Trong bối cảnh triển khai Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn 2045, chương trình nhà trường đang trở thành công cụ quan trọng giúp các cơ sở giáo dục tại TP.HCM cụ thể hóa mục tiêu phát triển toàn diện học sinh. Từ định hướng chung của ngành đến những mô hình triển khai linh hoạt ở từng trường học, chương trình nhà trường ngày càng thể hiện vai trò là “cầu nối” đưa tầm nhìn chiến lược giáo dục đi vào thực tiễn.
Gắn với tầm nhìn chiến lược
Tại TP.HCM – địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước – chương trình nhà trường không chỉ được triển khai đồng bộ theo định hướng chung, mà còn được các cơ sở giáo dục cụ thể hóa bằng những mô hình, giải pháp linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tiễn, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển toàn diện học sinh trong từng nhà trường.
Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 xác định mục tiêu xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, thực học – thực nghiệp, hội nhập quốc tế; trong đó người học được phát triển toàn diện về trí tuệ, thể chất, kỹ năng, phẩm chất và năng lực công dân toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chương trình GDPT 2018 được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, đồng thời trao quyền chủ động lớn hơn cho các cơ sở giáo dục trong việc xây dựng chương trình nhà trường.
Bám sát định hướng đó, TP.HCM đã ban hành Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với mục tiêu xây dựng hệ thống giáo dục tiên tiến, hiện đại, tiệm cận trình độ các quốc gia phát triển trong khu vực và trên thế giới. Theo chiến lược này, bên cạnh việc tổ chức thực hiện đầy đủ Chương trình GDPT 2018, các trường học được khuyến khích chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục riêng, bổ sung các nội dung, hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu người học, điều kiện nhà trường và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Khác với cách hiểu giản đơn là “dạy thêm”, chương trình nhà trường được xác định là kế hoạch giáo dục mở rộng ngoài khung chương trình chính khóa, do mỗi cơ sở giáo dục chủ động xây dựng. Nội dung chương trình có thể bao gồm các hoạt động STEM – STEAM, ngoại ngữ tăng cường, kỹ năng sống, nghệ thuật, thể dục thể thao, văn hóa đọc, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp…
Thông qua chương trình nhà trường, không gian giáo dục được mở rộng theo hướng trải nghiệm, thực hành, gắn với đời sống thực tiễn, qua đó góp phần hình thành và phát triển những năng lực cốt lõi cho học sinh như tự học, sáng tạo, hợp tác, giải quyết vấn đề – những năng lực được nhấn mạnh trong Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.
Theo lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM, hiệu quả của chương trình nhà trường phụ thuộc rất lớn vào vai trò của hiệu trưởng – người chịu trách nhiệm toàn diện trong việc xây dựng, tổ chức và kiểm soát chất lượng chương trình.
Ông Nguyễn Bảo Quốc – Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh, chương trình nhà trường phải được triển khai trên tinh thần tự nguyện, có sự đồng thuận của phụ huynh và học sinh, đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục. Hiệu trưởng cần rà soát kỹ nội dung, tài liệu, đối tác liên kết; bố trí thời khóa biểu hợp lý, không gây quá tải học tập, không biến trường học thành nơi kinh doanh dịch vụ giáo dục.
Những mô hình cụ thể hiện thực hóa mục tiêu chiến lược
Thực tiễn tại TP.HCM cho thấy, nhiều hiệu trưởng đã chủ động xây dựng chiến lược phát triển nhà trường gắn với chiến lược giáo dục của thành phố và quốc gia. Chương trình nhà trường vì thế không mang tính phong trào, mà được triển khai bài bản, có lộ trình, mục tiêu rõ ràng và được điều chỉnh hằng năm trên cơ sở phản hồi của học sinh, phụ huynh.
Tại Trường THCS Phước Bình, phường Phước Long, chương trình nhà trường được triển khai gắn với mục tiêu phát triển năng lực khoa học, công nghệ và giải quyết vấn đề cho học sinh. Nhà trường xây dựng các chuyên đề STEM tích hợp trong môn khoa học tự nhiên, triển khai môn STEM phù hợp với từng khối lớp, đồng thời tổ chức ngày hội STEM thường niên…
Các dự án khoa học của học sinh xuất phát từ những vấn đề gần gũi trong đời sống như xử lý rác thải, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường… Qua đó, mục tiêu “học đi đôi với hành” và phát triển tư duy khoa học – một trụ cột quan trọng của chiến lược giáo dục đến năm 2030 – được cụ thể hóa ngay trong từng hoạt động giáo dục của nhà trường.
Ở bậc THPT, Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa là một ví dụ tiêu biểu cho việc triển khai chương trình nhà trường gắn với định hướng hội nhập quốc tế. Bên cạnh chương trình chính khóa, nhà trường xây dựng hệ thống câu lạc bộ học thuật bằng tiếng Anh, các dự án STEAM, hoạt động giao lưu văn hóa – khoa học với chủ đề toàn cầu.
Trong năm học 2025-2026, nhà trường duy trì gần 10 mô-đun học thuật song ngữ, từ robotics, khoa học dữ liệu đến thuyết trình và tranh biện bằng tiếng Anh. Những hoạt động này góp phần nâng cao năng lực ngoại ngữ, tư duy phản biện và hình thành phẩm chất công dân toàn cầu cho học sinh – mục tiêu được nhấn mạnh trong tầm nhìn giáo dục đến năm 2045.
Tại Trường THCS Nguyễn Du, phường Bến Thành, chương trình nhà trường được triển khai theo hướng giáo dục thẩm mỹ và văn hóa. Chuỗi hoạt động “Sân khấu học đường” với hàng chục suất diễn mỗi năm đã tạo điều kiện cho hàng trăm học sinh tham gia, trải nghiệm và sáng tạo nghệ thuật. Thông qua các hoạt động này, học sinh không chỉ được bồi dưỡng tình yêu nghệ thuật truyền thống mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tự tin thể hiện bản thân – những yếu tố quan trọng của giáo dục toàn diện.
Ở bậc tiểu học, nhiều trường đã triển khai chương trình nhà trường theo hướng tích hợp công nghệ và gắn kết cộng đồng, tổ chức các hoạt động trải nghiệm STEM, giáo dục kỹ năng sống, đồng thời huy động sự tham gia của phụ huynh trong các dự án cải tạo không gian học tập, học tập gắn với thực tiễn.
Những mô hình này góp phần hình thành cho học sinh tiểu học thói quen học tập tích cực, khả năng hợp tác và ý thức cộng đồng ngay từ những năm đầu đời.
Cùng với đổi mới nội dung, nhiều trường tại TP.HCM đã đưa chuyển đổi số vào chương trình nhà trường như một cấu phần quan trọng. Tính đến cuối năm học 2024-2025, TP.HCM công nhận 100 “trường học số”, ứng dụng nền tảng số trong quản lý và giảng dạy.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy chương trình nhà trường đang dần trở thành thước đo năng lực quản trị giáo dục của mỗi cơ sở. Trường học nào xây dựng được chương trình nhà trường phù hợp, khoa học, nhân văn và hiệu quả sẽ tạo được môi trường học tập tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Đối với TP.HCM, việc triển khai đồng bộ chương trình nhà trường không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trước mắt, mà còn là bước đi chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố trở thành trung tâm giáo dục – đào tạo chất lượng cao của cả nước và khu vực. Khi được triển khai đúng hướng, chương trình nhà trường không chỉ góp phần giảm tải áp lực học tập, mà còn mở ra những cơ hội phát triển toàn diện cho học sinh. Đây chính là nền tảng quan trọng để mỗi nhà trường hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, đóng góp vào sự phát triển bền vững của giáo dục thành phố và cả nước trong giai đoạn mới.
Giang Quân
Bình luận (0)