Nghề thiết kế bối cảnh: Biến những điều không thành có

Nếu như bối cảnh ở phim trường, các họa sĩ thiết kế có thể dàn dựng thoải mái, tự do sáng tạo, muốn sơn, vẽ thậm chí đục tường khoét lỗ cũng không bị than phiền gì. Nhưng một khi thuê bối cảnh tại nhà dân thì sẽ khó chủ động trong việc dàn dựng gì thêm. Trường hợp gặp phải những chủ nhà khó tính, họ dường như “điều khiển” cả họa sĩ thiết kế, buộc đạo diễn phải ngậm ngùi sửa kịch bản và đảm bảo không cho quay bối cảnh “xấu” tại nhà họ.

Bối cảnh “xấu” ở đây không có nghĩa là không đẹp, mà đó là những cảnh quay như nghiện hút, mại dâm, giết người. Những cảnh quay thế này luôn bị các chủ nhà kịch liệt phản đối vì đâu ai muốn ngôi nhà trở nên… xui xẻo khi lên sóng. Thế là cả đoàn làm phim ra hiệu với họa sĩ trổ tài “vải thưa che mắt… chủ nhà”. Để “đối phó” với những chủ nhà khó tính, các họa sĩ thiết kế luôn dự phòng hai phương án. Một, trường hợp ông bà chủ luôn ở nhà mà cảnh quay “xấu” ngày hôm đó không dời được, các họa sĩ sẽ cho treo những tấm màn ở bốn phía hoặc dồn tất cả diễn viên vào phòng và khóa chặt cửa… để quay. Nếu được hỏi, các anh thuyết phục: “Tụi em đang quay cảnh phải dùng ánh sáng đèn neon, thu âm trực tiếp cần tránh tiếng ồn nên vào quay trong phòng kín là thuận tiện nhất”, anh Lê Sâm, họa sĩ thiết kế chia sẻ. Phương án dự phòng thứ hai là cả đoàn phim phải “canh” ông bà chủ đi vắng rồi tranh thủ quay thật nhanh.

Việc thuê một ngôi nhà để quay những bối cảnh hiện đại đã khó, thì việc thuê một ngôi nhà “cổ” để quay những bối cảnh xưa lại càng khổ sở hơn nhiều. Khiphim Sống gượng của đạo diễn Phạm Nhuệ Giang chính thức được duyệt kịch bản, cả đoàn đau đầu vì phải tìm một ngôi nhà mà mang dáng vóc thời bao cấp. Đích thân các họa sĩ phải hỏi người trong vùng tìm cho ra một người đan lại vỏ phích giống hệt thời xưa, rồi mới mua ruột phích lắp vào. Họa sĩ thiết kế tự tay chuốt tre, nứa, lá để phủ thêm lên ngôi nhà gạch đã rêu cũ. Các anh còn huy động thêm nhân công để gấp rút đóng các kiểu giường, tủ như kiểu gia đình thôn quê miền Bắc hay sử dụng.

Nhắc đến phim Biết chết liền của đạo diễn Lê Bảo Trung, khán giả nhớ ngay những cảnh quay ma quái ngay dưới lòng đất. Để xây dựng khu hầm bí mật, các họa sĩ thiết kế hết sức vất vả “phù phép” theo yêu cầu đạo diễn. Đạo diễn Lê Bảo Trung cho biết, bối cảnh này anh đã giao cho 3 họa sĩ thiết kế lên bản vẽ chi tiết trước khi quay 2 tháng, nhân tạo hoàn toàn để tạo vẻ hoành tráng, giống như thật. Từng viên gạch, đường dây điện, những bức tường loang lổ đầy máu đều được xử lý hoàn toàn bằng tay dù chỉ xuất hiện thoáng qua khung hình. Xem phim, khán giả sẽ kinh ngạc trước vẻ kỳ bí của những hầm sâu hun hút, những dãy phòng giam cầm xác sống tạo nên một mê cung mà xem qua chúng ta không tin rằng tất cả đều từ sự sáng tạo của các họa sĩ thiết kế.

Trong một số bộ phim, có những cảnh bắt buộc phải dựng nên một đám tang, thế là các họa sĩ thiết kế phải “di dân” tạm thời ảnh thờ của chủ nhà, lôi đi kéo lại bàn thờ cho đúng góc máy. Sau đó, họ lấy ảnh một người nào đó lạ hoắc (có khi là diễn viên trong đoàn) cộng với hương khói nghi ngút, hình ảnh khấn vái xì xụp, thế là một đám tang gọi là… hoàn chỉnh có ngay! Diễn viên Trần Lực chia sẻ “Tôi được ngồi… nóc tủ vài chục lần với di ảnh là một liệt sĩ. Nhưng ngồi riết như… ghiền vậy, hễ có cảnh nào thích hợp, dù phim tôi không đóng các họa sĩ vẫn “mượn” đỡ hình tôi đặt lên… bàn thờ”. Với diễn viên Trần Lực là vậy, có một số diễn viên rỉ tai nhau phải cảnh giác mấy ông họa sĩ thiết kế nếu có đóng một vai “ngồi nóc tủ” nào đó thì phải đòi bằng được “ảnh thờ” của mình về, nếu không muốn “ngồi nóc tủ” ở một phim khác mà mình chẳng liên quan gì.

Bài, ảnh: Phúc Nguyễn