Với nhiều người trẻ, đặc biệt là nữ sinh viên – học sinh, làn da trắng sáng vẫn được xem như một chuẩn mực thẩm mỹ, gắn với sự tự tin và nhiều cơ hội trong công việc, giao tiếp. Tuy nhiên, phía sau những lời hứa hẹn ấy là không ít nguy cơ sức khỏe đang bị bỏ qua.
Làm trắng da nhưng phải an toàn
Trong vài năm gần đây, trên mạng xã hội và các hội nhóm làm đẹp dành cho giới trẻ, những cụm từ như “truyền trắng cấp tốc”, “tắm trắng bật tông”, “da trắng sau 7 ngày” xuất hiện dày đặc. Chỉ cần gõ vài từ khóa, hàng loạt hình ảnh “trước – sau” với làn da thay đổi rõ rệt trong thời gian ngắn lập tức hiện ra, đi kèm những lời quảng cáo hấp dẫn về hiệu quả nhanh, không đau, không cần nghỉ dưỡng.
BS.CKII Vương Thế Bích Thanh, Khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết: làn da của mỗi người vốn đã có màu sắc khác nhau, và điều này trước hết được quyết định bởi yếu tố di truyền thông qua lượng melanin – sắc tố tạo màu da. Mỗi người đều có số lượng tế bào sắc tố (melanocyte) gần như tương đương nhau, nhưng màu da sáng hay sẫm lại phụ thuộc vào mức độ hoạt động, kích thước và sự phân bố của các hạt melanin được tạo ra. Ngoài melanin, da còn chịu tác động của các sắc tố khác như carotene, hemoglobin, cùng nhiều yếu tố bên ngoài như ánh nắng mặt trời, tuổi tác, nội tiết tố, tình trạng mang thai, sử dụng thuốc tránh thai hoặc một số bệnh lý gan, thận.
Theo bác sĩ Thanh, cần hiểu đúng rằng làm trắng da không phải là “thay da” hay “xóa bỏ” màu da tự nhiên, mà thực chất là can thiệp vào ba quá trình chính: ức chế sản xuất melanin, phân bố lại melanin và hạn chế các yếu tố kích thích tạo melanin, trong đó tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là tác nhân quan trọng nhất. Vì vậy, những phương pháp làm trắng an toàn thường đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và sự kết hợp đồng bộ giữa chăm sóc từ bên trong lẫn bên ngoài.
Thực tế hiện nay, nhiều sản phẩm và dịch vụ được quảng cáo có khả năng làm sáng da “cấp tốc” chỉ sau vài ngày hoặc vài lần sử dụng. Bác sĩ Thanh cảnh báo, những hiệu quả quá nhanh thường đi kèm nguy cơ lớn, bởi các sản phẩm này có thể chứa corticosteroid, thủy ngân hoặc hydroquinone liều cao – những hoạt chất nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể gây teo da, mỏng da, giãn mạch, viêm da kéo dài. Khi sử dụng trên diện rộng hoặc trong thời gian dài, các chất này còn có nguy cơ gây tổn thương gan, thận, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da.
Không chỉ mỹ phẩm bôi thoa, các phương pháp truyền trắng, tiêm trắng cũng đang được nhiều cơ sở làm đẹp quảng bá rầm rộ, đặc biệt nhắm vào nhóm khách hàng trẻ. Thành phần phổ biến trong các liệu trình này thường là vitamin C, glutathione hoặc một số chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiện nay chưa có khung pháp lý rõ ràng cho việc tiêm, truyền trắng với mục đích làm đẹp. Việc đưa các hoạt chất trực tiếp vào cơ thể qua đường tĩnh mạch tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là khi không kiểm soát được nguồn gốc, liều lượng và điều kiện thực hiện. Bác sĩ Thanh cho biết, truyền trắng tại các cơ sở không được cấp phép có thể gây phản vệ, sốc phản vệ, tổn thương gan, thận, thậm chí đe dọa tính mạng.
Tắm trắng toàn thân cũng là một trào lưu khác được nhiều người trẻ lựa chọn với kỳ vọng cải thiện màu da nhanh chóng. Về bản chất, tắm trắng thường sử dụng các hóa chất hoặc hoạt chất có tác dụng loại bỏ lớp sừng trên bề mặt da – nơi chứa nhiều melanin hơn. Khi lớp sừng bị lấy đi, da có cảm giác mịn màng, sáng hơn do hiệu ứng phản quang ánh sáng. Tuy nhiên, nếu lạm dụng hoặc sử dụng sản phẩm không đạt chuẩn, lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên của da sẽ bị tổn thương, khiến da trở nên nhạy cảm, dễ viêm, dễ bắt nắng và tăng sắc tố ngược trở lại sau viêm. Những tổn thương này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây ra nhiều hệ lụy lâu dài cho sức khỏe làn da.
Những khuyến cáo từ bác sĩ
Từ góc nhìn của người trong cuộc, nhiều bạn trẻ thừa nhận từng bị cuốn theo trào lưu làm trắng nhanh. Minh Anh, 17 tuổi, một học sinh tại TP.HCM, chia sẻ rằng cô từng thử một liệu trình tắm trắng được quảng cáo “bật tông sau 5 ngày” vì áp lực ngoại hình khi mới đi làm. “Lúc đầu da sáng thật, nhưng chỉ sau vài tuần thì da mình mỏng hẳn, dễ đỏ rát và nổi mụn li ti. Mình phải ngưng hết các sản phẩm và mất gần nửa năm để da hồi phục”, Minh Anh nói.
| Trong bối cảnh mạng xã hội liên tục tạo ra những chuẩn mực làm đẹp mới, việc tỉnh táo trước các trào lưu “trắng nhanh, trắng cấp tốc” là điều cần thiết. Làn da không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ, mà còn phản ánh sức khỏe lâu dài. Với người trẻ lứa tuổi học đường, lựa chọn chăm sóc da an toàn, khoa học và phù hợp có thể không mang lại hiệu quả tức thì, nhưng lại là con đường bền vững để giữ gìn vẻ đẹp và sức khỏe về sau. |
Theo bác sĩ Thanh, viên uống làm sáng da hiện nay chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ, không thể thay đổi màu da do di truyền quyết định. Ngay cả khi sử dụng các phương pháp can thiệp chuyên sâu, mục tiêu hợp lý nhất vẫn là hướng đến làn da đều màu, khỏe mạnh, giảm thâm nám và tăng sắc tố, chứ không phải “trắng bật tông” trong thời gian ngắn. Việc chăm sóc da cần được xây dựng trên nền tảng khoa học, với sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép và sử dụng đúng nồng độ.
Bên cạnh các biện pháp bên ngoài, chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng. Một chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa như vitamin C, vitamin E, carotene từ rau xanh đậm, trái cây tươi, cùng việc uống đủ nước, ngủ đủ giấc sẽ giúp da khỏe từ bên trong. Giảm căng thẳng, kiểm soát stress cũng góp phần hạn chế rối loạn nội tiết và các phản ứng viêm âm thầm trên da – những yếu tố làm da sạm màu và lão hóa sớm.
Cuối cùng, bác sĩ Thanh nhấn mạnh, chống nắng đúng cách là yếu tố then chốt trong mọi chiến lược làm sáng da. Che chắn, tránh nắng và sử dụng kem chống nắng phù hợp giúp hạn chế tác động của tia UV – tác nhân kích thích sản xuất melanin mạnh mẽ nhất. Khi có nhu cầu điều trị chuyên sâu, người dân, đặc biệt là người trẻ, nên tìm đến các cơ sở y tế, thẩm mỹ được cấp phép và có bác sĩ chuyên khoa da liễu trực tiếp theo dõi.
Thủy Phạm
Bình luận (0)