Sài Gòn thời cúm gia cầm: Kỳ 2: Nỗi buồn chim yến

Hàng trăm hộ nuôi yến ở TP.HCM đang đứng trước nguy cơ không tiêu thụ được yến thành phẩm. Thậm chí có người đã phải rao bán nhà nuôi yến vì thua lỗ.

Về huyện đảo Cần Giờ một ngày cuối tháng 4, tôi thực sự bị choáng ngợp trước độ quy mô, hoành tráng của những ngôi biệt thự 3-5 tầng san sát nhau. Chúng được xây để dành riêng cho yến sống mà người dân ở đây gọi là khu “chung cư của yến”. Tôi lân la đến hỏi chuyện, những người đó tưởng tôi về thu mua tổ yến, xôn xao và rạng rỡ hết cả lên. Khi biết không phải vậy thì họ buông những tiếng thở dài. Từ ngày có dịch H5N1 ở chim yến Ninh Thuận, không khí thu mua tổ yến ở đây đã giảm nhiệt hẳn. Không còn cảnh người của các công ty ở TP về tận đây, đặt cọc trước để lấy hàng nữa. Thay vào đó, những ngôi nhà khóa đóng im ỉm, chẳng đoái hoài, yến về mặc yến. “Nuôi yến tưởng dễ mà khó lắm, người ta nói là hốt vàng trên không nhưng không phải ai cũng hốt được. Ai may mắn thì dụ được chim vào ở, không thì tay trắng. Đầu tư một nhà nuôi yến chừng 3-5 lầu, diện tích sàn 300m2 tốn từ 1,5-2 tỷ đồng. Sau ít nhất 3 năm mới cho thu hoạch tổ. Mà bỗng dưng dịch bùng lên ở Ninh Thuận thế này thì coi như công cốc rồi” – anh Nguyễn Văn Trà, một hộ dân nuôi yến lâu năm ở tổ 11, ấp An Hòa, xã Tam Thôn Hiệp chia sẻ.

Có 2 khu nhà 5 tầng nuôi yến, đều đang đến mùa làm tổ, ông A Ly (tổ 4, ấp An Phước, xã Tam Thôn Hiệp) xót lòng như ngồi trên đống lửa. “Giờ tổ yến có thu hoạch cũng không có nơi thu mua, mà có mua giá cũng bèo quá. Không bán thì để ẩm mốc, hư hết, mà bán thì không đành. Tiếc công của yến…”.

Người nuôi yến ở đây vẫn tin rằng yến của họ bị oan, họ bảo rằng, yến cứ bay hoài, bay hoài, sáng 5 giờ ra khỏi tổ, ăn trên không, ngủ trên không, đến 6, 7 giờ tối mới về tổ thì làm sao mà nhiễm bệnh được. “Chỉ có con người tác động vào thôi” –  ông A Ly nói như thanh minh.

Tình cảnh ảm đạm không kém là không khí tại các tiệm bán thành phẩm yến ở TP.HCM. Dạo một vòng quanh những cửa hiệu bán yến sào từ Q.1, Q.3, Q.10 đều thấy hết sức vắng vẻ. Nhân viên một cửa hàng bán yến sào trên đường Hai Bà Trưng (Q.1) cho biết, gần 1 tháng nay, rất ít người đến hỏi mua, thậm chí có ngày còn không có bóng một vị khách nào. “Người ta sợ yến” – cô cho hay. Theo thống kê từ phía Chi cục Thú y TP.HCM thì hiện TP có trên 300 nhà nuôi yến, tập trung nhiều ở các quận, huyện vùng ven như Nhà Bè, Cần Giờ, Q.2, Q.7, Q.9, Q.12.

Một kilôgam yến sào gồm 7-9 tổ yến có giá dao động từ 40-60 triệu đồng. Lợi nhuận khá cao nên nhiều hộ dân tại TP.HCM đã đua nhau xây nhà nuôi yến, thậm chí còn cải tạo gác mái nhà ở để dụ yến vào. Khi tôi hỏi những người dân ở xã Tam Thôn Hiệp rằng nuôi yến có phải đăng ký hay đi học gì không, có cần dụng cụ bảo hộ cá nhân khi tiếp xúc với yến không, câu trả lời nhận được là không. Không phải bảo hộ, không phải đăng ký gì hết, ai thích nuôi thì nuôi thôi. Cũng chẳng cần học, bởi xây nhà thì đã có thợ, thấy hàng xóm làm thế nào thì mình làm vậy. Và 3 tháng đầu năm 2013, Chi cục Thú y TP đã lấy những mẫu chim yến ở Cần Giờ đi xét nghiệm và đều cho kết quả âm tính với virus H5N1. Tuy nhiên, theo ông Huỳnh Tấn Phát – Phó chi cục trưởng Chi cục Thú y TP thì người nuôi yến không nên chủ quan. Yến của các hộ nuôi đều là yến tự nhiên, tiếp xúc trong không gian, di chuyển từ vùng này sang vùng khác. Như  vậy, nguy cơ mắc dịch bệnh phải là rất cao, chứ không phải như người nuôi nghĩ là miễn dịch. Người nuôi nên vệ sinh nhà nuôi yến cẩn thận, thường xuyên phải phun tiêu độc khử trùng, mua hóa chất, rải vôi xuống sàn yến. Đồng thời ông Phát cũng khuyến cáo người dân nên mang găng tay, khẩu trang… khi chăm sóc, khai thác tổ yến nhằm hạn chế nguy cơ bệnh cúm gia cầm lây sang người.

Bài, ảnh: Yến Hoa