Những tiết học nội dung giáo dục địa phương của học sinh TP.HCM trở thành những giờ học trải nghiệm thông qua các buổi “city tour” quanh thành phố, để thêm hiểu, thêm yêu và thêm tự hào về thành phố các em đang sống và học tập.
Với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, việc triển khai nội dung giáo dục địa phương trong nhà trường phổ thông đang dần chuyển từ cách dạy thuần lý thuyết sang những hình thức học tập gắn với trải nghiệm thực tế.
Tại TP.HCM, nhiều trường học đã mạnh dạn đưa học sinh ra khỏi không gian lớp học, tổ chức các tiết học, chương trình “city tour”, tham quan bảo tàng, di tích lịch sử, công trình văn hóa ngay trong lòng đô thị. Cách làm này không chỉ góp phần làm sống động nội dung học tập mà còn giúp học sinh hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa, con người và quá trình phát triển của thành phố nơi các em đang sống. Thực tế cho thấy, khi nội dung giáo dục địa phương được “đặt vào không gian thật”, hiệu quả giáo dục mang lại rõ rệt hơn nhiều so với việc chỉ tiếp cận qua sách giáo khoa. Trường THCS Nguyễn Văn Tố (phường Diên Hồng) đã xây dựng chương trình “city tour” mang tên “Hành trình em yêu thành phố của em – Sài Gòn rong ca” dành cho học sinh khối 6 trong môn giáo dục địa phương. Thay vì học bài về lịch sử hình thành và phát triển TP.HCM trong lớp học, học sinh được trải nghiệm tiết học trên xe buýt hai tầng, trực tiếp đi qua và dừng chân tại nhiều địa danh tiêu biểu như: Nhà hát Thành phố, Cột cờ Thủ Ngữ, Bến Nhà Rồng, Bến Bạch Đằng, phố đi bộ Nguyễn Huệ, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh và Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh. Tại mỗi điểm đến, học sinh được nghe thuyết minh, quan sát không gian, đặt câu hỏi và ghi chép thông tin. Qua đó, những khái niệm tưởng chừng khô khan trong sách giáo khoa như “dấu ấn lịch sử”, “di sản văn hóa đô thị”, “quá trình đấu tranh và xây dựng thành phố” trở nên cụ thể, gần gũi và dễ ghi nhớ hơn.
Cũng lựa chọn cách đưa bài học ra khỏi lớp học, Trường TH-THCS-THPT Thanh Bình (phường Bảy Hiền) lại triển khai nội dung giáo dục địa phương thông qua chương trình “Saigon By Night Tour”. Nhà trường tổ chức cho học sinh tham quan trung tâm TP.HCM vào buổi tối, đi qua các tuyến đường và công trình kiến trúc mang tính biểu tượng như: Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Thành phố, các trục đường trung tâm thành phố. Trong hành trình đó, học sinh không chỉ tìm hiểu về lịch sử hình thành các công trình, vai trò của khu trung tâm thành phố qua các giai đoạn mà còn quan sát nhịp sống đô thị hiện đại, sự vận hành của thành phố về đêm. Cách tiếp cận này giúp học sinh nhận thức rõ hơn sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa quá khứ lịch sử và đời sống đương đại của TP.HCM.
Ở bậc tiểu học, nhiều trường cũng chủ động đưa nội dung giáo dục địa phương ra ngoài khuôn viên nhà trường theo những hình thức phù hợp với lứa tuổi. Cụ thể, Trường Tiểu học Trần Khánh Dư (phường Tân Định) đã tổ chức cho học sinh học giáo dục địa phương tại Dinh Độc Lập – một di tích lịch sử đặc biệt của TP.HCM và cả nước. Tại đây, các em được nghe kể về những sự kiện lịch sử quan trọng gắn với địa danh này, tham gia các hoạt động trải nghiệm như vẽ tranh, thảo luận nhóm, trình bày cảm nhận sau chuyến đi. Những hoạt động đó giúp học sinh không chỉ ghi nhớ kiến thức mà còn hình thành những cảm xúc ban đầu về lịch sử, nuôi dưỡng lòng tự hào và ý thức trân trọng các giá trị di sản.
Bên cạnh các di tích lịch sử, không gian thiên nhiên – sinh thái cũng được nhiều trường lựa chọn làm lớp học cho nội dung giáo dục địa phương. Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành) tổ chức các tiết học trải nghiệm tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Trong những tiết học này học sinh được quan sát hệ sinh thái, tìm hiểu về lịch sử hình thành Thảo Cầm Viên – một trong những công trình lâu đời gắn liền với quá trình phát triển của thành phố, đồng thời học về mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên và đô thị. Qua đó nội dung giáo dục địa phương không chỉ dừng lại ở lịch sử – văn hóa mà còn mở rộng sang giáo dục môi trường, nâng cao ý thức bảo tồn các giá trị tự nhiên của thành phố. Tương tự, các hoạt động trải nghiệm tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn cũng là những giờ học quen thuộc với học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn). Nhà trường lồng ghép nội dung giáo dục địa phương với các hoạt động trải nghiệm, làm việc nhóm, ghi nhật ký học tập sau chuyến đi. Cách làm này giúp học sinh phát triển đồng thời kiến thức, kỹ năng và thái độ, đúng với tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông mới.
Không chỉ các trường công lập, một số trường quốc tế tại TP.HCM cũng chú trọng nội dung giáo dục địa phương thông qua trải nghiệm thực tế. Einstein School HCMC là một trong những đơn vị thường xuyên tổ chức các chuyến đi thực tế (Field trip) cho học sinh đến Bảo tàng TP.HCM, Bảo tàng Tôn Đức Thắng, Bến Nhà Rồng hay Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Dù học chương trình quốc tế, học sinh vẫn được tìm hiểu lịch sử, văn hóa và đời sống địa phương thông qua các hoạt động trải nghiệm, qua đó hình thành sự hiểu biết và tôn trọng đối với nơi mình đang sinh sống.
Từ thực tiễn triển khai tại các trường, có thể thấy việc đưa nội dung giáo dục địa phương ra ngoài nhà trường mang lại nhiều hiệu quả tích cực, tạo hứng thú rõ rệt cho học sinh. Khi được trực tiếp quan sát, trải nghiệm, học sinh dễ tiếp thu kiến thức hơn, nhớ lâu hơn và chủ động đặt câu hỏi, tìm tòi thông tin. Thông qua hoạt động “city tour” và học tập ngoài lớp học góp phần phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, từ kỹ năng quan sát, giao tiếp, làm việc nhóm đến khả năng trình bày, phản biện. Đặc biệt, việc học gắn với không gian thật giúp học sinh hình thành tình yêu quê hương, niềm tự hào về lịch sử, văn hóa TP.HCM và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị địa phương.
Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả hình thức này, theo các nhà trường, đơn vị cũng đối mặt với không ít thách thức như xây dựng kế hoạch học tập phù hợp, đảm bảo an toàn cho học sinh, cân đối thời gian và kinh phí, đồng thời gắn kết chặt chẽ hoạt động trải nghiệm với mục tiêu và yêu cầu của chương trình giáo dục. Tuy vậy, những kết quả tích cực từ thực tế cho thấy đây là hướng đi đúng, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm và coi trải nghiệm là một con đường quan trọng để hình thành tri thức.
Những tiết học nội dung giáo dục địa phương không còn bị bó hẹp trong bốn bức tường lớp học mà đã mở rộng ra khắp thành phố. Mỗi bảo tàng, mỗi di tích, mỗi con đường, công trình kiến trúc của TP.HCM đều có thể trở thành một “bài học sống”, giúp học sinh hiểu sâu hơn về nơi mình đang sống. Chính từ những trải nghiệm đó, nội dung giáo dục địa phương không chỉ hoàn thành vai trò truyền đạt kiến thức mà còn góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng tình yêu quê hương và chuẩn bị cho học sinh hành trang vững chắc để trở thành những công dân có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.
Bài, ảnh: Đỗ Yến
Bình luận (0)