Nỗi niềm cán bộ y tế học đường: Kỳ 1: Thiếu động lực gắn bó với nghề

Tại Trường MN 7B, Q.Bình Thạnh, TP.HCM hầu như buổi học nào cũng có giáo viên dẫn một vài em HS lên để tư vấn và xin thuốc uống tại phòng y tế. Trước và sau những ngày Tết Nguyên đán, do thời tiết chuyển mùa nên trẻ ở độ tuổi này thường bị sổ mũi, ho, cảm sốt. Do được phát hiện kịp thời nên các bé nhanh chóng bình phục chỉ trong một hai ngày. Tuy nhiên, có những bé bệnh nặng thì y sĩ Hoàng Như Quỳnh mời bố mẹ đến trường tư vấn, giới thiệu đến bệnh viện gần nhất để chữa trị. Tuy mới về trường nhận công tác nhưng do được đào tạo đúng chuyên môn ở một trường CĐ y tế nên mọi tình huống về sức khỏe xảy ra bất trắc đều được nữ y sĩ trẻ tuổi này giải quyết tốt. Tại Q.Gò Vấp, Trường TH Trần Văn Ơn có gần 1.300 HS nên chuyện đau ốm và trầy xước trên cơ thể của các em ở độ tuổi này thường xảy ra. Thế nhưng, nhiều năm gần đây nhờ có một cán bộ y tế phụ trách nên việc tư vấn và điều trị tại chỗ không còn gì khó khăn nữa. Là một cán bộ y tế thuộc diện biên chế chính thức của nhà trường nên y sĩ Ngô Thị Mỹ Dung thật sự an tâm với công việc hàng ngày của mình.

Đây thực sự là một tín hiệu vui cho ngành GD-ĐT khi hiện nay hầu hết các trường trong địa bàn TP.HCM đều có đủ biên chế cán bộ y tế học đường. Thầy Phạm Quang Ái – Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Tăng, Q.9 khẳng định: “Do đặc thù đối tượng của cấp THPT nên hiện nay các trường THPT tại các địa phương đều bắt buộc phải có một biên chế cho cán bộ YTHĐ theo thông tư 35 của Bộ GD-ĐT”. Cũng theo thầy Ái, nhờ sự quan tâm đó mà các trường cũng đã có đủ phòng y tế tại chỗ nhằm phục vụ công tác khám và chữa bệnh ở cấp cơ sở cho từng đơn vị. Theo quan sát của chúng tôi, những đơn vị nào có riêng phòng y tế thì đều được trang bị giường, tủ thuốc, bàn khám theo quy định của ngành y tế. Chính vì thế, hiện tại hình ảnh “phòng y tế nằm khiêm tốn dưới chân cầu thang hay ở chung với phòng thiết bị, thư viện” đã không còn đối với các trường THPT. Được xây dựng theo quy mô hiện đại hay nằm trong hệ thống trường chuẩn quốc gia, nhiều trường đã có phòng YTHĐ khang trang, hợp vệ sinh và thoáng mát. Những nơi này đội ngũ cán bộ y tế được phân bố hợp lý theo tỷ lệ HS và đúng trình độ chuyên môn. Nhờ vậy mà công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và khám chữa bệnh luôn được thực hiện theo định kỳ, đạt hiệu quả cao.

Cùng với một vài đơn vị khác, Phòng GD-ĐT Phú Nhuận là một trong những đơn vị đi đầu về công tác YTHĐ. Nhờ sự hỗ trợ của Trung tâm Y tế quận và một số cơ quan liên đới, hàng năm Phòng GD-ĐT quận đều tổ chức được các chương trình hội nghị về công tác dinh dưỡng, mắt và nha học đường. Dù trình độ chuyên môn chưa đồng đều nhưng qua các đợt tập huấn này, cán bộ YTHĐ tại các cơ sở lại có thêm kinh nghiệm để làm tốt nhiệm vụ của mình. Khi được “trang bị” một bác sĩ đa khoa và có sự phối hợp nhịp nhàng với ngành y tế địa phương thì lúc đó, hầu hết mọi kế hoạch hoạt động y tế của phòng GD-ĐT sẽ được thực hiện một cách bài bản, đúng chuyên môn. Tuy nhiên, không phải quận – huyện nào cũng có được một biên chế bác sĩ “ngon lành” như vậy.

Mặc dù quy định trình độ y sĩ trở lên cho các phòng YTHĐ là điều bắt buộc nhưng thực tế lại rất khó thực hiện. Do thiếu về số lượng nên cán bộ y tế hầu hết vẫn là y tá, điều dưỡng hoặc cao lắm là y sĩ. Những năm trước đây, tình trạng  thiếu cán bộ YTHĐ diễn ra liên miên. Mặc dù có sự chủ động về mặt tổ chức nhưng nhiều hiệu trưởng và trưởng phòng GD-ĐT vẫn kiếm không ra người để đưa vào biên chế. Lại có trường tìm được nhân sự nhưng không thể đưa vào biên chế do bất cập về khâu tổ chức đành để họ làm việc theo chế độ hợp đồng nội bộ nên họ phải chịu rất nhiều thiệt thòi về quyền lợi.

Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy, ngay cả một số cán bộ y tế dù được tuyển biên chế chính thức nhưng họ vẫn chưa thật sự gắn bó với công việc mình đang làm, nguyên nhân trước hết là chế độ đãi ngộ quá thấp. Một y sĩ đang công tác tại trường THPT Q.9 so bì: “Cùng ra trường một năm nhưng bạn bè tôi được làm tại các bệnh viện, ngoài chế độ lương còn có tiền làm thêm từ khám và chữa bệnh ngoài giờ, cùng các khoản phụ cấp khác nên thu nhập gần như gấp đôi”. Không chỉ thiệt thòi về kinh tế mà một số cán bộ YTHĐ còn thiệt thòi về quyền lợi khác như không được thăng tiến, không được đào tạo chuyên môn cao hơn. “Làm việc ở trường học muôn đời vẫn là cán bộ y tế chứ đừng bao giờ mơ đến trưởng khoa, trưởng phòng hay chủ nhiệm khoa như các bác sĩ ở bệnh viện” – một cán bộ y tế Q.Thủ Đức than thở.

Bài, ảnh: Nguyễn Hoàng Anh