Ca khúc trong phim luôn góp phần “trang điểm” thêm giá trị nghệ thuật cho một tác phẩm điện ảnh. Tuy nhiên, vì xu hướng “có phim là phải có ca khúc ăn theo” nên nhiều tác phẩm âm nhạc chạy theo đuôi điện ảnh, không những không tôn vinh giá trị bộ phim mà còn có tác dụng ngược đối với ý đồ ban đầu của nhạc sĩ (NS).
 |
| NS Nguyễn Tất Tùng – tác giả của nhiều ca khúc phim truyền hình được khán giả yêu mến |
Cất giữ linh hồn cho bộ phim
Nhìn lại lịch sử điện ảnh Việt Nam chúng ta thấy, không chỉ ở giai đoạn trước năm 1975 mà ngay sau thời kỳ mới giải phóng, các bộ phim chỉ thuyết phục tai người xem qua những đoạn nhạc phim không lời bằng khí nhạc. Còn việc đưa ca khúc vào thể hiện trong phim hầu như là ngoại lệ nếu không nói là một thứ xa xỉ đối với đoàn làm phim. Thế nhưng, cũng giống như các loại hình nghệ thuật khác, loại hình nghệ thuật thứ bảy không thể giậm chân tại chỗ mà phải tự cựa mình để làm mới như một sự lột xác về điện ảnh. Được nghe khúc đầu đã mê đến phần vĩ thanh của bộ phim, bài hát lại một lần nữa tạo nên một dư ba vang vọng như đánh thức một lần nữa những giá trị cao đẹp của hình tượng nhân vật cũng như chủ đề tác phẩm văn học bằng hình ảnh sống động. NS Trịnh Công Sơn có thể coi là một trong những người có công đầu trong việc khai phá mảnh đất viết ca khúc cho phim. Đáng nhớ nhất là ca khúc Em còn nhớ hay em đã quên và sau đó là Đời có tên tụi mình. Cố NS Bảo Phúc sau đó cũng làm nên tên tuổi của mình bằng ca khúc Những nẻo đường phù sa trong bộ phim cùng tên. Để lại nhiều dấu ấn trong phim với những ca khúc đi cùng năm tháng còn có NS Lư Nhất Vũ. Nếu bộ phim Đất phương Nam có Chú bé tìm cha và Bài ca đất phương Nam day dứt tình người thì phim Còn lại một mình, Thạch Sanh Lý Thông có ca khúc Lời ru sau cơn giông và Tiếng đàn Thạch Sanh. NS Trọng Đài, Trần Long Ẩn, Hoài An, Nguyễn Đức Trung là những người có công lớn trong việc tạo nên “bản đồ” muôn điệu về ca khúc trong phim.
Có thể coi ca khúc này là những câu chuyện kể bằng âm nhạc mang lại nhiều cảm xúc cho người ngồi ở hàng ghế khán giả. Tuy nhiên, muốn có những ca khúc ghi điểm đòi hỏi người NS phải thật sự lao tâm khổ tứ để sinh ra đứa con âm nhạc xinh xắn sau một thời gian vật vã thai nghén. Gần đây khán giả truyền hình đang theo dõi các bộ phim truyền hình nhiều tập như: Đại gia không chồng, Tình yêu và kho báu, Kẻ giấu mặt, Tình người xứ Hoa, Ám ảnh xanh, Đôi mắt âm dương đều bị “ám ảnh” bởi các ca khúc được thể hiện trong đó do NS Nguyễn Tất Tùng – Hội viên Hội Âm nhạc TP.HCM và Hội NS Việt Nam sáng tác.
Khi ca khúc phim có đời sống riêng
| Thực tế cho thấy, không cứ có trình độ là sáng tác hay và ngược lại bởi vì – theo NS Tất Tùng – ca khúc không chỉ được đánh thức bằng từng nốt nhạc mà bằng cả tâm hồn và cảm hứng tuôn trào của người nghệ sĩ. Một ca khúc dở không phải bởi sáng tác nhanh hay chậm mà do chưa có sự đồng điệu giữa tâm hồn với tác phẩm. |
Theo NS Nguyễn Tất Tùng, người viết nhạc phim trước hết phải có trình độ nhất định sáng tác nhưng điều này vẫn chưa đủ nếu thiếu bề dày về âm nhạc: “Ca khúc trong phim có thể coi là linh hồn sống của cả bộ phim vì thế người NS phải có trình độ, vốn sống nhất là những tác phẩm âm nhạc chính luận”. Chưa đủ kiến thức sáng tác thì ca khúc viết hời hợt, thiếu vốn sống từ đó không thể nói được gì về nội dung mà lại còn xa lạ với người nghe. Yêu cầu trước hết là NS phải đọc kịch bản trước để nắm được cốt truyện và chủ đề tác phẩm. Hiểu sơ sài tác phẩm điện ảnh thì tác phẩm âm nhạc lúc ra mắt chẳng khác gì đứa con ngoài giá thú. Theo NS Tất Tùng, khó nhất là xây dựng ý tưởng cho ca khúc, làm sao tìm được cái tứ để tiết tấu và giai điệu cùng biết hòa minh. Có bột mới gột nên hồ, tác giả ca khúc nổi tiếng Thương về xứ Nghệ, Miền Trung trong tôi khẳng định thêm: “Sáng tác ca khúc nói chung và ca khúc trong phim nói riêng, người viết nhạc phải có năng khiếu thật sự về ca từ và giai điệu”.
Nhiều NS cũng thừa nhận, mỗi thể loại có cái khó riêng. Đạo diễn Hồ Ngọc Xum cho hay, so với phim truyền hình, viết ca khúc cho phim điện ảnh công phu hơn. Vì thế đòi hỏi tay nghề già dặn của người sáng tác. Thực tế cho thấy, không cứ có trình độ là sáng tác hay và ngược lại bởi vì – theo NS Tất Tùng – ca khúc không chỉ được đánh thức bằng từng nốt nhạc mà bằng cả tâm hồn và cảm hứng tuôn trào của người nghệ sĩ. Một ca khúc dở không phải bởi sáng tác nhanh hay chậm mà do chưa có sự đồng điệu giữa tâm hồn với tác phẩm. Giống như các tác phẩm âm nhạc khác, ca khúc trong phim cũng dễ bị lao vào vòng xoáy đạo nhạc. “Có NS viết hàng trăm ca khúc cho phim nhưng có người chỉ để đời bằng vài ca khúc đếm đầu ngón tay nhất là có một đời sống độc lập, đó là do năng khiếu từng con người. Ca khúc có được sự lan tỏa còn nhờ vào cách thể hiện của từng ca sĩ. Các giọng ca Mai Hoa, Tô Thanh Phương, Hồng Nhung, Phương Thanh đã giúp các ca khúc trong phim có được một đời sống riêng sau đó do có giá trị hoàn thiện như một tác phẩm âm nhạc độc lập” – NS Nguyễn Tất Tùng chia sẻ.
Bài, ảnh: Quang Phan
Bình luận (0)