Sức bật từ một dòng sông

Sông Sài Gòn có chiều dài hơn 250km, hình thành từ lưu vực hồ Dầu Tiếng – Tây Ninh, chảy qua Bình Dương với cái tên sông Ngã Cái, Thủ Khúc, vào địa phận TP.HCM, dòng sông mở rộng hai bên bờ và mang nhiều tên như: Tân Bình, Bến Nghé, Sài Gòn trước khi hợp lưu sông Đồng Nai ở Nhà Bè. Việc người dân lấn chiếm, xả rác thải sinh hoạt xuống một số đoạn của dòng sông vô tình đã gây ô nhiễm, ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan mà thiên nhiên ban tặng. Vì vậy thực trạng này đang trở thành đề tài được nhiều nhà khoa học quan tâm. Tiến sĩ Lê Huy Bá, Viện trưởng Viện Nghiên cứu môi trường, thuộc Đại học Công nghiệp TP.HCM, cho rằng: Sông Sài Gòn đang bị ô nhiễm và tình hình ngày càng nghiêm trọng hơn. Bởi ở lưu vực sông Sài Gòn – Đồng Nai có gần 500 làng nghề, 9.000 cơ sở sản xuất, 1.633 cơ sở y tế… xả nước thải trực tiếp vào đây. Đáng lưu ý nhất là một số ngành công nghiệp độc hại như sản xuất giấy, dệt, nhuộm, chế biến cao su đã thải xuống sông hơn 20.000m3 nước/ngày đêm, hầu hết chưa qua xử lý. Làm thế nào để giảm tối đa lượng nước xả thải công nghiệp vào hệ thống sông Sài Gòn là vấn đề mà lãnh đạo thành phố rất quan tâm, mặc dù hiện nay chưa có giải pháp hữu hiệu. Khi nhìn ở góc độ quy hoạch đô thị, sông Sài Gòn không chỉ có lợi thế khai thác về kinh tế, mà còn là một cảnh quan vô cùng đẹp mắt. Chắc chắn từ dòng sông này ngành du lịch thành phố rồi sẽ phát triển mạnh mẽ. Đối với một đô thị thì dòng sông là yếu tố thiên nhiên quan trọng bậc nhất và người dân ở các đô thị phát triển trên thế giới thường tự hào về dòng sông chảy qua vùng đất của mình. Những dòng sông ấy đã trở thành biểu tượng của cả một thành phố. Chẳng hạn như khi nhắc đến Paris, người ta nghĩ ngay đến sông Seine. Còn thành phố London của nước Anh thì gắn liền với cái tên của dòng sông Thames… và TP.HCM thì có sông Sài Gòn.

Khi nói về việc quy hoạch cảnh quan hai bên bờ sông Sài Gòn, tiến sĩ kinh tế Trần Du Lịch, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM cho biết: Vào năm 1984, các chuyên gia quy hoạch trong cả nước đã được mời đóng góp ý tưởng xây dựng và phát triển cho TP.HCM 25 năm sau. Tuy nhiên, đề án này chưa chú trọng đến không gian văn hóa, mà chỉ quan tâm đến chức năng kinh tế, chức năng cảng biển của sông Sài Gòn. Trong khi đó, với dòng chảy quanh co uốn lượn, sông Sài Gòn chảy qua địa bàn thành phố dài 37km, có chiều rộng lòng sông từ 150-350m, đây chính là kích thước lý tưởng để hình thành một không gian cảnh quan tuyệt mỹ giữa lòng đô thị. Đồng quan điểm với tiến sĩ Trần Du Lịch, Thượng tá Lương Văn Hồng, Phó chỉ huy trưởng Biên phòng Cảng Sài Gòn nhận định: Cần phải khai thác hiệu quả hơn nữa cảnh quan sông Sài Gòn, nhất là những yếu tố văn hóa, du lịch. Cảng Sài Gòn xưa nay vẫn là cảng lớn của cả nước, nhưng chưa có cầu cảng du lịch. Với lượng du khách nước ngoài đến TP bằng tàu du lịch biển ngày một tăng cao, thì rất cần xây dựng cầu cảng du lịch để khai thác tốt hơn thế mạnh du lịch đường sông.