Theo đề xuất của Bộ GD-ĐT, từ năm học 2029-2030, cả nước sẽ thực hiện miễn phí sách giáo khoa (SGK) cho học sinh. Khuyến khích các địa phương có khả năng cân đối ngân sách triển khai sớm hơn. Việc bảo đảm người học có đầy đủ SGK là điều kiện quan trọng để thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông, nâng cao chất lượng dạy – học.
Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Nghị định quy định về miễn phí SGK giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) tại cơ sở giáo dục ĐH, giáo dục nghề nghiệp. Nghị định nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT và pháp luật của Nhà nước về bảo đảm quyền học tập của người dân. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ các chính sách hỗ trợ người học, góp phần giảm chi phí học tập và bảo đảm công bằng trong giáo dục.
Miễn học phí môn giáo dục quốc phòng và an ninh
Dự thảo Nghị định quy định thực hiện miễn phí SGK đối với học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT. Chính sách được triển khai theo mô hình thư viện dùng chung: Nhà nước đầu tư mua sắm SGK (bao gồm sách in và sách chữ nổi Braille) để trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục. Học sinh, giáo viên được mượn SGK sử dụng trong năm học hoặc học kỳ và hoàn trả sau khi kết thúc thời gian sử dụng để tiếp tục quản lý, tái sử dụng. Danh mục SGK được miễn phí sử dụng thuộc bộ SGK do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc.
Theo dự thảo nghị định, việc miễn phí SGK được thực hiện trên phạm vi cả nước từ năm học 2029-2030. Các địa phương có khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích triển khai sớm hơn; ưu tiên đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Đáng chú ý, dự thảo cũng quy định Nhà nước bảo đảm giáo trình môn GDQPAN để cung cấp miễn phí cho người học tại các cơ sở giáo dục ĐH và giáo dục nghề nghiệp theo hình thức mượn – trả thông qua thư viện. Việc thực hiện miễn phí giáo trình môn GDQPAN trên phạm vi toàn quốc được thực hiện từ năm học 2027-2028. Đồng thời, người học không phải nộp học phí đối với môn học GDQPAN theo chương trình đào tạo bắt buộc; ngân sách Nhà nước thực hiện cấp bù học phí trực tiếp cho các cơ sở đào tạo. Việc miễn học phí được triển khai từ năm học 2027-2028 sau khi ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật trong năm học 2026-2027. Trường hợp người học phải học lại môn học này sẽ không thuộc diện được miễn học phí.
Giảm gánh nặng chi phí học tập, thúc đẩy công bằng trong giáo dục
Về cơ sở thực tiễn của đề xuất nói trên, trong dự thảo tờ trình gửi Chính phủ, Bộ GD-ĐT cho biết, những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn xác định GD-ĐT là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong phát triển nguồn nhân lực. Nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành nhằm bảo đảm quyền và mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế và người học ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn. Việc hỗ trợ chi phí học tập, miễn học phí và hỗ trợ SGK cho người học được xác định là một giải pháp quan trọng nhằm giảm gánh nặng chi phí học tập, thúc đẩy thực hiện công bằng trong giáo dục (nhất là đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi).
Bên cạnh đó, yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và việc triển khai chương trình, SGK mới trong thời gian qua cũng đặt ra yêu cầu hỗ trợ người học; đặc biệt là đối với SGK, tài liệu học tập bắt buộc. Việc bảo đảm cho người học có đầy đủ SGK là điều kiện quan trọng để thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông, nâng cao chất lượng dạy – học. Một số địa phương đã chủ động triển khai chính sách hỗ trợ hoặc cấp phát SGK cho học sinh nhưng việc thực hiện còn phân tán, chưa thống nhất.
| Nghiêm cấm hành vi thu phí trái quy định
Căn cứ số liệu học sinh phổ thông và giáo viên năm học 2025-2026; mức giá SGK năm học 2026-2027 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam thông báo, dự kiến tổng nhu cầu kinh phí ngân sách Nhà nước thực hiện miễn phí SGK bằng tiếng Việt, tiếng ngoại ngữ cho toàn bộ học sinh phổ thông và giáo viên là hơn 4 ngàn tỷ đồng. Kinh phí thực hiện các chính sách tại nghị định do ngân sách Nhà nước bảo đảm theo phân cấp hiện hành; đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ các cơ sở giáo dục. Dự thảo nghị định quy định việc quản lý, mua sắm, phân bổ, sử dụng và luân chuyển SGK, giáo trình phải được thực hiện công khai, minh bạch; tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát. SGK và giáo trình được mua sắm từ ngân sách Nhà nước là tài sản công; được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật. Do đó, các hành vi như thu phí trái quy định, cung ứng sách không đúng danh mục, lập hồ sơ khống hoặc gây thất thoát tài sản công đều bị nghiêm cấm và xử lý theo quy định của pháp luật.
|
Đối với môn học GDQPAN tại cơ sở giáo dục ĐH và giáo dục nghề nghiệp, người học hiện vẫn phải chi trả chi phí giáo trình cùng học phí theo quy định của từng cơ sở đào tạo; mức chi trả có sự chênh lệch lớn giữa các cơ sở đào tạo. Việc xây dựng một khung pháp lý thống nhất sẽ góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người học môn quan trọng này.
Bộ cho rằng, việc Chính phủ ban hành nghị định về miễn phí SGK trong giáo dục phổ thông và lộ trình thực hiện miễn học phí, giáo trình môn học GDQPAN tại các cơ sở giáo dục ĐH, giáo dục nghề nghiệp không chỉ có ý nghĩa thiết thực về mặt kinh tế – xã hội mà còn mang tính nhân văn sâu sắc. Chính sách này góp phần tạo ra sự công bằng ngay trong từng lớp học và nhà trường; giảm bớt gánh nặng chi phí học tập cho người học và gia đình, đồng thời thể hiện sự quan tâm kịp thời của Đảng và Nhà nước.
Mê Tâm
Bình luận (0)