Suốt 5 năm qua, Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường Bến Thành, TP.HCM) đã mời các nghệ nhân về trường giảng dạy đờn ca tài tử cho học sinh. Bằng nỗ lực đó, đờn ca tài tử đã trở thành “đặc sản” của thầy trò nhà trường khi tổ chức các hoạt động giáo dục, chương trình giao lưu…
Ươm mầm từ những nhóm nhỏ
Mỗi tuần, vào tiết học thứ 5 sáng thứ ba và thứ tư, một lớp học nhỏ tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học lại ngân vang những giai điệu đờn ca tài tử. Lớp học được tổ chức trong giờ câu lạc bộ (CLB), hơn 50 học sinh từ khối 1 đến khối 5 chăm chú, hào hứng học những bài hò, điệu lý đờn ca. Giáo viên đứng lớp giảng dạy là Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết (Chủ nhiệm CLB Đờn ca tài tử – Trung tâm Văn hóa TP.HCM) và nhạc sĩ đờn ca tài tử Minh Hòa (CLB Đờn ca tài tử Nguyễn Du). Trong suốt giờ học, Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết lựa chọn giai điệu mang âm hưởng dân ca, bằng giọng ca “ngọt lịm” đã giúp học sinh tiếp cận đờn ca tài tử một cách thích thú. Các em ca cùng cô, hiểu giai điệu về dân ca, nhạc cổ, khơi lên niềm yêu thích thực sự.
Theo học đờn ta tài tử từ năm lớp 1, đến nay em Nguyễn Lê Song An (lớp 2/1) đã thuộc vô số bài đờn, nhiều đến mức “em không đếm được”. Em không chỉ hát cho ba mẹ nghe mà còn tự tin tham gia biểu diễn trong các hoạt động phong trào của trường. “Em rất thích CLB đờn ca tài tử, khi tham gia em được hát vui cùng các bạn. Mỗi buổi học, em học được nhiều bài hát mới để hát cho ba mẹ và các bạn trong trường cùng nghe”, Song An nói.
Tương tự, em Nhật Huy (học sinh lớp 5) bền bỉ theo học đờn ca tài tử tại trường suốt nhiều năm nay vì rất yêu thích. Từ CLB này, em hiểu thêm về các ngón đờn, giai điệu, điệu hò, điệu lý của một loại hình âm nhạc truyền thống dân tộc. Nhật Huy cho biết các thầy cô đứng lớp dạy các em rằng đờn ca tài tử đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Các em tham gia học không chỉ là để biết, để hiểu về âm nhạc dân tộc mà còn thể hiện trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn. Đến trường, em và các bạn được học kiến thức, được học thêm nhiều điều bổ ích, được thầy cô dạy hát âm nhạc dân tộc, nên mỗi ngày đến trường là một ngày rất vui.
Đờn ca tài tử được nhà trường đưa vào giảng dạy từ năm 2020, theo hình thức CLB. Giáo viên đứng lớp là các nghệ nhân, nghệ sĩ đờn ca tài tử được nhà trường mời về giảng dạy cho học sinh. Đây là trường học duy nhất trên địa bàn TP.HCM tiên phong thực hiện hoạt động này, với mong muốn giúp học sinh hiểu thêm về loại hình âm nhạc truyền thống của dân tộc và loại hình âm nhạc đặc sắc của Nam bộ, đặc biệt khi nhà trường thực hiện mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế.
Cô Trần Bé Hồng Hạnh (Hiệu trưởng nhà trường) cho hay, những năm đầu khi đưa đờn ca tài tử vào giảng dạy cho học sinh, nhà trường nhận được nhiều sự ủng hộ của phụ huynh, lãnh đạo địa phương. Kinh phí để chi trả cho nghệ nhân đều do phụ huynh tham gia hỗ trợ, đặc biệt là UBND Q.1 thời điểm đó đã yêu cầu Trung tâm Văn hóa – Thể dục Thể thao Q.1 hỗ trợ kinh phí cho nghệ nhân đờn ca tài tử khi về trường giảng dạy. Tuy nhiên, giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát, CLB đờn ca tài tử của trường phải ngưng hoạt động suốt một thời gian dài, lúc quay lại hoạt động thì gặp rất nhiều khó khăn về kinh phí. Trung tâm Văn hóa – Thể dục Thể thao Q.1 khi đó cũng gặp khó khăn về tài chính nên xin dừng hỗ trợ. Nhà trường từng nghĩ đến chuyện đóng cửa CLB. “Chính sự quan tâm của lãnh đạo địa phương và sự ủng hộ của phụ huynh, nhất là niềm ham thích, say mê theo học của học sinh là động lực lớn để nhà trường bền bỉ duy trì mô hình này. Phụ huynh, giáo viên và cả những nghệ nhân đứng lớp khi đó đã san sẻ, chung tay chia khó với nhà trường hỗ trợ về kinh phí, giúp duy trì hoạt động CLB suốt nhiều năm qua”, cô Hồng Hạnh bày tỏ.
Những nỗ lực của nhà trường đã gặt được nhiều trái ngọt khi số học sinh tham gia CLB đờn ca tài tử ngày càng đông. Từ con số 15-20 em những năm đầu CLB mới thành lập, đến năm học này đã có trên 50 học sinh. Nhiều em tham gia suốt từ năm lớp 1 đến lớp 3, lớp 4… Trong các dịp trường đón đoàn quốc tế đến giao lưu, đờn ca tài tử được học sinh nhà trường cất lên đầy tự hào, kiêu hãnh, giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc. “Sự bùng nổ của công nghệ đã làm âm nhạc hiện đại chiếm sóng phổ biến, học sinh ít có cơ hội được tiếp cận với âm nhạc dân tộc. Do vậy, ban đầu nhiều học sinh còn e dè khi tham gia. Để khuyến khích học sinh đến với đờn ca tài tử, nhà trường thực hiện ươm mầm từ những nhóm nhỏ. Theo đó, nhà trường đặt hàng CLB đờn ca tài tử biểu diễn trong các hoạt động của trường, các dịp lễ, thậm chí là đón đoàn khách quốc tế đến giao lưu. Từ đây, khi thấy bạn bè biểu diễn say mê, nhiều em đã thêm hiểu, thích thú tham gia”, cô Hồng Hạnh phấn khởi.
Vận dụng hiệu quả cơ chế mời nghệ nhân giảng dạy
Năm học 2025-2026, lần đầu tiên Bộ GD-ĐT đưa chủ trương mời nghệ nhân, nghệ sĩ vào trường học giảng dạy khi tổ chức thực hiện dạy học 2 buổi/ngày, nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển toàn diện cho học sinh, thông qua các tiết học, chuyên đề hoặc hoạt động ngoại khóa. Theo cô Trần Bé Hồng Hạnh, đây là cơ chế rất thuận lợi để nhà trường duy trì và phát triển CLB đờn ca tài tử của trường một cách bài bản, ổn định, chuyên sâu. Từ năm học này, nhà trường sử dụng kinh phí trong gói thực hiện Đề án trường thực hiện nội dung tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế để chi trả cho các hoạt động CLB của trường, trong đó có mời nghệ nhân, nghệ sĩ đờn ca tài tử vào trường giảng dạy. Hiện nay, CLB đờn ca tài tử hoạt động 2 tiết/tuần vào tiết CLB ngày thứ ba và thứ tư. “Là trường thực hiện mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế, việc duy trì CLB đờn ca tài tử trong trường có ý nghĩa quan trọng. Trong nỗ lực trang bị cho học sinh kỹ năng để hội nhập, các em không chỉ vững vàng kiến thức, tiếng Anh, tin học mà còn hiểu biết, yêu mến âm nhạc truyền thống của dân tộc để gìn giữ và bảo tồn…”, cô Hồng Hạnh nhìn nhận.
Hơn 40 năm miệt mài với đờn ca tài tử, Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết rất vui mừng khi được mời đứng lớp giảng dạy đờn ca tài tử cho học sinh tiểu học. Bởi trong rất nhiều năm qua, mỗi dịp tham gia các hội thảo, gặp gỡ lãnh đạo thành phố, bà đều mạnh dạn đề xuất đưa đờn ca tài tử vào trường học giảng dạy, ít nhất 1 tiết/tuần, để học sinh thấm nhuần hiểu biết về loại hình âm nhạc dân tộc đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, từ đó có trách nhiệm giữ gìn, bảo tồn và phát triển. “Khi biết Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học đã duy trì việc giảng dạy đờn ca tài tử cho học sinh suốt nhiều năm qua, tôi rất xúc động nên nhận lời tham gia giảng dạy liền. Đây là hoạt động rất thiết thực, ý nghĩa trong giáo dục truyền thống, văn hóa cho học sinh. Qua đây cũng là dịp để tìm kiếm những nhân tố, kế thừa lớp nghệ nhân như tôi bây giờ…”, Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết phấn khởi.
Bài, ảnh: Yến Hoa
Bình luận (0)