Thời gian qua, tôi có ôn luyện cho học sinh lớp tôi chủ nhiệm làm những bài kiểm tra tiếng Anh trình độ bậc 2 (A2), bậc 3 (B1) – tương tự các bài thi VSTEP (kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Anh theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam). Tôi nhận thấy học sinh khó triển khai câu văn trong tiếng Anh, điều này khiến tôi băn khoăn nên tìm hiểu nguyên nhân để có cách hỗ trợ các em.
Sau khi quan sát và để ý tìm hiểu kỹ, tôi thấy rằng cách hành văn ngắn của học sinh không chỉ xuất hiện ở môn tiếng Anh mà trong môn ngữ văn cũng có tình trạng tương tự. Khi trình bày một vấn đề, hay nói về một chủ đề hoặc muốn giải thích một điều gì đó, học sinh thường có ít khả năng để mô tả mạch lạc, trọn vẹn, đặc biệt là diễn đạt ý tưởng rõ ràng và đầy đủ. Các em thiếu khả năng mô tả về chủ đề, như bắt đầu bằng câu chuyện xảy ra như thế nào, nó diễn ra làm sao… Hay, nếu một sự việc nào đó xảy ra thì có những nguyên nhân gì, cần quan tâm và nên khắc phục điều gì, và nếu có các giải pháp thì điều đó mang lại kết quả gì hoặc cần hỗ trợ gì thêm từ những người khác?… Ví dụ trên là một tình huống mà tôi đã đề cập với nhiều giáo viên và nhận được góc nhìn tương tự. Các thầy cô nói rằng, họ đồng quan điểm với tôi và nên nhắc nhở học sinh thể hiện quan điểm cá nhân nhiều hơn.
Theo tôi, một trong những nguyên nhân chính của vấn đề này là việc học sinh thường xuyên trao đổi với nhau bằng ngôn ngữ đời thường nhưng lại ít tương tác trực tiếp với người lớn một cách nghiêm túc. Các em chưa thể hiện mình khi trao đổi giữa 2-3 người hoặc đông người hơn về một chủ đề, mà chủ đề đó cần trình bày một cách rõ ràng, đầy đủ. Nhiều trường hợp, học sinh chưa thể tóm tắt một sự kiện nào đó với đầy đủ chi tiết, bố cục và văn phạm ngữ pháp một cách rành mạch. Ngoài ra, trường hợp phổ biến mà bây giờ giáo viên và người lớn đều có thể dễ dàng bắt gặp, đó là khả năng viết của học sinh rất hạn chế. Khi cần trình bày một chủ đề nào đó, các em thường trình bày thiếu đi những thông tin cần thiết, ví dụ đơn giản đó là những gạch đầu dòng (các ý chính) để có thể hành văn thành một văn bản.
Như đã chỉ ra, tôi cho rằng hạn chế này do học sinh ít có cơ hội thực hành tương tác trực tiếp và thể hiện quan điểm của mình một cách công khai, cụ thể trước người lớn hoặc bạn bè. Vì vậy, trường học cần khuyến khích học sinh thường xuyên rèn luyện kỹ năng thuyết trình và phản biện, giúp các em có thể trình bày vấn đề một cách rõ ràng, mạch lạc hơn. Cụ thể, nhà trường có thể hình thành những giờ học hoặc là những buổi giả định để nâng cao kỹ năng, giúp học sinh có thêm nhiều cơ hội trình bày, tự bảo vệ quan điểm của mình chứ không phải là trình bày theo khuôn mẫu. Từ đó, các em được thực hành xử lý tình huống, thể hiện quan điểm bản thân trong những khung cảnh trước đòi hỏi của người quan sát. Điều này giúp học sinh trưởng thành hơn và có tư duy trình bày vấn đề bằng tiếng Việt cũng như bằng tiếng Anh một cách rõ ràng hơn; trình bày những câu văn dài đầy đủ ý, có chiều sâu trong văn nói và văn viết…
Nguyễn Minh Thanh
Bình luận (0)