Cha mẹ hãy là “bạn” của con

“Mẹ ơi, cái Huyền bạn con có thai với bạn trai cùng trường”. Vừa nghe xong câu nói của con gái, chị Thanh xẵng giọng: “Con gái con lứa, mới học cấp 3 mà yêu đương nhăng nhít để rồi lãnh hậu quả. Còn con, lo mà học hành đi, học cho tốt rồi tính đến chuyện yêu đương cũng chưa muộn. Đừng để những chuyện không hay đến tai mẹ là không xong đâu đấy”.

Đó là câu chuyện giữa Khánh V., học sinh (HS) Trường THPT Hùng Vương, với mẹ mình. Em chia sẻ: “Mẹ em rất khó tính trong những chuyện này. Chỉ mới đề cập là mẹ đùng đùng nổi giận, không đồng ý. Đôi lúc em muốn tâm sự chuyện tình cảm của bản thân cũng như tìm hiểu về giới tính với mẹ nhưng lại không dám. Nói ra sợ mẹ không cho ra khỏi nhà chứ đừng nói gì đến phát triển mối quan hệ tình cảm”.

Chẳng riêng gì Khánh V., không ít em HS bậc THPT cho biết rất ngại tâm sự những chuyện tình cảm, tâm sinh lý, giới tính với ba mẹ. Hoàng L., HS Trường THPT Lê Quý Đôn, cho hay: “Em thường tâm sự chuyện riêng tư với bạn bè. Chẳng biết có phải ba mẹ em cổ hủ hay khó tính mà chuyện liên quan đến giới tính, cụ thể là sức khỏe sinh sản thì chưa một lần nghe ba hay mẹ đề cập. Có lần em chủ động thì mẹ chặn ngay: “Con còn nhỏ, quan tâm chi mấy chuyện người lớn để rồi hư người…”. Thôi thì nếu có bế tắc, em tự tìm hiểu thông tin trên internet, sách báo…”.

Theo kết quả nghiên cứu “Xác định tỷ lệ tuổi nữ vị thành niên có thai và các yếu tố nguy cơ” của nhóm GS.BS Nguyễn Duy Tài (Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, TP.HCM) tại ba bệnh viện Từ Dũ, Hùng Vương và Phạm Ngọc Thạch cho thấy, hiện nay trẻ nữ vị thành niên tâm sự với cha mẹ về chuyện giới tính rất ít. Các em còn gặp khó khăn vì cha mẹ chưa quan tâm nhiều đến chuyện giới tính. Trong 150 trẻ vị thành niên có thai được phỏng vấn thì có đến 104 em (69,3%) gặp khó khăn khi tâm sự với cha mẹ; 42 em (28%) thỉnh thoảng mới tâm sự và chỉ 4 em (2,7%) thường xuyên tâm sự.

Về vấn đề này, GS.BS Nguyễn Duy Tài cho rằng, hiện nay tại Việt Nam, có rất nhiều gia đình mà con cái không còn xem cha mẹ là chỗ dựa an toàn và vững chắc. Trẻ thường trao đổi với bạn bè, chuyên viên tư vấn sau đó mới đến cha mẹ. Nguyên nhân do cha mẹ còn khá e dè trong việc trao đổi, hỏi han về vấn đề sức khỏe sinh sản. Bên cạnh đấy do sự hiểu biết của cha mẹ còn hạn chế, xem đó là chuyện tế nhị, hoặc tâm lý cha mẹ còn trông chờ vào nhà trường là chính mà quên trang bị kiến thức cho con. Kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ 25,4% PH hiểu rõ; 40,4% hiểu khá rõ; 26,4% hiểu trung bình; 5,7% chưa rõ hay còn ít và 2% không hiểu chính con mình. Và thực tế đó dẫn đến trẻ nữ vị thành niên thiếu kiến thức sức khỏe sinh sản dẫn đến có thai ngoài ý muốn không ít.  

Kinh tế phát triển, đời sống vật chất được nâng cao, số trẻ dậy thì sớm hoặc quá sớm ngày càng nhiều. Các em bước vào cuộc sống cởi mở trong giao tiếp, tự tin, năng động, quan niệm về tình yêu, tình dục nhìn chung khá thoáng. Song song đó, phim ảnh, sách truyện, báo, mạng… tỏ ra “cởi mở” ghi nhận những câu chuyện tình yêu gắn liền với tình dục như một điều tự nhiên, tất yếu. Điều kiện để trẻ vị thành niên “quan hệ” cũng ngày càng thuận lợi khi khách sạn, nhà nghỉ, khu vui chơi… mọc lên như nấm. Từ những tác nhân này khiến trẻ vị thành niên khó tránh khỏi “quan hệ” trước hôn nhân.

Kết quả nghiên cứu của nhóm GS.BS Nguyễn Duy Tài cho thấy, nếu trẻ vị thành niên “quan hệ” lần đầu lúc 13 tuổi, nguy cơ có thai cao gấp 5,3 lần những trẻ “quan hệ” lần đầu lúc 17-18 tuổi; giai đoạn 14-16 tuổi, nguy cơ có thai cao gấp 1,7 lần những trẻ “quan hệ” lần đầu lúc 17-18 tuổi. Trong đó, trường hợp không áp dụng các biện pháp tránh thai nguy cơ có thai gấp 2,2 lần so với những trường hợp thường xuyên áp dụng, và không thường xuyên áp dụng cao gấp 2 lần.

Tuy nhiên, khi các vấn đề liên quan đến giới tính được trẻ vị thành niên tâm sự với cha mẹ thì con số có thai sẽ giảm đi rất nhiều. Thực tế cho thấy, những trường hợp tâm sự có thể giảm nguy cơ có thai 3 lần so với những trường hợp không tâm sự, và những trường hợp thỉnh thoảng tâm sự cũng có thể giảm có thai 2 lần. Do đó, tăng cường trao đổi giữa PH và trẻ vị thành niên là mục tiêu quan trọng trong việc giáo dục sức khỏe sinh sản.

Cô Đinh Thị Mỹ Hạnh, giáo viên Trường THPT Trần Khai Nguyên, cho biết: “Thông thường, trẻ vị thành niên thường thảo luận các vấn đề liên quan đến giới tính và tình dục với mẹ sẽ ít có xu hướng hoạt động tình dục sớm, thường có quan điểm chín chắn hơn so với những trẻ ít thảo luận (có quan điểm tình dục tự do và dễ dàng hơn), có kỹ năng trì hoãn “quan hệ” lần đầu. Để có được điều này cần đến sự quan tâm, gần gũi hơn giữa cha mẹ đối với con cái. Vấn đề này sẽ tháo gỡ những khó khăn trong các mối quan hệ của con cái để tìm ra việc làm đúng đắn, an toàn. Vì thế gia đình càng quan tâm sâu sắc thì trẻ vị thành niên càng có nhiều cơ hội trao đổi, tâm sự, càng giảm những hệ lụy nghiêm trọng”.

Bài, ảnh: Ngọc Trinh