Kỉ lục gia đèn, sách cổ

Giải thích ý nghĩa trong bộ sưu tập đèn cổ của mình, kỉ lục gia Nguyễn Hữu Triết cho biết: “Từ xưa đến nay, đèn sách luôn được nhắc đến đầu tiên khi nói về giáo dục. Ngoài ý nghĩa mang lại ánh sáng về mặt vật lí phục vụ trực tiếp cho cuộc sống, đèn còn cho con người nhiều giá trị tâm linh thiêng liêng, khai thông cho những tâm hồn lạc lối hướng đến cuộc sống ngày càng nhân văn, khuyến khích con người học tập. Hiện thân của  những chiếc đèn qua các thời kì còn ý nghĩa về khảo cổ học, nó cho chúng ta biết được về niên đại lịch sử, giá trị nghệ thuật… để nhắc nhở cho các thế hệ sau hiểu rằng, ngày xưa con người cũng có những sáng tạo trong điều kiện khó khăn để phục vụ cuộc sống, đó là cả quá trình lao động và học tập nghiêm túc. Hy vọng khi nhìn vào những chiếc đèn qua các thời đại khác nhau mà tôi sưu tầm được, mỗi người xem sẽ nghĩ nghiêm túc hơn về quá khứ”. Chị Kim Thủy, người xem triển lãm bộ sưu tập đèn cổ của ông ở Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn số (6 Tôn Đức Thắng, Q.1, TP.HCM) xúc động cho rằng: “Tôi không thể ngờ được bác ấy đã làm nổi điều này. Tôi thật sự bị mê hoặc khi nhìn thấy bộ sưu tập khổng lồ và hầu như đầy đủ đèn cổ trên 20 nước khác nhau, đèn Sa Huỳnh hơn 2.000 năm hay cây đèn kiểu “Aladin và cây đèn thần” cũng có ở đây”. Với mọi người bộ sưu tập ấy là kinh điển, nhưng với ông đơn giản chỉ là niềm đam mê, là khát vọng để khẳng định sự hiện hữu của tri thức và sự sáng tạo của nhân loại.

Năm 2005, linh mục Nguyễn Hữu Triết được Trung tâm Sách kỉ lục Việt Nam xác lập kỉ lục về bộ sưu tầm đèn cổ. Hiện, ông có hơn 1.400 chiếc đèn cổ, trong đó 960 cái được trưng bày ở Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, còn lại trưng bày tại La Vang, Quảng Trị. Trong bộ sưu tập của mình, ông thích nhất những chiếc đèn cổ thời Sa Huỳnh có niên đại 2.500 năm, ông kể: “Lúc gặp đèn Sa Huỳnh tôi không biết nó là đèn, chỉ nghĩ là cái lu. Nhưng tiến sĩ khảo cổ học Nguyễn Đình Chiến đã cho tôi biết về niên đại và giá trị của nó nên tôi thích thú vô cùng. Tôi  sưu tầm vì niềm đam mê, vì cảm thấy trách nhiệm đối với đời nên giờ như người vô sản vì thú chơi này bởi nó tốn rất nhiều tiền”.

Căn phòng nhỏ phía sau giáo xứ Tân Sa Châu là nơi ông ở, xung quanh là rất nhiều món đồ cổ mà lần đầu tiên nhìn bất kỳ ai cũng bị thu hút. Ở đây có những thứ mà có lẽ rất nhiều người chưa lần nào được thấy như  bánh xe gió hay hệ thống gàu sòng đưa nước ở miền Bắc ngày xưa, tượng đồng của nhà bác học Trương Vĩnh Ký, và đặc sắc nhất có lẽ là bức liễn Hoàng Hạc Lâu (bằng chữ Trung Quốc) đặt ngay cửa phòng có niên đại rất xưa, do một nhà điêu khắc cổ đã làm mà tên tác giả đề trên ấy bằng chữ cổ khó ai đọc được. Ngoài ra, ông còn có bộ sưu tập đầy đủ về Truyện Kiều qua các kì khác nhau. “Tôi “tham lam” lắm, còn mê cả các thứ đồ cổ khác như vỏ chai rượu, nước hoa, sách cổ, nói chung cái gì cổ là tôi mang về bảo quản và rất vui vì điều đó” – ông tâm sự.

Khi có thời gian rảnh rỗi là ông nghĩ ngay đến sưu tầm cổ vật. Tuy nhiên, ông vẫn không tránh được sự lo lắng: “Rồi tôi cũng về với đức chúa trời, điều tôi mong muốn là những người kế thừa các đồ vật cổ kia sẽ có trách nhiệm với nó, ít nhất cũng không xem nó như hàng hóa thương mại”. Có nghe ông tâm sự mới hiểu hết hoài bão lớn luôn khát khao được “tốt đời đẹp đạo” trong sâu thẳm con người ông. Ông cũng đánh giá cao nghề truy tìm và thương mại hóa cổ vật của những người theo đồ cổ với mục đích làm kinh tế, ông bảo: “Họ cũng đóng góp công lao không nhỏ khi có đủ kinh nghiệm và sự hiểu biết để phát hiện và bảo vệ cổ vật. Tuy mục đích khác nhau nhưng sự thành công của mỗi bộ sưu tập cổ vật sẽ không thể thiếu người bạn đồng hành như họ”.

Bài, ảnh: Mã Phương