình nghệ thuật truyền thống bị lãng quên, thậm chí có nguy cơ mai một, nghệ nhân theo nghề cũng dần vắng bóng. Thế nhưng 45 năm qua, nghệ nhân Lê Minh Hùng đã quyết tâm giữ nghề này…
Vào nghề bằng… đòn roi
Vào năm 13 tuổi, tình cờ thấy ở miếu bà Thiên Hậu gần nhà có các “bà bóng” đến múa và đọc những câu văn cầu an, cầu phúc cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, thiện nam tín nữ xa gần mần ăn phát đạt… thế là cậu bé tên Hùng bắt đầu lân la tìm hiểu. “Càng tìm hiểu, tôi thấy càng thích thú rồi tự làm dụng cụ để bắt chước các bà biểu diễn. Do bản thân có năng khiếu múa cùng với sự chịu khó đã giúp tôi nhanh chóng thạo nghề” – ông Hùng kể lại.
Đến năm 17 tuổi, Hùng quyết định công khai gắn bó đời mình với nghề múa bóng rỗi. Cũng chính từ đây, chàng trai mới lớn phải đối mặt với biết bao lời dị nghị, chê bai từ người đời. “Người ta nói con trai gì mà thích mặc áo dài lòe loẹt, trang điểm như đàn bà bộ không biết mắc cỡ hay sao, có người còn ác ý nói tôi giả “bà bóng” để đi lừa gạt… nghe buồn lắm” – ông Hùng ngân ngấn lệ.
Không chỉ với xã hội, Hùng còn đối mặt với sự phản đối kịch liệt từ phía gia đình. Nghệ nhân bước sang tuổi xế chiều xúc động kể lại: “Hồi đó, ba má và mấy anh, chị không cho tôi theo nghề này vì không muốn con trai trở thành “bà bóng”. Họ “oánh” tôi dữ lắm, đến nỗi tôi xỉu lên xỉu xuống nhưng quyết không bỏ nghề. Thấy vậy, mấy anh chị giao đứa cháu nhỏ cho tôi giữ để vướng bận tay chân không đi diễn được nhưng hễ biết ở đâu có mời múa bóng rỗi là tôi ẵm đứa cháu trốn nhà đi tham gia. Có lần bị anh, chị phát hiện, đánh một trận tưởng chết”.
Trải qua nhiều năm ròng gánh chịu đòn roi, thấy ông Hùng không nản chí với nghề “múa bóng”, ba má ông đành chấp nhận. “Má nói, em của tụi bây mê nghề này quá rồi, “oánh” cỡ nào nó cũng không từ bỏ thì thôi để nó theo đi, có lẽ đó là duyên nghiệp của nó. Từ đó anh, chị không cho tôi “ăn roi” nữa và cũng từ mặt tôi suốt một thời gian dài” – ông Hùng thuật lại.
Quyết tâm giữ hồn dân tộc
Để chứng minh cho gia đình thấy được sự thành công của mình đồng thời góp phần vào việc gìn giữ linh hồn, bản sắc dân tộc, ông Hùng không ngừng tập luyện, trau dồi chuyên môn nghề nghiệp của mình thông qua nhiều điệu múa khác nhau: múa lộc bình, múa lu, múa dâng hoa, múa dao, múa ghế, múa lông công, múa mâm vàng, múa rắn…
Thời điểm nghệ nhân Hùng “sống được nhất” vào từ khoảng tháng giêng cho đến tháng tư âm lịch. Người ta thường gọi đây là mùa giao xuân nên thường mời các “bà bóng” về cúng bái cầu an. Sau thời gian này, ông Hùng phải làm thêm nghề tay trái để mưu sinh như thổi kèn Tây, hát phá quàn, làm xiếc rồi phụ vợ bán trứng vịt… hễ nghề nào chân chính là ông Hùng làm. “Làm nghề múa bóng rỗi đâu có tiền bạc gì. Có khi múa đổ mồ hôi hột chỉ được vài trăm ngàn, chia tam chia tứ còn lại có bao nhiêu đâu. Do đó phải ráng đi làm thêm để phụ vợ, con lo gia đình. Tuy vậy tôi vẫn xem nghề “múa bóng” là chính, lúc nào được mời đi biểu diễn là tôi sẵn sàng khăn gói lên đường để làm công việc mà mình đam mê. Có khi, lâu quá không được đi múa bóng rỗi, đến khi được mời, tôi vui đến mất ngủ, chỉ trông chờ đến ngày để đi” – ông Hùng tâm sự.
| Ghi nhận sự đóng góp của người dành cả đời cho bộ môn múa bóng rỗi, sắp tới đây, ông Hùng sẽ được Nhà nước trao danh hiệu nghệ nhân ưu tú. “Đây là niềm vui sướng nhất trong cuộc đời của tôi vì những gì mà mình nỗ lực, phấn đấu cuối cùng cũng được công nhận. Đây cũng là động lực để tôi tiếp tục cố gắng trong thời gian tới” – ông Hùng hạnh phúc. |
Mặc dù khó khăn về tài chính nhưng hễ ai có nhu cầu học múa bóng rỗi là ông Hùng vui vẻ nhận lời dạy miễn phí, thậm chí “bao” luôn cơm nước. Tính đến nay, có hàng chục “cô bóng” thạo nghề từ sự chỉ dạy và giúp đỡ của ông Hùng. “Tôi chẳng sợ lời gièm pha của thiên hạ, chỉ sợ mai này mình già yếu rồi, không còn được múa bóng rỗi nữa thì lấy ai mà tiếp nối bộ môn nghệ thuật dân gian này. Chính vì vậy bây giờ còn sức, còn cơ hội thì tôi sẵn sàng truyền nghề. Tôi không muốn bộ môn này dần mai một” – ông Hùng lo lắng.
Theo ông Hùng, múa bóng rỗi không chỉ cần đam mê mà còn phải kiên trì và quyết tâm. Học hát rỗi, học múa tạp kỹ… toàn những món không dễ dàng. “Cũng không ít học trò học được giữa chừng lại nghỉ ngang vì cuộc sống mưu sinh. Lúc đó tôi phải khuyên răn, thậm chí đến tận nhà năn nỉ để các em học lại. Đa số học trò tôi dạy đều là nam. Nữ học cũng được nhưng rất hiếm, với lại không có sức khỏe như các em nam. Tỉ lệ nữ học “múa bóng” thành công là rất thấp, chỉ 1/10 ” – ông Hùng tiết lộ.
Cả cuộc đời chịu nhiều cay đắng để đi theo bộ môn này, cái mà ông Hùng cảm thấy không hối tiếc đó là dù bị anh em từ mặt, người đời dị nghị nhưng ông vẫn phụng dưỡng mẹ già đau ốm suốt mười mấy năm qua. Bên cạnh đó, ông còn có được một người vợ luôn bên cạnh ủng hộ, đồng hành cùng ông trên mọi nẻo đường. Ông Hùng hồi ức: “Tôi nhớ hồi đó, tôi yêu bả quá nên đánh liều làm quen. Suốt 8 năm trời, tôi đâu có cho bả biết cái nghề của mình vì sợ bả không ưng. Đến khi cưới về rồi, tôi mới thú thật. Rất may mà bả đồng cảm, chấp nhận. Đến bây giờ, nhiều lúc tôi hỏi, em có thấy xấu hổ khi có chồng như anh không? Bả cười hiền đáp, nghề nào cũng là nghề, miễn chồng làm ăn chân chính là em hãnh diện rồi”.
Kiều Khánh
Bình luận (0)