Những năm gần đây, các trường học ở TP.HCM đã thực hiện tiết học mở – tiết học có mời phụ huynh học sinh đến xem giáo viên dạy và con em mình học. Tiết học mở bắt nguồn từ tiết dạy “open house” của môn tiếng Anh. Sau đó, các trường thấy được cái hay, cái bổ ích của tiết “open house” trong việc dạy và học ở nhà trường nên đã nhân rộng tiết “open house” của môn tiếng Anh thành tiết học mở ở các môn khác.
Tiết học mở đã tạo điều kiện cho tất cả phụ huynh có thể nhìn thấy con em mình học như thế nào và biết được cách dạy của giáo viên hiện nay. Từ những hiểu biết về cách dạy học hiện nay, các bậc phụ huynh có thể dễ dàng phối hợp với thầy cô, nhà trường trong việc giảng dạy, giáo dục học sinh cũng như thấy được những khó khăn mà giáo viên gặp phải trong quá trình giảng dạy, giáo dục học sinh. Tiết học mở cũng tạo điều kiện để thầy cô trình bày, chia sẻ các quan điểm, định hướng, biện pháp trong việc thực hiện chuyển đổi số, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI)… trong ngành giáo dục hiện nay.
Để thực hiện một tiết học mở thật không đơn giản, trước tiên là địa điểm dạy học. Bởi tiết học mở khó thể thực hiện ở phòng học bình thường vì nếu lớp có 35 học sinh thì phải mời 35 phụ huynh, số lượng người gấp đôi nên không có phòng học nào có thể đủ chỗ. Vậy là tiết học mở thường được tổ chức ở hội trường, ở một phòng chức năng nào đó của trường, và có khi phải tổ chức ngay tại sân trường. Việc tổ chức tiết học mở ở các địa điểm không phải phòng học có rất nhiều khó khăn vì không có các phương tiện dạy học như ở phòng học. Nhà trường phải di chuyển các thiết bị dạy học từ phòng học đến địa điểm dùng để dạy tiết học mở. Ngay cả bàn ghế học sinh ngồi, nhà trường cũng phải mang từ các lớp học ra. Giáo viên chỉ mới làm quen với việc dạy tiết học mở lại phải thực hiện tiết dạy ở các địa điểm dựng tạm nên luôn có tâm trạng bất an, sợ “trục trặc kỹ thuật” trong quá trình dạy. Dạy trước học sinh hay đồng nghiệp là chuyện bình thường nhưng dạy trước phụ huynh thì là điều “bất thường”, từ xưa đến giờ mới dạy. Chính vì thế, khá nhiều giáo viên đã thiếu tự tin dẫn đến tiết dạy không hiệu quả như dạy bình thường ở lớp. Về phía học sinh, những em học tốt, lanh lợi rất nôn nao khi được học tiết học mở vì vừa lạ, vừa muốn thể hiện cho ba mẹ thấy rằng mình đã tích cực học tập như thế nào?, được thầy cô khen ra sao? Ngược lại, với những học sinh học chậm hay nhút nhát thì rất lo sợ khi được học tiết học mở vì các em lo lắng, không thoải mái vì sợ thầy cô hỏi mà không trả lời được sẽ bị ba mẹ la sau đó, và rất nhiều phụ huynh dự sẽ biết mình học kém. Bởi thế, học sinh được học tiết học mở thường “lo ra” không tập trung và đây cũng là một khó khăn cho giáo viên trong lúc dạy tiết học mới lạ này. Phụ huynh tham dự cũng có rất nhiều tâm trạng. Theo đó, phụ huynh có con học tốt thì rất hào hứng đến dự, tập trung chú ý xem con mình học thế nào, tự hào khi con mình trả lời đúng, làm bài chính xác. Còn phụ huynh có con học chậm yếu thì lặng lẽ hơn và đôi khi bức xúc khi thấy “câu hỏi dễ vậy” mà con mình không trả lời được. Các tâm trạng, cảm xúc của phụ huynh khi dự tiết học mở đôi khi được bộc lộ bằng lời nói trong tiết học nên đã làm cho cả học sinh và giáo viên phân tâm, không tập trung dạy và học. Các phụ huynh thật sự muốn tìm hiểu về cách dạy hiện nay để có thể hỗ trợ cho việc học tập của con mình có lúc bực bội vì khó theo dõi trình tự của tiết học với các phụ huynh gây ồn đó.
Tiết học mở hiện nay còn có nhiều điều phải lưu ý hơn. Điều dễ nhận thấy nhất là số lượng phụ huynh đến tham dự. Để tổ chức một tiết học mở như tôi đã nói là rất khó khăn, tuy nhiên số lượng phụ huynh đến dự đã làm nản lòng các thầy cô. Nhiều lớp sĩ số 35 học sinh nhưng số phụ huynh đến dự chỉ vài người. Mục tiêu của tiết học mở đã không đạt được vì số phụ huynh tham gia quá ít. Mặt khác, nhiều thầy cô dạy tiết học mở với suy nghĩ là “biểu diễn” tiết dạy cho phụ huynh xem nên đã chọn môn, bài dạy, phương pháp dạy học mang tính “an toàn” để đảm bảo bài dạy đúng yêu cầu cần đạt trong sách giáo khoa mà không bị nhận xét, đánh giá, thắc mắc của phụ huynh sau tiết dạy. Khá nhiều phụ huynh tham dự tiết học mở của con khi học lớp 3, rồi lại tiếp tục tham dự ở lớp 4 đã nói: “Bài học không khó. Giáo viên của 2 khối lớp cũng có cách dạy tương tự, không có gì mới”. Với tiết học mở có tính “an toàn” như thế, phụ huynh cũng không còn muốn tham dự nữa.
Để tiết học mở có hiệu quả hơn, theo tôi, ngay từ đầu năm học, nhà trường phải lên kế hoạch khối lớp nào, thầy cô nào sẽ dạy tiết học mở trong năm học này. Khi họp phụ huynh học sinh đầu năm học, giáo viên dạy tiết học mở sẽ báo cho phụ huynh biết và cùng phụ huynh lựa chọn thời gian phù hợp để đảm bảo được số lượng phụ huynh tham gia nhiều nhất. Giáo viên cũng cần “làm công tác tư tưởng” cho phụ huynh để phụ huynh có con học chậm yếu không ngại ngần đến dự. Có như thế, tiết học mở mới đạt mục tiêu phụ huynh tham dự để hiểu biết cách dạy học hiện nay mà hỗ trợ học sinh trong việc học tập. Khi thiết kế kế hoạch bài dạy, thầy cô cũng lưu ý việc cá thể hóa trong dạy học để những học sinh chậm yếu có thể tham gia các hoạt động như bạn bè. Giáo viên được chọn dạy tiết học mở phải mạnh dạn, chọn bài học hay, bổ ích, tiết dạy thể hiện được phương pháp, kỹ thuật dạy học hiện đại. Trước khi bắt đầu tiết học mở, nhà trường phải cho phụ huynh biết yêu cầu cần đạt của bài dạy, phương pháp, kỹ thuật dạy học được sử dụng trong tiết học này để phụ huynh theo dõi và thấy rõ cái mới, cái hay, cái lạ mà con mình đã được học ở trường hiện nay. Vừa qua, Trường Tiểu học Đống Đa (phường Khánh Hội, TP.HCM) đã thực hiện tiết học mở ở lớp 5/2. Trước khi tiết học mở bắt đầu, giáo viên cho phụ huynh biết tiết học này là bài học STEAM. Và giáo viên đã giải thích cho phụ huynh hiểu bài học STEAM là gì, các bước dạy như thế nào, tiết dạy này là tiết thứ mấy của chủ đề bài học STEAM. Trong tiết dạy, đến hoạt động cuối thực hiện làm sản phẩm, giáo viên đã yêu cầu phụ huynh cùng lên làm sản phẩm với con mình. Phụ huynh và học sinh đều thích thú vì lần đầu tiên ba mẹ cùng con học, cùng con thực hiện sản phẩm học tập. Tiết học trở nên hào hứng, sinh động, vui tươi vô cùng. Sau tiết dạy, giáo viên lại hướng dẫn cho phụ huynh rõ trong tiết học chỗ nào là s, là t, là e, là a, là m. Phụ huynh đã nhận ra thời gian mình tham dự tiết học mở quá bổ ích vì hiểu biết thêm về phương pháp dạy mới mẻ đang thực hiện ở trường học và sẽ nhiệt tình tham dự ở các lần sau.
Tiết học mở thật sự có hiệu quả khi được nhà trường tổ chức thực hiện có kế hoạch chặt chẽ, không chạy theo số lượng tiết dạy để báo cáo, không theo phong trào, không đua lấy thành tích và giáo viên dám “vượt lên chính mình” trong việc lựa chọn bài học, phương pháp dạy học với sự sáng tạo không ngừng của chính mình trong công việc dạy học.
Lê Phương Trí
Bình luận (0)