Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, học sinh ngày càng dành nhiều thời gian cho màn hình điện thoại, máy tính và trò chơi điện tử.
Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2022, tỷ lệ thiếu hoạt động thể chất ở thanh thiếu niên Việt Nam từ 11-17 tuổi lên đến hơn 80%, với 81% ở nam và 92% ở nữ. Tình trạng lười vận động này dẫn đến nguy cơ thừa cân, béo phì, bệnh tim mạch, tiểu đường và ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Vận động thể chất mang lại vô vàn lợi ích cho học sinh, không chỉ về thể chất mà còn tinh thần và trí tuệ. Vậy làm sao để thúc đẩy học sinh yêu thích vận động? Đây là vấn đề mà các bậc phụ huynh, giáo viên cần quan tâm và hành động ngay từ sớm.
Trước hết, cần hiểu rõ lợi ích của vận động đối với học sinh. Hoạt động thể chất giúp phát triển toàn diện: tăng cường sức khỏe tim phổi, xương khớp chắc khỏe, cải thiện hệ miễn dịch và giảm nguy cơ bệnh tật. Theo các nghiên cứu, học sinh vận động thường xuyên có mật độ xương cao hơn, giúp phòng ngừa loãng xương sau này. Về trí tuệ, vận động kích thích sản sinh tế bào thần kinh, nâng cao chỉ số IQ, khả năng tập trung, ghi nhớ và sáng tạo. Học sinh năng động còn tự tin hơn trong giao tiếp, giảm stress, ngủ ngon và hòa nhập xã hội tốt. Đặc biệt, ở học sinh mầm non, vận động thô (chạy nhảy, leo trèo) và vận động tinh (nắm bắt, vẽ vời) giúp đỡ lẫn nhau, xây dựng nền tảng phát triển toàn diện. Chẳng hạn, đối với lợi ích phát triển thể chất toàn diện, vận động giúp học sinh xây dựng nền tảng cơ thể vững chắc ngay từ nhỏ, như tăng cường sức khỏe tim mạch và phổi, giảm nguy cơ bệnh tim, huyết áp cao sau này; xây dựng cơ bắp chắc khỏe, tăng mật độ xương, phòng ngừa loãng xương khi lớn; hỗ trợ phát triển chiều cao tối ưu nhờ kích thích hormone tăng trưởng; kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ thừa cân, béo phì – vấn đề phổ biến ở trẻ em Việt Nam hiện nay. Hay về phát triển trí tuệ và khả năng học tập, nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh vận động là “thức ăn cho não bộ”. Đó là kích thích sản sinh tế bào thần kinh mới, tăng khả năng tập trung, ghi nhớ và tư duy sáng tạo; cải thiện chỉ số IQ, giúp học sinh học tập tốt hơn, đặc biệt ở các môn toán, tiếng Việt, tiếng Anh; giảm triệu chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) và tăng khả năng giải quyết vấn đề… Đồng thời, hình thành thói quen sống lành mạnh suốt đời. Bởi học sinh yêu thích vận động từ nhỏ sẽ dễ duy trì lối sống năng động khi lớn lên, giảm nguy cơ mắc một số bệnh mãn tính. Đặc biệt, việc duy trì thói quen vận động thường xuyên cũng giúp học sinh rèn tính kỷ luật, điều rất có ý nghĩa cho sự phát triển của các em trong bối cảnh hiện nay. Tinh thần kỷ luật là chìa khóa để học sinh phát huy tính trách nhiệm, lòng kiên nhẫn và khả năng vượt qua các khó khăn, nhất là trong điều kiện nhiều học sinh vốn được nuông chiều quá mức.
Dưới đây là bảng tóm tắt các lợi ích chính theo độ tuổi (dựa trên khuyến cáo WHO và nghiên cứu khoa học)
Để học sinh yêu thích vận động, phụ huynh đóng vai trò quan trọng nhất bằng cách làm gương. Cụ thể, trẻ thường bắt chước hành vi của người lớn, vì vậy nếu phụ huynh thường xuyên tập thể dục, chạy bộ hay đạp xe, các em sẽ dễ dàng noi theo. Hãy biến vận động thành hoạt động gia đình: cùng nhau đi dạo công viên, đạp xe cuối tuần, bơi lội hoặc chơi bóng. Những khoảnh khắc này không chỉ gắn kết tình cảm mà còn tạo ấn tượng vui vẻ về vận động.
Thứ hai, hãy làm cho vận động trở nên vui nhộn như trò chơi. Học sinh học tốt nhất qua chơi, vì vậy nên tránh ép buộc các em tập luyện nghiêm ngặt. Thay vào đó, tổ chức các trò chơi vận động ngoài trời: “Đèn xanh đèn đỏ”, “Nhảy lò cò”, “Trốn tìm”, “Kéo co” hay bắt chước động vật (đi như gà, nhảy như ếch). Với trẻ nhỏ, có thể chơi “Bay như máy bay” hoặc ném bóng vào rổ. Đối với trẻ lớn hơn, thử nhảy dây, đá bóng, bơi lội hoặc khiêu vũ theo nhạc. Kết hợp âm nhạc vui nhộn hoặc câu chuyện sẽ tăng sự hấp dẫn. Ví dụ, tổ chức “cuộc diễu hành” quanh nhà với nhạc cụ tự chế.
Thứ ba, để các em tự chọn hoạt động phù hợp với sở thích và lứa tuổi. Không phải em nào cũng thích bóng đá; có em yêu nhảy múa, bơi lội hay võ thuật. Hãy đưa các em thử nhiều môn: đăng ký lớp học thử miễn phí tại câu lạc bộ, quan sát bạn bè tập luyện. Tránh đặt nặng thắng thua, tập trung khen ngợi nỗ lực để các em tự tin. Với học sinh mẫu giáo, ưu tiên hoạt động tự do ngoài trời; học sinh tiểu học, THCS… có thể thử thể thao đồng đội để học tinh thần nhóm.
Hạn chế thời gian màn hình là bước quan trọng. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị không quá 1-2 giờ/ngày cho thiết bị điện tử. Thay thời gian đó bằng vận động: đi bộ đến trường, chơi ở sân chung cư hoặc công viên. Phụ huynh có thể đặt quy tắc: hoàn thành bài tập mới được chơi game hoặc thưởng vận động bằng thời gian giải trí. Phải thực sự giúp học sinh thoát và tránh lệ thuộc các thiết bị, để các em không bị “mụ người” và có thời gian vận động.
Cuối cùng, cần tạo môi trường hỗ trợ: mua đồ chơi khuyến khích vận động như bóng, dây nhảy, xe đạp…; tổ chức chơi nhóm với bạn bè để tăng sự hứng thú. Khen ngợi, động viên kịp thời sẽ củng cố thói quen. Theo các chuyên gia, học sinh cần ít nhất 60 phút vận động vừa phải đến mạnh mỗi ngày, chia nhỏ thành nhiều buổi ngắn để dễ duy trì. Đương nhiên, yếu tố cơ sở vật chất tác động rất lớn đến hoạt động vận động của các em. Nếu học sinh sống trong một không gian chật chội, không có các khoảng sân để vận động, không có sân tập, thiếu thiết bị tập…, thì việc các em yêu thích vận động sẽ khó khăn. Do đó, trong các gia đình nếu điều kiện cho phép, cố gắng dành ra một khoảng không gian để có thể cho con vận động các bài đơn giản, như aerobic, võ, tâng bóng… Ở trường học, nhà trường nên dành một khoảng không gian để cho học sinh tập nhảy dây, đá cầu, ném bóng vào rổ… Các bài học thể dục cũng cần được thiết kế sao cho có nhiều hoạt động, nhất là các hoạt động phối hợp để giúp học sinh xây dựng tinh thần đồng đội. Ở các khu dân cư, nên dành một khu vực sinh hoạt chung để trẻ em có thể chơi cầu lông, ném bóng…
Thúc đẩy học sinh yêu thích vận động không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà cần sự phối hợp từ trường học và cộng đồng. Khi học sinh coi vận động là niềm vui, các em sẽ hình thành lối sống lành mạnh suốt đời. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, vì sức khỏe tương lai của học sinh nằm ở những bước đi vui vẻ hôm nay!
Trịnh Minh Giang
Bình luận (0)