Theo NSƯT Nguyễn Hoàng Vinh – Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM thì NSND Đinh Bằng Phi – cây đại thụ của nghệ thuật hát bội miền Nam đã ra đi vào sáng 25-12 vì tuổi cao, bệnh tật, hưởng thọ 88 tuổi đã để lại nhiều tiếc thương cho các học trò, đồng nghiệp lẫn khán giả trong và ngoài nước.
Người thầy của nhiều thế hệ học trò
Không chỉ là cây đại thụ của nghệ thuật hát bội miền Nam, NSND Đinh Bằng Phi còn là người thầy mẫu mực, đã đào tạo được nhiều thế hệ học trò trở thành những nghệ sĩ giỏi nghề ở lĩnh vực hát bội.
NSƯT Ngọc Khanh là học trò cưng của NSND Đinh Bằng Phi kể: “Hồi ấy, gia đình từng không muốn cho tôi theo nghề, nhưng nhờ sự thuyết phục của NSND Đinh Bằng Phi mà gia đình tôi mới đồng ý. Sau đó, tôi vào học tại Trường Quốc gia Âm nhạc Kịch nghệ. Thầy Đinh Bằng Phi có niềm đam mê rất lớn với hát bội. Thầy mời rất nhiều nghệ sĩ có tiếng về dạy cho chúng tôi, đào tạo nên nhiều thế hệ nghệ sĩ hát bội. Ngoài giờ lên lớp, thầy còn viết tuồng, đạo diễn vở. Tôi không thể nào quên những chuyến đi cùng thầy đến các trường đại học, cao đẳng, THPT, các đình làng… để giới thiệu, diễn hát bội cho mọi người xem. Cuộc sống ngày đó nhiều khổ cực nhưng chính sự động viên của người thầy cùng niềm đam mê lớn với hát bội đã giữ chân tôi đến hôm nay. Thầy ra đi là một mất mát to lớn đối với bộ môn nghệ thuật truyền thống này”.
NSƯT Linh Hiền cũng là một trong những học trò ưu tú của NSND Đinh Bằng Phi. Anh theo học ông từ năm 1979 tại lớp tại chức của Đoàn hát bội TP.HCM và hiện công tác tại Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM. NSƯT Linh Hiền cho biết NSND Đinh Bằng Phi dạy học trò bằng sự nhẹ nhàng, tình cảm, quan tâm hết mực.
“Thầy chỉ bảo cho chúng tôi tận tình. Hát bội khó ở chỗ 5 người học thì chỉ có thể 1-2 người tiếp tục theo nghề. Thầy có yêu cầu cao trong nghề, hát diễn phải chuẩn xác. Sau này về hưu, tôi cũng sẽ tiếp nối con đường của thầy, tiếp tục đào tạo thêm nhiều nghệ sĩ trẻ cho nghệ thuật hát bội, góp phần giữ gìn môn nghệ thuật truyền thống này.
NSƯT Kim Dung cũng luôn nhớ ơn thầy Đinh Bằng Phi – người thầy đầy trách nhiệm, luôn sẵn sàng giúp nhà hát đào tạo lớp trẻ. Thầy được các thế hệ học trò yêu thương vì rất hiền và tận tâm. Trò thắc mắc gì là giải thích cặn kẽ, giúp đỡ hết mình.
“Ở NSND Đinh Bằng Phi, người ta luôn cảm nhận rõ phong thái mực thước, điềm đạm của một người thầy lớn. Thầy nghiêm khắc với nghề nhưng nhân hậu với người, truyền dạy không chỉ kỹ năng biểu diễn, cách ca – bộ – pháp – hình, mà còn truyền đạo làm nghề: tôn trọng tổ nghiệp, đạo đức người nghệ sĩ” – NSƯT Kim Dung kể!
Cả cuộc đời dành cho hát bội
NSND Đinh Bằng Phi được giới chuyên môn và đồng nghiệp trân trọng gọi là bậc thầy của hát bội, một trong những người hiếm hoi am tường sâu sắc cả biểu diễn, lý luận và truyền dạy. Ông là chứng nhân của nhiều giai đoạn thăng trầm của hát bội Nam bộ, đồng thời cũng là người kiên trì trong công cuộc bảo tồn và truyền nối bộ môn nghệ thuật này giữa lòng đô thị hiện đại.
NSND Đinh Bằng Phi sinh năm 1937, tốt nghiệp Trường Sư phạm Quốc gia Sài Gòn. Vì thích tìm hiểu về nghệ thuật hát bội, ông dựng một số trích đoạn hát bội tuồng lịch sử, dã sử cho học sinh. Thời đó, ít người trẻ nào am tường Hán học, cổ văn và biết nhiều điển tích nên từ năm 1969, ông được mời giảng dạy, làm chủ nhiệm lớp hát bội – Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn.
| Sau NSND Năm Đồ và NSND Thành Tôn thì NSND Đinh Bằng Phi là cái tên thứ ba trong làng hát bội TP.HCM được nhắc đến như một “pho từ điển sống” của nghệ thuật hát bội.
Những ngày cuối đời, NSND Đinh Bằng Phi đã thực hiện được tâm nguyện là trao tặng di sản tích cóp được suốt cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình – hơn 200 sách báo, tư liệu nghiên cứu, kịch bản sáng tác và sưu tầm cho Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM. |
Năm 2011, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân – sự ghi nhận xứng đáng cho một đời cống hiến lặng lẽ nhưng bền bỉ. Với giới hát bội, đó không chỉ là niềm vui riêng của cá nhân ông, mà là niềm tự hào chung của làng hát bội, của những nghệ sĩ đã và đang âm thầm giữ lửa cho nghệ thuật truyền thống.
NSND Đinh Bằng Phi vừa là đạo diễn, soạn giả, diễn viên, cố vấn nghệ thuật, vừa là nhà diễn thuyết, nhà nghiên cứu về hát bội. Công của cố nghệ sĩ đối với nghệ thuật hát bội thực sự rất lớn, nhất là khi ông là người đề xuất đưa hát bội vào học đường và ra cộng đồng.
Trong sự nghiệp sáng tác của mình, NSND Đinh Bằng Phi đã để lại khoảng 40 kịch bản sáng tác và chuyển thể, đến nay, khán giả vẫn nhắc nhiều đến các vở: Thần Nữ dâng Ngũ linh kỳ, Xử án Bàng Quý Phi, Ngọc Kỳ Lân xuất thế, Cánh tay Vương Tá, Nguyễn Trãi nhập Đông Quan, Trần Bình Trọng tuẫn tiết, Bông hồng núi Nưa (viết chung với tác giả Trương Huyền), Dũng khí Đặng Đại Độ (viết chung với nhà văn Ngọc Linh), Người cáo (viết chung với tác giả Lê Duy Hạnh)…
Đồng thời, ông cũng để lại dấu ấn qua các vai diễn, như: Tử Trình (San Hậu), Tư Đồ (Phụng Nghi Đình), Triệu Khuông Dẫn (Trảm Trịnh Ân), Trần Nhân Tông (Sát Thát), Lưu Bị (Lưu Bị cầu hôn Giang Tả)…
Ông cũng là gương mặt quen thuộc tại các cuộc hội thảo, tọa đàm chuyên đề về nghệ thuật hát bội, là cố vấn nghệ thuật, dàn dựng nhiều chương trình và đi khắp nơi diễn thuyết, nói chuyện về hát bội với mọi ngành, mọi giới.
NSND Đinh Bằng Phi đã ra đi nhưng ai cũng luôn tin rằng, cho dù có qua bao nhiêu năm nữa, mỗi lần nghe các vở hát bội của ông, khán giả sẽ nhớ về ông với những tình cảm trân trọng nhất. Khán giả luôn cảm nhận được sự tài hoa của ông trong các tác phẩm mà ông đã để lại cho nền nghệ thuật hát bội Việt Nam.
Anh Khôi
Bình luận (0)