Ngày 10-4, Trường Đại học Đông Á tổ chức Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi TP.Đà Nẵng”.
Hội thảo quy tụ 30 tham luận từ các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị quản lý văn hóa trên cả nước, tập trung làm rõ đời sống ẩm thực của các cộng đồng dân tộc thiểu số trong bối cảnh không gian miền núi Đà Nẵng được mở rộng sau sáp nhập. Trong đó, 6 tham luận được trình bày trực tiếp, tiếp cận đa chiều từ bản sắc văn hóa, môi trường sinh thái đến vai trò của ẩm thực trong phát triển du lịch.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Đỗ Trọng Tuấn – Phó Hiệu trưởng thường trực Trường Đại học Đông Á nhận định: “Hội thảo quy tụ nhiều đề tài nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn có nhiều thay đổi về tổ chức và điều chỉnh địa giới hành chính (từ 1-7-2025) khi tỉnh Quảng Nam được sáp nhập vào TP.Đà Nẵng và không gian miền núi phía Tây Đà Nẵng đã được mở rộng và tái cấu trúc căn bản. Trong không gian mới này, các cộng đồng tộc người Cơ Tu, Giẻ Triêng, Xơ Đăng, Cor và các nhóm địa phương khác đang đứng trước những cơ hội và thách thức chưa từng có về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống nói chung, văn hóa ẩm thực nói riêng”.
“Không chỉ tạo diễn đàn học thuật cởi mở, góp phần làm sáng tỏ hơn diện mạo và bản sắc của văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi TP.Đà Nẵng, nâng cao nhận thức xã hội về tầm quan trọng của việc gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của các cộng đồng miền núi Đà Nẵng trong bối cảnh đô thị hóa, phát triển du lịch và giao lưu văn hóa mạnh mẽ hiện nay, hội thảo còn đồng thời gợi mở những định hướng và giải pháp thiết thực, khoa học và bền vững cho công tác bảo tồn và phát huy các giá trị ẩm thực truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng, hình thành điểm đến và đa dạng hóa sản phẩm du lịch,…”, TS. Đỗ Trọng Tuấn cho biết.
Từ góc nhìn khu vực học và sinh thái – văn hóa, PGS.TS Phạm Văn Lợi (Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội) chỉ ra những đặc trưng cơ bản của ẩm thực miền núi Đà Nẵng như nguyên liệu gắn với rừng, nương rẫy; kỹ thuật chế biến truyền thống (nướng, nấu ống tre); hệ món ăn đặc trưng (cơm lam, thịt nướng, canh thụt, rượu cần) và tính cộng đồng trong cách ăn. Đồng thời, ông đề xuất mở rộng nghiên cứu theo hướng so sánh liên vùng, phân tích tác động của đô thị hóa, du lịch, hội nhập và làm rõ vai trò của phụ nữ, các nhóm tuổi trong việc gìn giữ tri thức ẩm thực.
TS. Lê Anh Tuấn (Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung) nhấn mạnh dấu ấn bản địa của ẩm thực các dân tộc thiểu số qua lăng kính sinh thái nhân văn. Theo đó, môi trường Trường Sơn giữ vai trò quyết định trong việc hình thành nguyên liệu, kỹ thuật chế biến, khẩu vị và cơ cấu bữa ăn theo mùa. Cùng với đó, yếu tố xã hội – tín ngưỡng và kinh tế tự cung tự cấp tạo nên bản sắc ẩm thực “rừng núi” đặc trưng. Đây không chỉ là giá trị cần bảo tồn mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch, góp phần cụ thể hóa chiến lược công nghiệp văn hóa của thành phố.
Trong khi đó, tham luận về “ẩm thực xanh” của nhóm tác giả Trường Đại học Đông Á cho thấy đây thực chất là sự tiếp nối của các thực hành truyền thống, thể hiện qua nguyên liệu bản địa sạch, phương thức canh tác không hóa chất, kỹ thuật chế biến thân thiện và việc sử dụng vật liệu tự nhiên. Ẩm thực xanh không chỉ giúp bảo tồn tri thức bản địa, cân bằng sinh thái mà còn tạo trải nghiệm đặc sắc cho du lịch cộng đồng, góp phần sinh kế bền vững. Tuy nhiên, các tác giả lưu ý việc khai thác cần đặt trong giới hạn phù hợp, tránh thương mại hóa, đồng thời chú trọng bảo tồn giống bản địa, phương thức chế biến và vai trò chủ thể của cộng đồng để đảm bảo phát triển bền vững.
Tại hội thảo, các đại biểu cũng thống nhất rằng việc khai thác giá trị ẩm thực cần đi kèm với bảo tồn bản sắc, tránh thương mại hóa làm biến dạng truyền thống. Bảo vệ nguồn nguyên liệu, duy trì phương thức chế biến và đảm bảo vai trò chủ thể của cộng đồng là những điều kiện then chốt để ẩm thực dân tộc thiểu số vừa được gìn giữ, vừa trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế – du lịch của địa phương.
Vĩnh Yên
Bình luận (0)