Một đời đi tìm bằng chứng lịch sử: Kỳ 3: Cuốn băng ghi âm lời Tổng thống Dương Văn Minh đầu hàng

Nhà riêng của ông ở đường Trần Kế Xương, Q.Phú Nhuận được xem là “bảo tàng” trưng bày những hiện vật, tư liệu và bằng chứng chủ quyền về Hoàng Sa, Trường Sa và nhiếp ảnh. Ngoài những bức ảnh của nhiếp ảnh gia nổi tiếng Phạm Văn Mùi (nhạc phụ của ông, cha bà Phạm Vân Loan), ông còn dành không gian của căn nhà cho Câu lạc bộ Ca trù do ông tập hợp và khởi xướng, hoạt động hiệu quả trong nhiều năm. Tôi lui tới nhà ông rất nhiều lần, song mỗi lần đều nhận thấy mọi thứ quanh mình mới lạ. Khi thì một bức ảnh ghi lại khoảnh khắc bình minh trên đảo Trường Sa, khi thì một bản đồ khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa. Và mới đây là mô hình chiếc thuyền câu mà hùng binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) sử dụng đi lại giữ gìn đảo. TS. Nguyễn Nhã là người đầu tiên bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam về Hoàng Sa và Trường Sa. Quá trình lao động không biết mệt mỏi, không chút vụ lợi riêng tư đã làm thay đổi suy nghĩ trong nhiều thế hệ sinh viên.

Là tiến sĩ khoa học nhưng ông rất yêu văn thơ. Ông có nhiều bài hát thơ, hát nói liên quan đến giáo dục gia đình, giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ. Gần đây, ông dành khá nhiều thời gian cho việc nghiên cứu về văn hóa Việt trong tín ngưỡng thờ quốc tổ Hùng Vương. Tác phẩm Giáo dục gia đình và văn hóa quốc đạo là một bằng chứng cho sự lao động miệt mài của ông tiến sĩ đã quá xa cái tuổi 70. Hiện nay, ngoài việc nghiên cứu, thu thập thêm bằng chứng khẳng định chủ quyền của Việt Nam về Hoàng Sa, Trường Sa, TS. Nguyễn Nhã còn tham gia viết sách, giảng dạy và nghiên cứu văn hóa Việt Nam, đặc biệt là ẩm thực Việt, nghiên cứu và phát triển ca trù, hát nói…

Cuộn băng ghi âm dài 30 phút ghi lại lời tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Dương Văn Minh vào ngày 30-4-1975 là cuốn băng duy nhất do TS. Nguyễn Nhã thực hiện. TS. Nguyễn Nhã cho biết: “Tôi ghi âm từ chiếc radio, việc ghi âm là để phục vụ cho nghề nghiệp (nghiên cứu lịch sử – PV). Cuốn băng ghi âm này có giá trị về mặt lịch sử và nhờ nó mà sau này đã xác định được ai là người đã soạn nội dung cho Tổng thống Minh tuyên bố đầu hàng trên đài phát thanh.

Phần đầu cuốn băng phát ra nhiều tạp âm, trong đó có tiếng vỗ tay, bàn luận to nhỏ, tiếng động của những chiếc ghế… Cuốn băng ghi âm được xem là tư liệu quý có một không hai về buổi phát thanh cách mạng đầu tiên trên Đài Phát thanh Sài Gòn khoảng 1 giờ trưa ngày 30-4-1975. Sau này, TS. Nguyễn Nhã đã sang ra và tặng cho kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái, nguyên Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn. Cách đây khoảng 10 năm, ông Thái đã công bố cuốn băng này.

Mở đầu cuốn băng, ông Nguyễn Hữu Thái nói: “Chúng tôi là những người đại diện cho Ủy ban Nhân dân cách mạng Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định. Chúng tôi là những người đầu tiên tới Dinh Độc Lập trước 12 giờ và đã cùng anh em quân đội giải phóng cắm cờ trên Dinh Độc Lập. Chúng tôi là giáo sư Huỳnh Văn Tòng và cựu Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn Nguyễn Hữu Thái… Đời sống bình thường đã trở lại Sài Gòn – TP.HCM, thành phố mà Bác Hồ đã mong đợi, nay đã được giải phóng… Xin giới thiệu lời kêu gọi của ông Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu của chính quyền Sài Gòn về vấn đề đầu hàng ở thành phố này…”. Lời giới thiệu của ông Thái vừa dứt là lời của tướng Dương Văn Minh: “Tôi, Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn, kêu gọi Quân lực Việt Nam Cộng hòa hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Tôi tuyên bố chính quyền Sài Gòn từ Trung ương đến địa phương phải giải tán hoàn toàn. Từ Trung ương đến địa phương trao lại cho Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam”.

Tiếp theo là lời của giáo sư Vũ Văn Mẫu (1914-1998), một chính trị gia nổi tiếng trước năm 1975 ở Sài Gòn. Ông từng giữ chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao rồi Thủ tướng của Việt Nam Cộng hòa, Thẩm phán Tòa thượng thẩm Sài Gòn, giáo sư thực thụ Đại học Luật Khoa): “Trong tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc, tôi, giáo sư Vũ Văn Mẫu, Thủ tướng, kêu gọi tất cả các tầng lớp đồng bào hãy vui vẻ chào mừng ngày hòa bình của dân tộc, và trở lại sinh hoạt bình thường. Nhân viên của các cơ quan hành chính quay trở về vị trí cũ dưới sự hướng dẫn của chính quyền cách mạng”. Sau đoạn Chính ủy Bùi Văn Tùng chấp nhận đầu hàng không điều kiện của Tổng thống Dương Văn Minh, đoạn cuối ông Thái nói: “…Quân giải phóng đã tiến vào Dinh Độc Lập và đã làm chủ hoàn toàn các điểm chốt quân sự cũng như dân sự của vùng Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định…”.

Bài, ảnh: Trần Tuy An