Không chỉ học văn bằng cảm xúc, nữ sinh Mai Tuyết Ánh Dương (lớp 12A3, Trường THPT Dương Văn Thì, phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) còn chinh phục môn học này bằng tư duy logic và cách diễn đạt giàu cá tính. “Chất văn riêng” ấy đã giúp em giành giải nhất môn ngữ văn trong kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố lớp 12, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên Trường THPT Dương Văn Thì đạt thành tích cao nhất trong kỳ thi học sinh giỏi thành phố.
Học văn bằng tư duy logic
Năng khiếu văn chương của Ánh Dương được bộc lộ từ khá sớm. Ngay từ bậc THCS, em đã là thành viên đội tuyển học sinh giỏi ngữ văn của trường và từng đoạt giải nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp TP.Thủ Đức (cũ) khi đang học lớp 8. Đây cũng là nền tảng để Ánh Dương mạnh dạn đăng ký tham gia đội tuyển học sinh giỏi môn ngữ văn Trường THPT Dương Văn Thì ngay từ khi mới vào lớp 10.
Sự kiên trì theo đuổi niềm đam mê văn chương tiếp tục được khẳng định khi năm lớp 11, em đoạt giải ba kỳ thi Olympic thành phố môn ngữ văn. Những dấu mốc này trở thành hành trang quan trọng để nữ sinh bước vào kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố năm nay và giành kết quả cao nhất.
Theo nữ sinh, đề thi học sinh giỏi năm nay gợi mở nhiều suy nghĩ về giá trị con người trong xã hội hiện đại – vấn đề mà bạn rất quan tâm. Trong bài làm, Ánh Dương nhấn mạnh rằng giá trị cảm xúc chính là yếu tố quan trọng giúp phân biệt con người với trí tuệ nhân tạo (AI).
“Giá trị cảm xúc của con người mới thể hiện cách chúng ta sống và cảm nhận cuộc sống, khác hẳn với những thông tin vô hồn trên mạng hay từ AI”, Ánh Dương bày tỏ.
Không ít người cho rằng học giỏi văn thường dựa nhiều vào năng khiếu hoặc cảm xúc. Tuy nhiên, với Ánh Dương, học văn là quá trình rèn luyện tư duy khoa học và cần có phương pháp rõ ràng. Viết văn cần cảm xúc nhưng trước hết phải có logic. Khi suy nghĩ mạch lạc, bài viết sẽ tự nhiên có lớp lang và sức thuyết phục.
Trong quá trình đọc, Ánh Dương không chọn cách đọc thật nhiều mà ưu tiên những văn bản mới mẻ hoặc ít được khai thác để tạo điểm nhấn sáng tạo cho bài viết. Em đặc biệt yêu thích thơ tình cũng như các tác phẩm hiện thực của Nam Cao hay Shakespeare.
Khi gặp những câu văn hay hoặc ngữ liệu thú vị, bạn luôn tìm cách lồng ghép suy nghĩ cá nhân để biến thành chất liệu của riêng mình. Bên cạnh đó, chú trọng rèn luyện kỹ năng viết theo hướng ngắn gọn, lập luận chặt chẽ, tránh lan man hay chỉ dựa vào cảm xúc.
Chia sẻ giá trị mà môn văn mang lại, Ánh Dương bày tỏ: Văn chương không chỉ là môn học mà còn là con đường giúp em hiểu bản thân và cuộc sống sâu sắc hơn. Khi viết văn, em có thể tự do bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc của mình; việc hòa quyện cảm xúc cá nhân với giá trị của tác phẩm mang lại cho em niềm vui và sự hạnh phúc. Với em, văn học giúp thanh lọc tâm hồn, làm mới cảm xúc và mở rộng cách nhìn đa chiều về xã hội và con người. Những tác phẩm của Nam Cao giúp em có cái nhìn sâu sắc về thân phận con người trong xã hội, còn thơ tình lại mở ra những cách diễn đạt giàu cảm xúc và sáng tạo…
“Môn văn giúp em rèn luyện khả năng ngôn ngữ, từ đó dễ dàng bày tỏ cảm xúc với mọi người, biết cách chia sẻ và sống thật với chính mình. Ngoài ra, khả năng đọc hiểu, tư duy đa chiều và diễn đạt logic của môn văn còn hỗ trợ em học tốt các môn học khác…” – Ánh Dương nói thêm.
Gửi lời nhắn đến các bạn học sinh còn e ngại môn văn, Ánh Dương cho rằng điều quan trọng nhất là sự tự tin và chân thật với cảm xúc của bản thân. Khi tiếp cận một tác phẩm, các bạn nên thử đặt mình vào thế giới của bài thơ, bài văn để cảm nhận trước khi phân tích, không nên quá áp lực về việc lời lẽ phải trau chuốt ngay từ đầu. Với các vấn đề nghị luận xã hội nên nhìn nhận bằng chính góc nhìn của một người trẻ đang khám phá thế giới để nhận ra những giá trị và thông điệp mà đề bài muốn truyền tải.
Tới đây, Ánh Dương dự định đăng ký xét tuyển vào ngành Marketing của Trường Đại học Kinh tế TP.HCM. Em tin rằng thế mạnh về khả năng viết, tư duy sáng tạo và kỹ năng sắp xếp ý tưởng logic được rèn luyện từ môn văn sẽ trở thành nền tảng quan trọng để phát triển trong lĩnh vực này.
Khơi dậy “chất văn” của học trò
Với cô Nguyễn Thụy Thanh Tâm – Tổ trưởng Tổ ngữ văn, Trường THPT Dương Văn Thì – giáo viên trực tiếp hướng dẫn Ánh Dương từ năm lớp 10, hành trình trưởng thành của học trò là minh chứng cho việc khi học sinh được thấu hiểu và được khơi gợi đúng cách, năng lực sẽ dần được đánh thức.
Nhận xét về cô học trò xuất sắc vừa giành giải nhất môn văn, cô Tâm nói bằng giọng đầy tự hào: “Dương là một học sinh rất ngoan, lễ phép và học giỏi đều ở tất cả các môn. Ở lớp, em khá trầm, đôi khi có chút tự ti khi đứng trước đám đông. Nhưng trong học tập, đặc biệt là khi tiếp cận các vấn đề học thuật, Ánh Dương lại thể hiện một bản lĩnh đáng nể”.
Cô Tâm nhớ lại, ngay từ đầu năm lớp 10, Ánh Dương đã chủ động liên hệ với cô để xin được thử sức ở kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia. Thời điểm đó, sau khi đánh giá năng lực ban đầu, cô cho rằng em chưa thật sự đủ nền tảng để tham gia đội tuyển. Tuy nhiên, chính tinh thần cầu tiến và thái độ không bỏ cuộc của học trò đã khiến cô đặc biệt ấn tượng.
Theo cô Tâm, điều khiến Ánh Dương nổi bật không chỉ là sự chăm chỉ hay tư duy tốt, mà còn là một “chất văn” rất riêng. Đó là khả năng sử dụng ngôn ngữ tự nhiên, giàu cảm xúc nhưng vẫn được nâng đỡ bởi tư duy logic và khả năng phân tích khoa học.
“Môn văn thật ra là một môn khoa học ngôn ngữ, rất cần tư duy. Những học sinh có tư duy tốt như Dương sẽ giải quyết vấn đề sâu sắc và đi đúng hướng”, cô nhận định.
Cô Nguyễn Thụy Thanh Tâm cho rằng, việc triển khai Chương trình GDPT 2018 đã mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương pháp dạy học. Giáo viên có nhiều không gian sáng tạo hơn, đồng thời học sinh cũng được khuyến khích phát triển tư duy thay vì chỉ học thuộc lòng.
Nếu như trước đây học sinh thường “học gì thi nấy”, xoay quanh các văn bản trong sách giáo khoa, thì hiện nay đề thi có thể sử dụng những văn bản ngoài chương trình. Điều này buộc học sinh phải rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, phân tích và tư duy độc lập thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức.
Trong lớp học, cô Tâm cũng cố gắng đa dạng hóa các hoạt động để tạo không khí học tập sinh động hơn. Thay vì chỉ nghe giảng và ghi chép, học sinh được tham gia các trò chơi học tập, thuyết trình, thảo luận nhóm hoặc đóng vai nhân vật trong tác phẩm. “Khi được trải nghiệm và tham gia vào quá trình học tập, các em sẽ thấy môn văn gần gũi hơn, không còn khô khan như nhiều người vẫn nghĩ”, cô nói.
Trong việc bồi dưỡng năng lực đọc và viết, cô cũng hướng học sinh đến các nguồn tài liệu mở. Ngoài sách giáo khoa, học sinh được khuyến khích đọc thêm các sách kỹ năng, các bài văn mẫu có chiều sâu cũng như nhiều tác phẩm văn học nước ngoài để mở rộng nhãn quan.
Theo cô Tâm, giải nhất của Ánh Dương không chỉ là thành quả của nỗ lực cá nhân mà còn là kết quả của sự đồng bộ trong quá trình giáo dục. Để nuôi dưỡng niềm đam mê văn chương, cần có sự tiếp nối từ bậc THCS lên THPT, giúp học sinh từng bước phát triển nền tảng tư duy và cảm xúc.
Năm học 2025-2026 được xem là một năm “thắng lớn” của Tổ ngữ văn, Trường THPT Dương Văn Thì khi đội tuyển đạt 3 giải cấp thành phố, gồm 1 giải nhất, 1 giải nhì và 1 giải ba, góp phần tạo nên sự bứt phá trong kết quả đào tạo học sinh giỏi của trường năm nay, với 22 giải cấp thành phố, tăng 7 giải so với năm học 2024-2025 và tăng gần gấp 3 lần so với năm học 2023-2024.
Yến Hoa
Bình luận (0)