Bát nháo giữa chốn thiêng

Những ngôi chùa càng lớn, hình ảnh dịch vụ ăn theo này càng lộn xộn, nhếch nhác và phản cảm.

Rằm tháng giêng năm nay, đúng vào chủ nhật nên lượng người đi lễ chùa càng nhiều. Mới 8 giờ sáng ngày rằm, bãi giữ xe trong chùa Vĩnh Nghiêm (Q.3) đã chật cứng xe với giá gửi là 4 ngàn đồng/ xe máy. Bên ngoài cổng chùa, nhiều điểm treo biển giữ xe với giá 10 ngàn đồng/xe, khi chúng tôi thắc mắc đắt quá thì được trả lời “vậy kiếm chỗ rẻ mà gửi”. “Bao vây” từ cổng chùa đến dọc cầu thang dẫn lên tháp điện, đội ngũ ăn xin, bán vé số nằm, ngồi la liệt, kêu gọi lòng hảo tâm của phật tử. Hàng quán bán nhang, sách tướng số tử vi, hàng xin xăm, bán tràng hạt, hoa cúng dường… mọc lên san sát. Thợ chụp hình chạy đi chạy lại chèo kéo người đi chùa giữ hình làm kỷ niệm. Người mua hàng cũng dạo qua, dạo lại, nâng lên đặt xuống, mặc cả đắt rẻ… y như cái chợ. Những hình ảnh này cũng rất quen thuộc tại nhiều ngôi chùa khác như Xá Lợi (Q.3), Dược Sư (Q.Bình Thạnh), Giác Lâm (Q.Tân Bình), Việt Nam Quốc Tự (Q.10)… trong ngày rằm tháng giêng.Thậm chí bên ngoài ngay sát nhiều ngôi chùa còn “hồn nhiên” diễn ra cảnh… bán cơm thịt.

Còn nữa, dịch vụ bán chim phóng sinh tại hầu hết các ngôi chùa trong thành phố vào ngày này cũng hoạt động hết sức rầm rộ. Chim được chọn phóng sinh thường là chim sẻ, én, chúng được nhốt hàng trăm con trong chiếc lồng lớn, đặt trước cổng chùa, trong khuôn viên chùa. Giá bán dao động từ 10-15 ngàn đồng/con, tùy loại. Phật tử lễ chùa thường chọn mua trên 10 con trở lên cho một lần phóng sinh. Anh Ngô Ngọc, một người chuyên bán chim phóng sinh tại chùa Giác Lâm chia sẻ: “Mỗi năm dịp ngày Tết Nguyên tiêu, số chim tôi bán ra lên tới hàng trăm con. Năm nay, rằm vào ngày chủ nhật, người dân đi lễ chùa nhiều hơn nên mua chim nhiều, chỉ mới đến trưa mà tôi đã bán hết hơn 300 con…”.

Khi chúng tôi bảo giá chim phóng sinh hơi đắt, một người bán chim trước cổng chùa Xá Lợi nói rằng: “Đắt vậy mà cũng không có chim để bán, nhiều người muốn mua phải đặt hàng trước qua điện thoại, có người mua tới cả trăm con…” và ngỏ ý đưa chúng tôi số điện thoại, có dịp cần mua thì “a lô”.

Vừa kính cẩn khấn lễ tại chùa Dược Sư, cậu con trai của anh Trần Quang Phúc (Q.Bình Thạnh) vừa nhẹ nhàng mở lồng, tung từng con chim sẻ lên trời, một con hơi yếu nên bay một hồi lại rơi xuống đất, sau đó nó được đặt lên một thân cây. Sau đó, con chim được một thanh niên nhặt lại, hồn nhiên thả vào lồng, bán tiếp! Anh Phúc chia sẻ: “Ngày rằm cả gia đình lên chùa cầu an, phóng sinh là để làm phúc, để tâm mình được bình an. Còn người ta, ai bắt lại là người đó gánh tội…”.

Tại nhiều ngôi chùa đều treo tấm biển “mỗi người chỉ thắp một đến ba nén tâm hương” để nhắc nhở người đi lễ chùa. Tuy nhiên, lời nhắc nhở đó gần như không có tác dụng.

Một người coi sóc tại chùa Vĩnh Nghiêm than thở rằng: “Giáo lý nhà Phật có dạy rằng, chỉ nên thắp một nén nhang gọi là tâm hương. Nhưng người dân thì ai cũng nghĩ rằng phải đốt và thắp thật nhiều nhang, thậm chí còn hóa cả vàng mã thì đức Phật mới thấu, lời nguyện cầu theo đó mới thành hiện thực. Biển cũng treo rồi, nhắc nhở cũng rất nhiều rồi nhưng người dân không hiểu. Những dịp này người nhà chùa chúng tôi rất mệt, vì mỗi lần người dân thắp nhang xong là phải chạy ra dụi, nhổ bớt đi, chứ không thì làm sao mà thở nổi, chưa nói đến việc có thể xảy ra cháy nổ…”.

Đâu đó trong nhiều ngôi chùa vẫn còn hiện tượng “hối lộ thánh thần” bằng cách đặt tiền dưới những nơi thờ Phật dù trong các chùa đã bố trí đặt rất nhiều hòm công đức. Đặc biệt, nhiều phật tử sau khi cầu nguyện xong lại đi xoa tay khắp đầu, tay, mình đức Phật ở những nơi dễ xoa vuốt nhất để cầu may khiến nhiều tượng Phật có những chỗ trở nên nhẵn bóng.

Nhận xét về hành động “hối lộ thánh thần” trong đời sống tâm linh, ThS. Nguyễn Hiếu Tín, Trưởng bộ môn Việt Nam học – Khoa KHXH&NV Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM – cho rằng: “Trước hết đó là do đặc thù riêng ở Việt Nam tín ngưỡng mạnh hơn tôn giáo, bất kỳ một thứ tôn giáo nào khi du nhập vào đều bị thuần hóa theo nếp văn hóa bản địa. Và đạo Phật cũng thế. Trong quan niệm của người Việt thì mối quan hệ giữa thánh thần và con người là mối quan hệ bình đẳng, thậm chí là sòng phẳng, đến con cóc còn to hơn ông trời mà. Nên việc hối lộ thánh thần là điều dễ hiểu, tất nhiên hành động đó cũng là hệ lụy, hệ quả của một xã hội…”.

Nói về việc con người đang dần “trần tục hóa” chốn cửa chùa, ThS. Nguyễn Hiếu Tín khẳng định, trước hết là do tâm thế người đi lễ chùa. Người đi lễ chùa họ không làm cho Phật, không dâng cho Phật mà thực chất là cho chính bản thân mình. Họ chỉ cầu cho những gì họ được nhận. Nên việc bán cứ bán, mua thì cứ mua. Có cung thì ắt có cầu. Đơn cử như việc phóng sinh, khi người ta phóng sinh là người ta chỉ cần tâm mình được an, họ nghĩ  làm như vậy là tốt. Chỉ cần vậy thôi là đủ, còn việc chim đó được mua từ đâu, sau đó được bắt vào với họ cũng không quan trọng. Hay việc bố thí cho người ăn xin cũng thế, họ làm cốt để lấy tâm, họ không làm việc đó vì người ăn xin. Thậm chí, nhiều người đi lễ chùa nhưng họ không hiểu được đạo Phật là gì, bởi chỉ theo tín ngưỡng, theo hiệu ứng đám đông.

Bài, ảnh: Yến Hoa