Thị trường tranh Việt Nam lâu nay vẫn được đánh giá là nhuốm một màu xám xịt. Làm sao để mở cửa thị trường tranh Việt Nam là câu hỏi đau đáu của những người làm nghề, yêu nghề.
 |
| Khách tham quan tại triển lãm “Hà Nội – TP.HCM” |
Vẫn còn nhạt nhòa
Năm 2009, bức tranh của họa sĩ Lê Kinh Tài được bán với giá 4,9 tỷ đồng đã mang đến chút ánh sáng le lói cho thị trường tranh mỹ thuật trong nước. Từ đó đến nay, anh vẫn là một trong những họa sĩ có tranh bán với mức giá khá cao. Lê Kinh Tài là một gương mặt nổi bật của thế hệ họa sĩ đương đại Việt Nam, có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ cho nhiều nghệ sĩ trẻ bởi sự sáng tạo không ngừng cũng như lòng yêu nghề của bản thân. Giữa bối cảnh ảm đạm của thị trường kinh doanh tranh mỹ thuật trong nước, bước đột phá của họa sĩ Lê Kinh Tài đã mang đến tia hy vọng dẫu biết chưa thể đủ sức để làm thay đổi diện mạo thị trường tranh Việt.
Theo những chuyên gia trong ngành mỹ thuật, Việt Nam vẫn chưa có một thị trường tranh nội địa hoạt động đúng nghĩa. Sự hoạt động này hầu như chỉ dựa vào các nhà buôn bán tranh nước ngoài. Trong khi đó, số các nhà sưu tập trong nước thì quá nhỏ chưa thể duy trì cho giới sáng tác.
Một thực tế nữa là phần lớn những họa sĩ có tranh bán chạy lại là những họa sĩ vẽ theo nhu cầu thị trường với dòng tranh có đường nét thị giác bắt mắt, phù hợp cho nội thất hiện đại. Không ít gallery buộc phải đóng cửa vì không thể trụ lại được trước thị trường tranh ảm đạm những năm trước. Theo họa sĩ Lê Kinh Tài, “những cuộc triển lãm tranh cá nhân chỉ là trình diễn sản phẩm của mình trong tranh nhưng đó không phải là con đường bước vào thị trường tranh thế giới. Nhiều năm qua, tranh Việt Nam vẫn nhạt nhòa trên thị trường tranh thế giới”. Liên tiếp những vụ kiện liên quan đến tranh giả đã làm nhiều họa sĩ tỏ ra khá bi quan trước môi trường nghệ thuật không mấy sáng sủa. Giữa lúc này, sự xuất hiện của các sàn đấu giá tranh mỹ thuật và những phiên chợ nghệ thuật đầu tiên ở Việt Nam như đã thổi một làn gió mới.
Cần sự hỗ trợ mặt pháp lý
Từ 18 đến 26-2, hội chợ nghệ thuật được tổ chức bởi RealArt tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM đã góp phần làm khoáy động thị trường tranh nghệ thuật. Trong khuôn khổ của tuần triển lãm “Hà Nội – TP.HCM”, các hội thảo chuyên đề xoay quanh thị trường tranh đã thu hút đông đảo những người quan tâm đến mỹ thuật Việt Nam. Sự xuất hiện đêm đấu giá vì nghệ thuật đầu tiên tại TP.HCM do Công ty Lý Thị tổ chức đã được các họa sĩ hào hứng ghi nhận và tham gia. Bà Lý Thị Bích Ngọc, nhà sáng lập Lythi’s Auction chia sẻ: “Ở Việt Nam chưa có nhiều nhà đấu giá, chưa có hành lang pháp lý rõ ràng. Tác phẩm nghệ thuật là loại hàng hóa đặc biệt, hàng hóa tương lai. Sàn đấu giá chỉ mới khởi động những bước đi đầu tiên trong thị trường tranh mỹ thuật, hy vọng có thể tạo nên mặt bằng giá tốt cho tranh nghệ thuật”.
Ở Việt Nam, ngoài vai trò phát hiện tài năng và tác phẩm, người giám tuyển còn đóng vai trò là người hướng dẫn, chỉ đường cho nghệ sĩ làm loại hình nghệ thuật mới biết được hướng đi cần tới. Nghề giám tuyển chỉ mới xuất hiện ở Việt Nam. Bà Lý Thị Bích Ngọc cho biết: “Nếu không có nhà giám tuyển thì gallery và nhà đấu giá cũng sẽ rất khó làm việc”. Trong thị trường tranh mỹ thuật Việt Nam, Như Huy là một nghệ sĩ thị giác, giám tuyển độc lập, dịch giả và nhà phê bình nghệ thuật. Anh là một trong những chuyên gia hàng đầu của Việt Nam và khu vực trong lĩnh vực nghệ thuật đương đại. Theo nghệ sĩ Như Huy, “các sàn đấu giá công khai và các hội chợ sẽ thúc đẩy sự phát triển của thị trường nghệ thuật”.
Nhiều năm nay, thị trường tranh Việt Nam đã quá nhiều tai tiếng, nhưng để khắc phục đòi hỏi rất nhiều cơ quan chức năng vào cuộc. Những vụ kiện tụng vi phạm bản quyền, tác quyền làm xôn xao làng mỹ thuật trong nước. “Theo Nghị định 131/2013/NĐ-CP đã ban hành ngày 16-10-2013, quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan; ở điều 19, với hành vi giả mạo chữ ký của tác giả trên tác phẩm, có thể phạt tiền từ 10 triệu đồng lên đến 15 triệu đồng và buộc tiêu hủy tang vật vi phạm”. Tuy nhiên, vấn đề bản quyền, đặc biệt lại có yếu tố người nước ngoài, thì pháp luật Việt Nam chưa có tiền lệ. Hơn ai hết, những người hoạt động trong làng tranh mỹ thuật Việt Nam mong chờ một hành lang pháp lý rõ ràng để có thể tạo mặt bằng giá tốt cho tranh nghệ thuật, thúc đẩy quá trình trao đổi, đàm phán với đối tác trong và ngoài nước thuận lợi hơn.
Bài, ảnh: Yên Hà
Bình luận (0)