Tại Cần Thơ vừa diễn ra Hội nghị khoa học “Sử dụng bền vững tài nguyên đất ở ĐBSCL”.
Tại đây, TS. Lê Cảnh Định – Phó Phân viện trưởng Phân viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, Bộ NN-PTNT, phân tích: “ĐBSCL có hơn 1,9 triệu ha đất lúa, trồng trên đất phèn 802.400ha, đất phù sa 689.900ha, đất mặn 326.600ha, đất xám 88.700ha, đất cát 13.800ha, đất khác là 5.600ha. Như vậy toàn vùng có 58,5% diện tích đất lúa có yếu tố hạn chế về phèn và mặn, đất cát nghèo dinh dưỡng. Đất phù sa hoặc ít hạn chế chiếm 35,8%. Thời gian qua, để làm 3 vụ lúa và đạt năng suất, nông dân sử dụng quá nhiều phân bón hóa học, ít phân hữu cơ, khiến mất cân bằng chất hữu cơ trong đất dẫn tới suy thoái môi trường đất trên quy mô lớn. Nhiều vườn cây ăn quả bị dịch bệnh nặng. Việc sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật, thuốc bị cấm còn góp phần làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản”.
Theo đó, PGS.TS Vũ Năng Dũng – Chủ tịch Hội Khoa học đất Việt Nam, cho rằng: “Chúng ta cần thay đổi từ tư duy sản xuất lương thực sang tư duy kinh tế nông nghiệp, nghĩa là xem tất cả điều kiện thiên nhiên như nước lợ, nước mặn, tác động của biến đổi khí hậu… là tài nguyên và nghiên cứu giải pháp phát huy những lợi thế đó. Cụ thể là vùng nước ngọt trồng lúa; vùng nước mặn để nuôi trồng thủy sản; vùng nước lợ, đẩy mạnh mô hình sản xuất lúa – tôm, trồng cây ăn quả trên những vùng đất thích hợp”.
Đồng tình, GS.TS Võ Quang Minh – Trường ĐH Cần Thơ – chỉ rõ, tại tỉnh Hậu Giang, những vùng đất phèn bà con nuôi cá rất hiệu quả, đất này trồng mía, khóm, thanh long cho hiệu quả cao về chất lượng và năng suất. Vùng đất cát ở Trà Vinh, Bến Tre rất thích hợp trồng dưa hấu, ớt, rau cải, nhãn, ổi, xoài. Vùng tứ giác Long Xuyên mỗi khi lũ về đem lại nguồn lợi rất lớn về cá, tôm cho người dân…
Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Mỹ Hoa (ĐH Cần Thơ) thì: “Qua thực tế khảo sát của chúng tôi cho thấy, rất khó để quy hoạch cho từng vùng: nước mặn, ngọt, lợ, vì hệ thống kênh rạch tại ĐBSCL chằng chịt. Khi mặn xâm nhập thì nó đến cả vùng nước ngọt và lợ khiến nông dân không trở tay kịp. Hiện nay mô hình nuôi tôm nước lợ, tôm – lúa khá phát triển nhưng mô hình sản xuất này đang gặp nhiều khó khăn về nguồn giống chưa được chủ động, chưa đảm bảo chất lượng; hạ tầng thủy lợi chưa hoàn thiện; hệ thống kênh cấp – thoát nước chưa đáp ứng nhu cầu gây khó khăn trong sản xuất và kiểm soát dịch bệnh. Phần lớn sản xuất tôm – lúa ở quy mô hộ gia đình, kỹ thuật chưa đảm bảo, năng suất chưa cao, nhiều người nuôi tôm thua lỗ vì dịch bệnh. Do vậy nhiều nông dân vẫn chọn sản xuất lúa vụ 3 thay vì chuyển đổi cơ cấu sản xuất”.
Từ thực tế này, các đại biểu cho rằng, cần sự liên kết giữa nhà khoa học và chính quyền địa phương. Đặc biệt, cần có chính sách của Nhà nước trong thực hiện các giải pháp về hạ tầng cơ sở, tìm thị trường cho hàng nông sản…
Đan Phượng
Bình luận (0)