“Điểm mặt” thực phẩm bẩn: Bài 1: Thịt “biến chất” xuống đường

Cứ 3 giờ chiều, chợ tự phát dọc theo đường Lê Văn Lương (đoạn ngã ba Phước Lộc, thuộc xã Phước Kiển, huyện Nhà Bè) lại nhóm họp. Đây là chợ tự phát khá quy mô mới mọc lên trong những ngày gần đây. Chợ chủ yếu phục vụ cho đối tượng công nhân đang làm việc ở các công trình xây dựng quanh đó.

Ngoài các loại rau mọc tự nhiên ở kênh rạch như rau muống, bồn bồn, bông súng… chợ còn bán cả “món độc” mà khi nhìn, không ít người đã nôn ói. Người bán nói đó là “món độc” bởi không có chợ nào bán, đó là nội tạng heo luộc sẵn, từ ruột non đến ruột già, gan, tim, phổi, tai, thịt đầu… chất đống trên mâm. Theo quan sát của chúng tôi, ngoài những mâm nhỏ bày sẵn, trong các thau, xô của người bán còn hàng đông lạnh dự trữ với số lượng lớn. Qua người bán được biết, số nội tạng này là hàng tồn đọng từ chiều hôm trước được mua rẻ ở các chợ về luộc sẵn để bán. Chúng tôi hỏi giá 1kg “thập cẩm” (theo cách gọi của người bán là bao gồm gan, phèo, tai, mũi, huyết…), bà chủ vừa cầm chiếc giẻ lau cáu bẩn phe phẩy đuổi ruồi, nhặng vừa nói: “Chỉ 25.000 đồng, đảm bảo ngon, bổ và rẻ”. “Ngon bổ rẻ” đâu chưa thấy, chúng tôi đã thấy “dội ngược” khi mùi hôi của nội tạng để lâu sộc thẳng vào mũi. Thấy chúng tôi tìm lối chen vào một “cửa hàng” bán nội tạng heo luộc sẵn bày sát nhà dân, chị bán rau cải là “mối” quen lên tiếng: “Đừng mua những thứ ấy, ăn vào coi chừng có ngày nhập viện như chơi”. Chị này bỏ nhỏ vào tai chúng tôi như sợ bị phản ứng: “Tui bán ở đây nên biết rõ, đã hai ngày rồi, cứ dọn ra rồi lại dọn vào, mai lại bày ra bán tiếp như đồ khô. Không tin, bây giờ tụi em để ý những món trên mâm, chiều mai giờ này trở lại thì cũng y như vậy chứ có ai dám mua. Thi thoảng chỉ có một vài thanh niên mua về làm mồi nhậu”.

Cũng trên đường này, nhưng thuộc P.Tân Phong, Q.7 chợ tự phát hai bên đường họp từ nhiều năm nay. Ngoài bán, giết mổ gia cầm sống, món nội tạng luộc sẵn cũng được bày bán nhiều vô kể. Cả khu chợ luôn tràn ngập mùi ngai ngái khó chịu từ nội tạng hôi thiu bốc lên khiến mỗi lần qua đây mọi người không thể không bịt mũi. Nội tạng luộc sẵn ở đây đã chuyển sang màu đen sẫm, đổ nhớt vì để lâu ngày. Có người bán còn bày nó chung một mâm hoặc sàn với thịt sống nhưng đã chuyển sang màu tái nhợt. Người bán liên tục đốt nhang cắm xung quanh mâm thịt để đuổi ruồi nhặng. Đối với chợ công nhân (theo cách gọi của người dân ở chợ tự phát quanh Khu công nghiệp Lê Minh Xuân, Bình Chánh), “món độc” này thuộc loại thực phẩm bán chạy nhất.

Một món hàng bán chạy nhất hiện nay ở các chợ tự phát phục vụ đối tượng công nhân, người lao động có thu nhập thấp là thịt gia cầm không rõ nguồn gốc. Theo đó, cứ đến bữa chợ, người bán lại chở đến một bao hoặc thùng xốp đựng thịt gà đông lạnh. Chợ tự phát trên đường tỉnh lộ 10, đoạn tiếp giáp QL 1A, thịt gia cầm làm sẵn bày bán tràn lan với giá bèo, chỉ từ 25.000 đồng đến 38.000 đồng/ kg. Vì giá rẻ bất ngờ như thế nên đây là địa chỉ thu hút khá đông người đến mua, trong đó nhiều nhất là các quán ăn trên địa bàn. Từ đầu, cổ, cánh, nội tạng đến gà, vịt nguyên con đều có chung một màu trắng bệch, tái ngắt. Người bán luôn miệng bảo “Gia cầm đã qua kiểm dịch, hàng lấy từ công ty” khi có khách ghé vào nhưng hỏi về giấy chứng nhận cũng như tên công ty cung cấp thì người bán ú ớ, thậm chí khó chịu ra mặt. Anh Trương Văn Bảo, công nhân xây dựng nói: “Thấy giá rẻ thì mua chứ cũng không quan tâm đến nguồn gốc. Tôi cũng đã nhiều lần ăn nhưng không vấn đề gì!”.

Nguồn gốc của gia cầm được bày bán ở các chợ tự phát trên địa bàn Q.4, Q.7, Q.8 và huyện Bình Chánh theo người bán cho biết là lấy từ các lò giết mổ gia cầm lậu ở ấp 4, xã Long Hậu, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An. Đây là địa phương chỉ cách xã Nhơn Đức, huyện Nhà Bè một cây cầu, đường sá về trung tâm thành phố nay cũng đã được nâng cấp, đi lại khá thuận tiện. Trung bình, mỗi ngày hàng chục lò giết mổ ở đây phân phối hàng tấn gia cầm về các chợ trên địa bàn thành phố. Cảnh giết mổ diễn ra bên mé sông, rửa ráy bằng nguồn nước sông ô nhiễm.

BS. Lê Thị Thúy (Khoa Nội tổng hợp Bệnh viện Triều An) cho rằng thịt đã luộc chín nhưng điều kiện bảo quản (đông lạnh) không đảm bảo cũng là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi. Khi đông lạnh, vi khuẩn không hoạt động nhưng vẫn tồn tại, khi mang ra môi trường bên ngoài (bày bán) thì vi khuẩn ấy sẽ chuyển hóa. Với thịt gia cầm, khi giết mổ vi khuẩn đã nhiễm vào thịt, dù có giữ lạnh ở nhiệt độ thích hợp thì trong thịt vẫn có một số enzyme tự phân hủy và chuyển hóa. Đó là chưa kể thịt đông lạnh lâu ngày sẽ khiến các chất có trong thịt mất đi, không còn giá trị dinh dưỡng.

Bài, ảnh: Trần Anh