Lạm dụng lao động trẻ em: S.0.S

Trung tuần tháng 11 vừa qua, lực lượng trinh sát thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (C45) của Bộ Công an phối hợp cùng Công an Q.Tân Phú, Công an P.Tân Sơn Nhì và Phòng LĐ-TB&XH Q.Tân Phú đã bất ngờ đột nhập kiểm tra hai cơ sở may tại hẻm 91 đường Trần Tấn, đồng thời tiến hành đưa 21 lao động trẻ em người dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên đang làm việc ra khỏi nơi đây. Phần nhiều các em đều trong độ tuổi từ 14-16, cá biệt có 2 em 12 tuổi. Để có được 23 lao động trẻ em trên, chủ của hai cơ sở may đã lặn lội về tận Điện Biên để “lùng hàng”. Hứa hẹn, dụ dỗ gia đình giao con em cho mình để vào Sài Gòn học việc miễn phí và làm nghề may. Thậm chí để tạo sự tin tưởng, hai ông chủ còn ứng trước cho mỗi gia đình từ 1-3 triệu đồng tiền lương của các em. Trong quá trình làm việc hơn 2 năm, mỗi ngày các em phải lao động trên 12 tiếng, từ 7 giờ 30 đến 23 giờ 30. Trong điều kiện ăn uống kham khổ, điều kiện sinh hoạt không đảm bảo nhưng mỗi tháng các em chỉ được trả 650-800 ngàn đồng và chỉ được trả theo năm.

Trước đó, vào đầu tháng 10-2012, C45 cùng với Công an Q.Tân Phú cũng đã giải cứu 23 trẻ em người dân tộc Khơ Mú tại cơ sở may gia công phường Tây Thạnh. Khi lao động tại đây, các em không được tham gia bất kỳ hoạt động vui chơi, giải trí hay học hành nào ngoài xã hội. Ngay cả tiếp xúc với môi trường xung quanh cũng bị chủ cơ sở may hạn chế.

Ngoài ra, còn rất nhiều những nhà hàng ăn uống, quán nhậu trên địa bàn TP.HCM sử dụng trẻ em để phục vụ mục đích kinh doanh. Hầu hết các em còn trong độ tuổi chưa thành niên, bị bắt buộc phải làm việc trong môi trường phức tạp, không đảm bảo để phát triển sức khỏe cũng như tinh thần. Đồng lương thì hết sức rẻ mạt dù thời gian lao động luôn trên 10 tiếng mỗi ngày.

Lao động trẻ em bị lạm dụng trong lĩnh vực may mặc, nổi cộm và nhức nhối ở các quận như: Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp… Nó đang trở thành vấn nạn xã hội khi mà Việt Nam đã tham gia công ước Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em đồng thời cố gắng xóa bỏ lao động trẻ em tồi tệ vào năm 2016.

Trước thực tế trên, ông Phan Anh Nhân –  Trưởng phòng LĐ-TB&XH Q.Tân Phú chia sẻ: “Hướng giải quyết trước mắt sẽ tiến hành đình chỉ những cơ sở may không có giấy phép kinh doanh. Xử phạt hành chính khi vi phạm chính sách lao động. Đồng thời sẽ tăng cường kiểm tra, rà soát, giám sát các cơ sở sản xuất may mặc cũng như những điểm kinh doanh ăn uống. Đặc biệt là siết chặt từ nay đến cuối năm”.

Tuy nhiên, ông Nhân cũng thừa nhận: “Mỗi năm thành phố ban hành không dưới 10 văn bản về các hướng giải pháp khắc phục tình trạng sử dụng lao động trẻ em. Tuy nhiên, đơn cử như trên địa bàn quận, do dân nhập cư nhiều và dân số đông, các hộ kinh doanh lại hết sức nhỏ lẻ, tự phát nên rất khó để xử lý nếu có vi phạm. Các chủ thường chỉ thuê cơ sở làm việc, khi mình phát hiện ra, đến xử phạt thì họ đã chuyển đi rồi. Và có một thực tế đau lòng rằng, cũng chỉ vì quá nghèo và kém hiểu biết mà gia đình đành chấp nhận để các em như thế. Nhưng trên hết là chủ những cơ sở sản xuất hám lợi và không hề tôn trọng quyền trẻ em… Quyền của trẻ em cần phải được phổ biến và nhân rộng”.

Ông Phạm Đình Nghinh – Phó trưởng phòng Bảo vệ và chăm sóc trẻ em Sở LĐ-TB&XH TP.HCM cho biết, rất nhiều cơ sở sản xuất sử dụng lao động trẻ em nhưng lại dưới danh nghĩa là con cái, họ hàng trong gia đình đang học việc chứ không phải là lao động làm thuê, và biện minh là lao động để giúp đỡ gia đình. Nguy hiểm hơn, đánh vào cái nghèo và sự thất học, các chủ cơ sở lại thường tìm về những vùng nông thôn vùng núi để thuê trẻ em. Tuy nhiên, vì làm việc trong môi trường đô thị ngột ngạt và phức tạp lại không đảm bảo về sinh hoạt cũng như cách sống, sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ, sức khỏe và tâm lý của các em.

Bài, ảnh: Yến Hoa