“Chợ cào cào” ở Sài Gòn

Ghé “chợ cào cào” vào một sáng sớm trung tuần tháng 7. Sài Gòn mưa rào. Đã có hơn chục người bán ngồi san sát nhau với lỉnh kỉnh giỏ, bao, thau đựng các loại côn trùng. Người thì bán đủ loại. Người chỉ bán độc nhất món cào cào, hoặc dế cơm… Anh Lê Thanh Tuấn, quê xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn là đầu mối lớn cung cấp côn trùng cho người bán lẻ tại chợ. Anh Tuấn cho biết, cách đây 10 năm, anh rong ruổi khắp nơi, từ các quán cà phê chim cảnh đến vỉa hè để bán cào cào, châu chấu. Cũng từ những tháng ngày vất vả ấy, anh đã có nhiều mối cung cấp côn trùng với số lượng lớn.

Chợ nằm trong khuôn viên chưa đầy 30m2 luôn nườm nượp khách, bất kể nắng mưa. Khách hàng của chợ không ai khác là những người nuôi chim, cá cảnh ở khắp nơi. Anh Nguyễn Văn Phú (ngụ xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi, TP.HCM), người bán côn trùng ở đây cho biết chợ đã có từ hơn 15 năm nay. Ban đầu chỉ một vài người bán. Dần dà chợ đông. 5 giờ sáng chợ đã nhóm họp đến chiều tối. Tuy nhiên, chợ đông hơn hẳn là tầm 8-10 giờ sáng. Chị Nguyễn Thị Oanh, ngụ huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang mới vào nghề được 2 năm nói: “Tôi lấy hàng của người ta bán lại kiếm lời. Thu nhập cứ đều đều vậy, không cao cũng không thấp, đủ cơm ngày hai bữa”. Người bán côn trùng ở chợ đa phần đến từ các huyện ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh… và một số ít ở Tiền Giang, Long An. Trong đó có không ít người vừa tan buổi chợ là đã tất tả về quê, còn một số người trở về nhà trọ ở đâu đó.

Anh Phú nói thêm, nhiều năm trước, cào cào châu chấu ở các quận, huyện ngoại thành nhiều vô kể nhưng giá rẻ bèo, “chiến lợi phẩm” chỉ sau vài giờ bắt không dưới 2kg nhưng bán chỉ vài ba chục ngàn đồng. Còn bây giờ, một bịch cào cào chỉ vài con ốm tong teo nhưng giá 5.000-7.000 đồng tùy loại nhưng không có để bắt. Chính vì nguồn hàng khan hiếm, không bắt được nhiều như trước nên thường những người từ Củ Chi, Hóc Môn lên bán phải mua thêm dế cơm, sâu bọ… bán để tăng thu nhập. Anh Phú cũng không ngoại lệ. Mỗi sáng từ nhà đi, anh ghé vào điểm nuôi dế cơm mua 1kg mang lên chợ bán lẻ.

Trồng trọt không đạt năng suất như trước, anh Trần Văn Hùng (xã Hưng Long, huyện Bình Chánh) chuyển sang nghề bắt cào cào kiếm sống. Những năm 2000, anh Hùng bắt được bao nhiêu thì mối đến tận nhà thu, thu nhập mỗi ngày không dưới 80.000 đồng. Thời điểm ấy, đó là một khoản thu nhập khá lớn trong ngày. Từ khi nhiều người cũng theo nghề, cào cào, châu chấu bắt được nhiều nên người thu mua ép giá. Kể từ đó anh bắt xong là chở lên chợ bán theo chỉ dẫn của người quen. Tờ mờ sáng, anh Hùng xách vợt đi bắt cào cào. Nắng lên, anh đã có không dưới 1kg. “1kg cào cào nếu chịu khó ngồi bán lẻ cũng kiếm ngoài 200 ngàn đồng”, anh Hùng nói.

Hàng nào có mối ấy, chẳng ai phải mở miệng mời mọc khách. Đặc điểm mua bán dễ nhận thấy ở chợ là người bán không nói thách. Người mua cũng không phải trả giá. Người bán đã chuẩn bị từ trước cho khách mối, khách trờ xe tới là có ngay. Do khu vực chợ đường chật hẹp lại đông người qua lại nên không ít khách đi xe hơi đậu gần lối vào Thuận Kiều Plaza. Khách ngồi yên vị trên xe, chỉ cần bấm còi tin tin là người bán mang đến. Chị Oanh nói: “Coi bộ vậy chứ vốn nặng lắm đó. Không có vốn đồng nghĩa với không có khách”. Thấy tôi đang ngẩn tò te, chị Oanh lý giải: “Có nhiều khách mua côn trùng với số lượng lớn nhưng trả sau theo tuần, theo tháng, mình yếu vốn thì đâu thể bán vậy được”. “Chị không sợ bị giật nợ?”, tôi hỏi. “Hồi đó giờ tôi chưa gặp. Cũng chẳng nghe ai ở đây than phiền, nếu có thì có thể khách quên”, chị Oanh trả lời.

Từ ngày có “chợ cào cào”, dân chơi chim khắp nơi cũng tụ họp về đây vào mỗi sáng để mua bán chim hoặc là để nói chuyện tào lao xí đế. Nét độc đáo ở “chợ cào cào” không chỉ là chợ chuyên bán các loại côn trùng mà còn là một góc quê yên bình không dễ tìm thấy ở mảnh đất Sài Gòn đô hội. Đến chợ, ký ức tuổi thơ, về những tháng ngày xưa cũ nơi quê xa lại hiện về.

Bài, ảnh: Trần Anh