Việc đưa một tác phẩm văn học lên màn ảnh không phải là chuyện mới. Tuy nhiên, thời gian gần đây, xu hướng này trở nên nhộn nhịp và tạo nên một tín hiệu vui cho phim Việt.
 |
| Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh, nhà nghiên cứu Phan Nhật Chiêu, TS. Đào Lê Na (từ trái qua phải) tại tọa đàm “Từ truyện đến phim” |
Mối lương duyên
Vừa qua, trong tọa đàm “Từ truyện đến phim” do Viện Truyện tranh và Hoạt hình TP.HCM tổ chức đã thu hút nhiều người tham gia, đặc biệt là các bạn trẻ. Có thể thấy, với các nhà làm phim, chuyển một tác phẩm văn học đã thành danh và ghi dấu ấn đậm nét trong lòng khán giả thành phim là điều không hề dễ dàng bởi từ văn học lên phim là một khoảng cách khá xa.
Theo TS. lý luận văn học Đào Lê Na, “không có tác phẩm văn học nào không thể làm phim. Sự giao thoa giữa văn học và điện ảnh rất thú vị nếu người làm phim biết khai thác, chọn những hình ảnh, chi tiết đắt giá nhất để đưa vào điện ảnh. Trong tình cảnh khan hiếm các kịch bản phim hay, có cốt truyện đặc sắc thì việc chuyển thể từ các tác phẩm văn học sang điện ảnh sẽ mang đến nhiều màu sắc cho khán giả”.
Những tác phẩm như truyện cổ tích Tấm Cám, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (Nguyễn Nhật Ánh), truyện ngắn Người về bến sông Châu (Sương Nguyệt Minh) và tiểu thuyết Quyên (Nguyễn Văn Thọ)… đều đã được chuyển thể thành phim và mang lại những thành công nhất định. Năm 2015, phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh có doanh thu đáng mơ ước với bất kỳ nhà làm phim nào sau khi công chiếu càng thôi thúc các nhà làm phim bắt tay vào việc đưa nhiều hơn các tác phẩm văn học lên màn ảnh rộng.
| Chuyển thể những tác phẩm văn học hút khách thành những tác phẩm điện ảnh gần gũi, chạm vào trái tim khán giả không phải là điều dễ dàng. Thời gian qua, sự nở rộ của những dự án phim chuyển thể chưa thể báo hiệu gì cho sự lên ngôi của dòng phim này. Dù còn nhiều thách thức, nhưng sự nỗ lực của những nhà làm phim thật đáng ghi nhận để tạo nên thị trường phim phong phú, đa sắc màu hơn. |
Chuyển thể từ văn học sang điện ảnh nghĩa là cải biên nội dung của một tác phẩm văn học và biên kịch lại sao cho phù hợp với điện ảnh. “Với những kiệt tác văn học như Truyện Kiều là một thách thức khiến nhiều người làm phim e dè, khó có thể chuyển thể thành phim bởi để chuyển tải ngôn ngữ văn học trong tác phẩm này thành ngôn ngữ điện ảnh là một thách thức quá lớn. Còn lại với rất nhiều tác phẩm khác, việc chuyển thể là hoàn toàn có thể nếu nhà làm phim có tiếng nói chung với nhà văn, khai thác và chuyển tải được chiều sâu, cái hồn của tác phẩm văn học”, nhà nghiên cứu Nguyễn Nhật Chiêu chia sẻ. Trong hành trình chuyển thể một tác phẩm văn học thành tác phẩm điện ảnh, sự sáng tạo của nhà làm phim là cần thiết nhưng đòi hỏi sự sáng tạo ấy không được quá sai lệch nội dung tác phẩm. Cái tài, cái tâm của nhà làm phim là phải làm sao để những khán giả trước đó đã đọc qua tác phẩm văn học và những tác giả chưa từng đọc qua cùng cảm nhận được giá trị cốt lõi mà tác phẩm văn học cũng như điện ảnh mang tới.
Thách thức không nhỏ
Theo dự kiến trong năm 2017, bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm Cô gái đến từ hôm qua của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh sẽ ra mắt khán giả. Cô gái đến từ hôm qua được đạo diễn Phan Gia Nhật Linh (đạo diễn phim từng đạt doanh thu kỷ lục của phim Việt – Em là bà nội của anh) dành nhiều tâm huyết để chuyển thể lên màn ảnh rộng. Đây có thể xem là một thách thức, áp lực đối với đạo diễn Phan Gia Nhật Linh bởi tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã đi vào lòng độc giả nhiều thế hệ. “Trước khi quyết định chọn tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, tôi biết mình sẽ đương đầu với áp lực nhưng chính điều đó lại càng làm tôi hứng thú bởi cá nhân tôi tìm thấy mối liên hệ giữa mình với tác phẩm này. Nhà làm phim không nhất thiết phải trung thành với tác phẩm gốc mà cần biết cách lọc bớt các nhịp văn học bị lặp lại để khiến cho diễn tiến câu chuyện tốt hơn với nhịp của điện ảnh và có những cao trào”, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cho biết. Truyện Cô gái đến từ hôm qua đã bán được hơn 200.000 bản kể từ năm 1990. Hiện nay, Nguyễn Nhật Ánh là cây bút có nhiều tác phẩm văn học được đưa lên màn ảnh như Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Áo trắng sân trường, Nữ sinh, Kính vạn hoa…
Biết tận dụng nguồn chất liệu văn học dồi dào có sẵn là một chuyện nhưng việc làm sao để biến nguồn chất liệu này thành những thước phim tạo dấu ấn đậm nét trong lòng khán giả thì phải dựa vào tài năng của người làm phim. “Cái tài của người làm phim là phải biết lựa chọn, tiết kiệm thời lượng và nhấn vào đúng ngôn ngữ hình ảnh để gây ấn tượng với người xem. Bởi, tác giả văn học có thể miêu tả trên những trang giấy dài dằng dặc nhưng kịch bản phim thì có giới hạn”, TS. Đào Lê Na nhấn mạnh.
Bên cạnh khâu kịch bản, để tạo nên được những tác phẩm điện ảnh chuyển thể gây tiếng vang thì các nhà làm phim phải đối mặt với nhiều khó khăn như khâu tuyển chọn diễn viên, bối cảnh phim… Do đó, chuyển thể những tác phẩm văn học hút khách thành những tác phẩm điện ảnh gần gũi, chạm vào trái tim khán giả không phải là điều dễ dàng. Thời gian qua, sự nở rộ của những dự án phim chuyển thể chưa thể báo hiệu gì cho sự lên ngôi của dòng phim này. Dù còn nhiều thách thức, nhưng sự nỗ lực của những nhà làm phim thật đáng ghi nhận để tạo nên thị trường phim phong phú, đa sắc màu hơn.
Bài, ảnh: Yên Hà
Bình luận (0)