Những mảng tường bong tróc, mái ngói xiêu vẹo, những cây cột chống bằng xoan đào đang oằn mình gánh đỡ những cây cột chống đã bị ăn đến mọt ruỗng. Mùi nấm mốc, mùi ẩm ướt của những vật dụng cất kho lâu ngày… Đó là cảm giác đầu tiên khi bước chân đến đình làng Đa Chất, Phú Xuyên, Hà Nội – ngôi đình quý 500 năm tuổi. Đây là di tích quốc gia được xếp hạng từ năm 1995.
Đình làng Đa Chất xuống cấp trầm trọng.
Đình cổ hàng trăm năm tuổi
Theo sử sách ghi lại, đình làng Đa Chất đã có lịch sử hơn 500 năm tuổi. Ngôi đình này thờ Trung thành Đại vương. Tương truyền, khi đánh giặc trở về, ông đã lập đình tại làng Đa Chất, sau đó hóa thân tại dòng sông cạnh làng. Đình tọa lạc trong một khuôn viên cao ráo rộng rãi gồm 2 ngôi nhà song song, liền kề nhau là nhà tiền tế và nhà đại bái.
“Với người dân Bắc bộ, ngôi đình 4 mái cong vút đầu đao đã được xem là rất quý rồi nhưng đình Đa Chất có tới 8 mái, 8 góc nên lại càng quý. Đình có bờ đinh nóc đời Lê, có 8 bờ giải đắp bằng vữa vôi với những con kình sành đất nung tinh tế. Mái đình lợp bằng ngói mũi hài, ở hai đầu bờ mái là hình đầu rồng ngậm bờ nóc. Miền Bắc, nhất là khu vực Phú Xuyên nay còn rất hiếm kiểu kiến trúc này”, ông Nguyễn Ngọc Đoàn (73 tuổi), thủ từ đình Đa Chất giới thiệu.
Dù vậy, qua hàng trăm năm không được tu bổ, chăm sóc thường xuyên, đình cổ đã trở nên hoang phế. Các cột gỗ lớn trong gian tiền tế mục ruỗng. Đầu đao, mảng chạm đã bong tróc, mục nát không chỗ nào còn nguyên vẹn. Riêng phần gạch lát ở cả phía trong và ngoài đình do xuống cấp nhiều năm đã bị đất che phủ khiến rêu xanh mọc tràn khắp nơi. Bờ tường hai bên do xưa kia trát bằng vôi nên đã bong tróc thành từng mảng lớn. Ngồi dựa vào cánh cửa đình xộc xệch, chị Trần Thị Chi, phó thôn Đa Chất không nén nổi tiếng thở dài cho biết, 2 năm trở lại đây, đình gần như hoang phế, chẳng biết sẽ đổ sụp lúc nào nên ít người lui tới. Ngay hoạt động tế lễ quan trọng ở đình mỗi dịp hội làng hàng năm cũng bị hủy bỏ vì mọi người sợ đình xuống cấp đổ sụp.
Vẫn chờ thủ tục
Thôn Đa Chất được coi là vùng xa của Phú Xuyên và gần như là điểm cuối cùng của Hà Nội. Dân ở đây xưa nay nổi tiếng với nghề làm cối xay gạo, nhưng nay khi cuộc sống phát triển, chẳng mấy ai còn dùng đến những chiếc cối đan bằng cót nữa do vậy kinh tế của người dân chỉ còn trông chờ vào mấy sào ruộng. Vì thế, qua lại nhìn thấy ngôi đình đang ngày càng ọp ẹp, chực đổ sập, người dân cũng chỉ biết nén tiếng thở dài vì họ giờ cũng đang vất vả lo cuộc sống. Năm ngoái, phần hậu cung của chùa cổ trong làng cũng rơi vào tình cảnh nếu không sửa thì chỉ một trận mưa to là sập nên người dân cũng đã quyên góp để sửa sang lại.
Đơn từ kêu cứu gửi đến lãnh đạo nhiều năm qua. Bao đoàn kiểm tra của huyện Phú Xuyên, của Sở VH-TT-DL Hà Nội cũng về đo đạc, lập biên bản rồi hứa hẹn với người dân nhưng vẫn chưa thấy động tĩnh gì. Năm ngoái, thấy tình trạng gia đình ngày càng xuống cấp, ở trên cấp cho địa phương vài chục triệu đồng, đủ để mua ít cây xoan về chống đỡ. Vì thế, mùa mưa bão vừa qua, đình chỉ dột nhưng vẫn đứng vững. Nguy hiểm là thế nhưng ông Nguyễn Ngọc Đoàn vẫn kiên quyết một mình bám trụ, ăn ngủ ngay tại đình. Ông lo, nếu lơ là một chút thì chiếc chuông đồng đen, vật giá trị duy nhất còn lại của đình cũng mất nốt. Ông Đoàn tâm sự, trước đây, đình cổ Đa Chất có thờ nhiều bảo vật quý: 21 đạo sắc, một bộ lư hương bằng đồng đen thời hậu Lê, 2 chiếc hương án gỗ sơn son thếp vàng, một voi gỗ hậu Lê, bộ long đao, cuốn thư cổ… Thế nhưng trải qua nhiều đời thủ từ, chỉ chểnh mảng đôi chút là bị bọn trộm lấy sạch. Cách đây 3 – 4 năm, ông Đoàn đi vắng 3 ngày khi về thì chiếc đỉnh đồng bị trộm mất. Từ đó đến nay, ông Đoàn kê giường ngay phía dưới chiếc chuông bằng đồng đen quý giá còn lại để canh giữ dù trong lòng cũng không khỏi lo lắng chẳng biết đình sập lúc nào.
MAI AN (SGGP)
Bình luận (0)