Ở vào tuổi ngoài 60, vợ chồng già Lê Phú Hải và Hồ Thị Ánh Hoa vẫn miệt mài với những đêm diễn tuồng cho du khách xem ở phố cổ và truyền dạy môn nghệ thuật này cho lứa học sinh THCS. Với họ, tình yêu cho tuồng gần như không tuổi!
 |
| Tiết mục biểu diễn của các em thuộc lớp học mà vợ chồng nghệ sĩ Lê Phú Hải đào tạo |
Gầy lại một làng tuồng
Căn nhà cấp 4 cũ kỹ bên dòng sông Thu ở khu phố Nam Diêu (phường Thanh Hà, thành phố Hội An) chiều chiều vang lên những khúc hát trầm bổng, say sưa của đôi vợ chồng già trước giờ ra phố diễn đêm cho du khách thập phương thưởng thức. Thấy chúng tôi hỏi thăm, bà Ánh Hoa dứt câu tuồng, đon đả mời khách. Cuộc sống của họ khó nghèo nhưng lửa tuồng trong ngôi nhà ấy chưa hề tắt. Tiếng tăm tuồng Nam Diêu tưởng chừng chỉ còn trong kí ức lớp người cao tuổi nhờ đó được vực dậy. Đoàn tuồng Nam Diêu nay vỏn vẹn chừng 5 nghệ sĩ, ông Lê Phú Hải là trưởng đoàn, nhưng để gầy dựng lại là một câu chuyện dài. Ông Hải kể, ông sinh ra và lớn lên trên chính mảnh đất tuồng Nam Diêu. Thời trẻ, ông thường theo cha đứng sau cánh gà trong những đêm cha diễn tuồng. Niềm đam mê tuồng ăn sâu vào máu thịt từ đó. Thời trai trẻ, đất nước trong cảnh chiến tranh ly lạc, ông nhập ngũ rồi thoát ly. Hòa bình, ông theo học đại học và về công tác tại thành phố Đà Nẵng. Nghỉ hưu, ông lại vào tận miền Nam sinh sống. Tuồng cổ Nam Diêu những năm tháng thập niên 80, 90 gần như mất hẳn vì thu nhập từ diễn tuồng không đủ áo cơm cho nghệ sĩ. Nhiều người nhớ tuồng lắm nhưng không thể vực dậy một làng tuồng tiếng tăm xưa. Năm 2002, khi biết chính quyền có ý định vực dậy tuồng cổ. Ông Hải khăn gói về quê, tham gia ngay vào việc khôi phục. “Mình lớn lên từ đây, đam mê tuồng đã ngấm vào máu thịt, dù nhiều năm làm việc không liên quan đến tuồng nhưng nhớ lắm. Lúc xa quê, nghe điệu tuồng cổ là lòng lại nôn nao. Nên nghe phục dựng tuồng cổ là tui về ngay”, ông Hải bộc bạch.
Trở về hôm trước, hôm sau Lê Phú Hải tìm đến những người bạn diễn cũ như kép Nguyễn Xuân Giá, Nguyễn Văn Tú, cô đào Ánh Hồng, Ánh Hoa… bày tỏ tâm tư khôi phục lại gánh tuồng. Được ủng hộ. Ngót 15 năm nay, tuồng Nam Diêu được diễn từ mỗi tháng một đêm, nay diễn đều đặn vào đêm cuối tuần, như nét đặc trưng trầm mặc của phố Hội, thu hút sự quan tâm của du khách.
Nối lại một gánh đời
| Bà Hoa: “Hát tuồng đòi hỏi rất nhiều kỹ năng, yêu cầu người hát phải dùng thần sắc của gương mặt, đôi mắt, cử chỉ lẫn giọng hát vắt ra từ hơi óc, hơi bụng, nhấn nhá. Vì vậy theo tuồng là phải mê tuồng mới theo đuổi được. Nhìn các em hăng say mình thấy vui lắm”. |
Trong câu chuyện gầy lại gánh tuồng, ít ai biết, còn có phần nào được bồi đắp bằng một tình yêu nồng cháy của đôi nghệ sĩ Phú Hải và Ánh Hoa. Gặp nhau dẫu muộn màng nhưng họ đã nối lại gánh đời đã gãy không chỉ bằng tình yêu nồng ấm dành cho nhau mà còn dành cho niềm đam mê tuồng cổ. Bà Ánh Hoa cũng sinh ra trong gia đình có mẹ là nghệ sĩ ưu tú hát tuồng cổ ở Đà Nẵng. Tuổi thơ của bà cũng thường xuyên chờ mẹ sau cánh gà sân khấu rồi mê tuồng và theo tuồng. Ngày gặp ông Hải, bà cũng đã dang dở một cuộc tình. Bà bảo, cứ ngỡ từ đó chỉ dành tình yêu cho tuồng, nhưng không ngờ chính tuồng làm cầu nối lương duyên cho họ lại gần nhau hơn. “Khi chưa gặp ông ấy, hàng tháng ngoài diễn ở nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh (Đà Nẵng), tui cũng thường được mời diễn ở phố cổ Hội An, dù tháng chỉ một lần. Tui rất thích cách thưởng thức của khán giả ở phố cổ, họ mê đắm và truyền cảm hứng chân thực cho người diễn. Thế nên khi gặp ông ấy, nghe ông ấy bày tỏ tâm nguyện phục dựng nghề hát tuồng Nam Diêu, tôi đã cố hết sức để cùng ông ấy gầy dựng lại. Chúng tôi đến với nhau cũng từ tình yêu tuồng đó”. Ngồi cạnh vợ, ông Hải cười hiền: “Kết quả của tình yêu chúng tôi không chỉ là một mái ấm mà cò có một gánh tuồng và đứa con gái lên lớp 8 cũng mê tuồng như bố mẹ. Người nghệ sĩ, không gì vui bằng khi con cái mình sẽ nối tiếp niềm đam mê của mình để tuồng được sống”.
Ngoài buổi diễn, hàng tuần vào mỗi đêm thứ sáu, vợ chồng nghệ sĩ Phú Hải đều đặn lên lớp truyền dạy cho lớp học gồm 7 học sinh THCS. Ông Hải cho biết, lớp học do Trung tâm Văn hóa – Thể thao & Du lịch thành phố Hội An phối hợp với đoàn hát mở lớp dạy tuồng miễn phí cho nhóm học sinh ở Nam Diêu do quỹ của cố giáo sư Hoàng Châu Ký – một nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tài trợ năm 2016. “Các em học sinh theo học đến hôm nay sau hơn 7 tháng đã rành rọt hát được nhiều làn điệu. Đáng mừng nhất là các em đều có chung niềm đam mê và không bỏ buổi học nào”, ông Hải nói. Đôi mắt người nghệ sĩ già ánh lên niềm vui, dù mới khởi đầu nhưng lớp trẻ đã gieo trong tim ông niềm tin và nghệ thuật tuồng được gìn giữ.
Bài, ảnh: Phan Vĩnh Yên
Bình luận (0)