Cơ hội khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa đang mở rộng với nhiều hướng dành cho giới trẻ. Tuy nhiên, khởi nghiệp ở đây không chỉ là “mở công ty” mà cần năng lực biến tri thức văn hóa thành giải pháp có giá trị xã hội và có mô hình vận hành bền vững.
Cần sự phối hợp đào tạo từ “ba nhà”
Tại tọa đàm khoa học “Kết nối hợp tác và định hướng khởi nghiệp trong ngành quản lý văn hóa” do Trường ĐH Văn hóa TP.HCM tổ chức mới đây, TS. Trần Quý – Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam – cho biết, TP.HCM hiện có di sản văn hóa khổng lồ. Di sản của TP là sự giao thoa độc đáo giữa ba dòng chảy văn hóa: Đô thị Sài Gòn – Gia Định, công nghiệp – làng nghề Bình Dương và biển đảo Bà Rịa – Vũng Tàu. Hệ thống di sản gồm 321 di tích đã được xếp hạng. Đây là tiềm năng nhưng cũng có những thách thức.
“Mục tiêu chiến lược của TP.HCM, tầm nhìn đến 2045 các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GDP, sản phẩm văn hóa số chiếm 80% tổng doanh thu. Muốn đạt được chúng ta phải tháo gỡ ba “điểm nghẽn cốt tử” đang kìm hãm tiềm năng di sản của vùng đó là sự cô lập dữ liệu, thiếu cơ chế tài chính bền vững và thiếu nhân lực. Về cơ chế, chúng ta có Nghị quyết 98 sửa đổi mới đây với nhiều cơ chế để làm việc này. Điều quan trọng là “ba nhà” (Nhà nước – nhà doanh nghiệp – nhà trường, viện) có quyết tâm phối hợp để làm hay không, bởi thiếu một trong “ba nhà” này thì không thực thi được”, TS. Quý nhấn mạnh.
TS.Vũ Thị Phương – Trưởng khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường ĐH Văn hóa – cho rằng, có hai trụ cột để người học có năng lực khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa đó. Đầu tiên, thúc đẩy hợp tác bền vững theo mô hình ba bên tức “ba nhà” (Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp/thiết chế) theo chiều sâu và đo được kết quả. “Hợp tác không thể chỉ dừng ở ký kết hình thức hay vài đợt thực tập ngắn mà chúng tôi muốn hướng đến là cơ chế hợp tác có thiết kế vận hành rõ ràng: cùng xác định vấn đề, cùng thiết kế học phần/dự án, cùng triển khai tại hiện trường và cùng đánh giá đầu ra. Nhà trường cam kết tăng tỷ trọng học phần “đồng thiết kế – đồng giảng” với chuyên gia thực tiễn, thiết chế văn hóa được xem như “phòng thí nghiệm sống” để người học tham gia dự án thật, có người hướng dẫn, có chuẩn chất lượng và có trách nhiệm nghề nghiệp; doanh nghiệp tham gia đặt bài toán, đồng hành dữ liệu, và mở ra cơ hội việc làm – khởi nghiệp. Sự hợp tác thành công khi tạo ra được sản phẩm, quy trình, dịch vụ, hoặc năng lực người học có thể kiểm chứng”, TS. Phương chia sẻ.
Về kiến tạo định hướng khởi nghiệp và năng lực kép cho người học ngành quản lý văn hóa, TS. Phương cho rằng, khởi nghiệp ở đây không chỉ là “mở công ty”, mà là năng lực biến tri thức văn hóa thành giải pháp có giá trị xã hội và có mô hình vận hành bền vững. Người học cần năng lực kép: nền tảng văn hóa – nghệ thuật vững; năng lực quản trị dự án, phát triển sản phẩm, tài chính cơ bản, truyền thông số và tư duy dữ liệu. “Cơ hội khởi nghiệp đang mở rộng trong các hướng như: phát triển sản phẩm văn hóa số; dịch vụ chuyên nghiệp cho thiết chế và các mô hình B2B – mô hình hoạt động/kinh doanh mà bên bán cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho một doanh nghiệp/tổ chức khác… Tuy nhiên, muốn khởi nghiệp thật sự, chúng ta phải nhìn thẳng vào “điểm nghẽn” vốn – pháp lý – sở hữu trí tuệ – thị trường, từ đó xây lộ trình tiếp cận nguồn lực theo từng giai đoạn, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu”, TS. Phương nhấn mạnh.
Xây dựng tư duy đổi mới sáng tạo
Bà Phan Thị Quý Trúc – Phó Trưởng phòng Quản lý Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) cho rằng, thách thức lớn của khởi nghiệp văn hóa hiện nay là nhận thức về tiềm năng chưa đầy đủ, rào cản chính sách, hạn chế về kiến thức xây dựng thương hiệu, phân phối, sở hữu trí tuệ, cùng tâm lý nghệ sĩ ít quan tâm đến kinh doanh. Trong bối cảnh đó, mô hình đại học khởi nghiệp cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái mở, không chỉ gói gọn trong “ba nhà” mà mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư, các tổ chức trung gian và mạng lưới quốc tế. “Đại học khởi nghiệp không đơn thuần khuyến khích sinh viên lập doanh nghiệp sớm mà quan trọng hơn là xây dựng tư duy đổi mới sáng tạo, năng lực tổ chức dự án, lộ trình phát triển nghề nghiệp và khả năng kết nối tri thức với thị trường. Đối với lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, mô hình này cần thích ứng với quy mô nhỏ, chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa song song với hỗ trợ sở hữu trí tuệ, coi trường đại học là “người phiên dịch” giữa nghệ thuật và kinh doanh, đồng thời là trung tâm ươm tạo, kết nối nguồn lực xã hội để hình thành các doanh nghiệp sáng tạo bền vững”, bà Trúc chia sẻ.
ThS. Huỳnh Hồng Mai – Phó Giám đốc Trung tâm sáng tạo – ươm tạo khởi nghiệp, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành – cho rằng, để hoạt động khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa phát triển, Việt Nam cần ban hành chính sách ưu đãi cho các startup di sản xanh; kết nối các trường đại học, trung tâm ươm tạo và chuyển giao công nghệ di sản. Đặc biệt, chúng ta cần thúc đẩy mô hình open PPP – mở dữ liệu di sản cho startup phát triển sản phẩm và dịch vụ sáng tạo.
Hồ Trinh
Bình luận (0)