A Vao khốc liệt “vàng tặc”

Hệ lụy con người đối xử tệ với thiên nhiên nhiều năm qua đã quá rõ ràng qua những trận bão lụt, thiên tai. Thế nhưng, để thức tỉnh phần ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ chính môi trường sống của mình thì không mấy ai làm được. Điều đáng nói, người gây ra hệ lụy chỉ thuộc phần số ít, nhưng người gánh chịu lại nằm ở những người nông dân nghèo khổ. Ở A Vao, vấn nạn “vàng tặc” đã được nhắc đến cả chục năm nay. Năm nào cũng vậy, điệp khúc đuổi rồi tái diễn vấn nạn này vẫn cứ diễn ra. Kéo theo nó không chỉ là “giấc mơ vàng” mà cả những hệ lụy khác như ma túy, mại dâm, thậm chí đã có nhiều cái chết thương tâm khi đối tượng làm thuê ở bãi vàng là trẻ vị thành niên. Còn nhớ cách đây không lâu, một chủ nậu vàng giàu có ở A Vao có tên là Hồ Văn Thành đã từng sử dụng hàng chục lao động trẻ em và đau lòng hơn thế là có người chết ở ngay tại hầm vàng của y. Thế nhưng, thời gian sau đó, Thành chỉ nhận mức án phạt 18 tháng tù treo. Mức án ấy không đủ răn đe. Và hàng ngàn người dân sống dọc vùng sông suối Đakrông vẫn phải âm thầm chống chọi lại những hệ lụy do “vàng tặc” gây ra tiếp sau đó…

Từ trung tâm huyện lỵ Đakrông theo đường Hồ Chí Minh (nhánh Tây đi A Lưới, Thừa Thiên – Huế) đến thị tứ Tà Rụt tầm 60 cây số rồi từ đó ngược lên A Vao tầm chưa tới chục cây số. Men theo các con suối đã cạn khô, nhìn bốn bề rừng núi đâu đâu cũng nham nhở vết đào xới, đục khoét núi để lọc đãi vàng. Trong vai một người đi phượt, hỏi thăm mãi, những người đào đãi vàng thuê mới chịu cất tiếng trả lời cụt ngủn: “Một ngày trăm rưỡi, có khi hai trăm. Còn tùy…”, một anh thanh niên người nhuốm đầy bùn đất bê từng cục đá bự chảng để tránh lối khoét đất nói.

Ngược đường chúng tôi, đoạn qua thôn Tân Đi 1 (xã A Vao) một ông nông dân vừa tan giờ làm rẫy không muốn nói tên thật của mình, lắc đầu: ““Vàng tặc” đếm không xuể, hàng chục năm nay rồi. Chúng nó làm nguồn nước sông ô nhiễm đục ngầu. Người lấy nước sinh hoạt tắm rửa thì ngứa ngáy, trâu bò, cá… uống nước bị nhiễm bệnh… đời sống khó khăn lắm!”. Còn ông Kôn Phất, Trưởng thôn Tân Đi 2 thì cho rằng: “Việc tồn tại vấn nạn “vàng tặc” gây khó khăn cho đời sống sản xuất của bà con là do ban ngành chức năng chưa có giải pháp đẩy đuổi triệt để”.

Một thời, dân giang hồ tụ tập về thị trấn Tà Rụt –  cách A Vao chưa tới chục cây số để đào đãi vàng, khi mà A Vao được xác định là một trong những điểm quặng vàng lớn của miền Trung. Tà Rụt từ một vùng đất bình yên bỗng chốc trở thành nơi chứa nhiều hệ lụy. Để bảo vệ các điểm quặng vàng, các bộ, ngành và chính quyền tỉnh Quảng Trị đã cho phép một số công ty đến đây để bảo vệ. Thế nhưng, trớ trêu khi các công ty này vào cuộc bảo vệ vàng thì núi rừng, sông suối càng bị tàn phá nặng nề hơn. Trước tình trạng đó, các bộ ngành và chính quyền tỉnh này buộc phải trục xuất các công ty bảo vệ không đạt hiệu quả.

Thống kê cho biết, trong năm 2013, Công an huyện Đakrông đã phối hợp với nhiều đơn vị liên quan thực hiện 5 đợt đẩy đuổi các đối tượng khai thác vàng trái phép. Cụ thể đã đốt 5 lán trại, phá 7 máy nổ, 3 máy phát điện, 4 máy xay của “vàng tặc”… Thế nhưng việc đẩy đuổi cũng chỉ dừng lại ở đó. Thậm chí tình trạng lại tái diễn ngay sau đẩy đuổi.

Vừa qua, UBND tỉnh Quảng Trị đã có văn bản chỉ đạo kiểm tra, xử lý hoạt động khai thác vàng trái phép tại xã A Vao, huyện Đakrông. Theo đó, UBND tỉnh này yêu cầu UBND huyện Đakrông phối hợp với lực lượng Công an tỉnh, Đồn biên phòng đóng trên địa bàn để đẩy đuổi, xử lý nghiêm các đối tượng khai thác vàng trái phép. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân không tham gia các hoạt động khai thác vàng trái phép. Đặc biệt, UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu UBND huyện Đakrông làm rõ có hay không tình trạng bảo kê cho các hoạt động khai thác vàng trái phép ở đây. Thiết nghĩ, cùng với sự quyết liệt này, các ban ngành chức năng cần có giải pháp triệt để trong việc đẩy đuổi “vàng tặc”, nhằm trả lại cuộc sống bình yên cho nhân dân trên địa bàn A Vao và dọc theo các con sông, suối bị ảnh hưởng nặng nề do vấn nạn “vàng tặc” gây ra bấy lâu nay!

Bài, ảnh: Vĩnh Yên – Thiên Phúc