“Điểm mặt” thực phẩm bẩn: Bài cuối: Biến đồ bỏ thành “món độc”

Chợ tự phát ở góc đường Phạm Hùng (Chánh Hưng cũ) và đại lộ Nguyễn Văn Linh (Q.8), “món độc” được nhiều người chọn mua bởi giá rẻ bất ngờ là cá tạp xay nhuyễn. Theo người bán, cá xay này được nạo, chế biến từ các loại cá biển nổi tiếng dai và ngon nhưng thực chất không phải vậy. Ông Nguyễn Văn Triều, chủ vựa cá chợ đầu mối Bình Điền khẳng định: “Cá xay bán ở các chợ vùng ven đều làm từ cá tạp đã ươn thối. Với giá rẻ như thế thì làm gì có cá tươi, hơn nữa người bán đâu dại gì mà bỏ công ra nạo, xay để bán với giá như cho…”. Cá xay bán với giá rẻ bèo, chỉ từ 15-25 ngàn đồng/ kg nên thu hút khá đông người mua, đa phần là công nhân lao động có thu nhập thấp. 

Chị Võ Thị Bé, tiểu thương chợ cá Hòa Bình (Q.5) có hơn 17 năm trong nghề chế biến cá viên cho biết, cho dù là cá tươi nhưng nếu người làm không vệ sinh, làm tại chỗ (tức tại nơi bán – PV) thì cũng xếp vào loại thực phẩm “siêu bẩn”. Giống như lời của ông Triều, bà Bé cho rằng không có người bán nào rỗi hơi mà làm chuyện không giống ai khi lấy cá sống bán với giá cao đi xay ra để bán giá rẻ hơn nhiều. “Một muỗng hóa chất không chỉ có thể làm mất mùi thối của cá ươn mà còn làm cho thịt cá dai, kết lại với nhau như chả cá thu, cá thác lác”, bà Bé khẳng định chắc nịch.

Dọc theo một số tuyến đường như quốc lộ 1A (Q.Bình Tân), xa lộ Hà Nội (Q.2), Lê Trọng Tấn (Q.Tân Phú), Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh)… những ngày gần đây xuất hiện nhiều điểm bán hải sản từ cua, ghẹ và các loại tôm như tôm tích, tôm càng, tôm hùm… Các loại hải sản này thu hút người mua vì giá thấp hơn nhiều lần so với ở chợ cũng như vựa. Qua người bán, chúng tôi biết các loại hải sản này được dạt ra từ chợ đầu mối Bình Điền chứ không phải mới được vận chuyển từ Bến Tre, Cà Mau lên như quảng cáo. Còn đặc sản tôm hùm bị băng bó bằng dây thun (vì tôm đã chết lâu ngày, vỏ bong ra) được nuôi nhiều ở Khánh Hòa, Bình Thuận cũng… dạt về thành phố khi bị sốc nước hoặc nhiễm bệnh. Khi chúng tôi đặt vấn đề tìm nơi lấy hàng để bán kiếm lời, anh Hùng, người bán “hải sản tươi sống” ở lề đường Lê Trọng Tấn (Q.Tân Phú) bật mí: “Hàng tươi, ngon thì chợ nào chẳng có, nhưng giá cao lắm bán không có lời lại phải chấp nhận rủi ro. Tôi có người quen làm ở chợ đầu mối, nhờ đó mà biết nguồn gốc để lấy hàng dạt về bán kiếm lãi chút đỉnh”. Cái “rủi ro” mà anh Hùng nói là lỡ bán ế, không có điều kiện bảo quản để ươn thối thì phải bỏ đi. Còn “hàng dạt” là hàng không thể phân phối vào siêu thị hoặc các chợ vì đã có dấu hiệu ươn, phân hủy…

Các “cửa hàng” hải sản như thế này không bán cố định mà luôn cơ động về địa điểm, và người bán luôn tỏ ra khó chịu khi người mua cẩn thận kiểm tra “sức khỏe” của tôm. Như anh Hùng, nói là “đi tìm khách hàng mới” nhưng thực chất người bán chạy… điểm để tránh tình trạng người mua đến hỏi tội vì đã bỏ tiền mua nhầm hàng đểu.

Kỹ sư Phan Đình Kiện, Công ty TNHH Nuôi trồng và chế biến thủy hải sản Lê Nguyễn (huyện Bến Lức, tỉnh Long An), nói: “Các loại tôm tích, tôm càng xanh đã chết từ 2-4 tiếng nếu được đông lạnh đúng quy trình kỹ thuật thì thời gian phân hủy rất lâu. Thông thường, các nhà nuôi trồng cũng như cơ sở thu mua cho ướp lạnh cùng với các loại hóa chất có tác dụng giữ màu, giữ mùi (nằm trong danh mục cấm) thì thịt tôm tươi ngon. Tuy nhiên, khi đã đông lạnh ở nhiệt độ thích hợp, nhìn màu sắc bên ngoài thì khó mà nhận biết được tôm mới ướp lạnh hay đã ướp lâu ngày. Vì vậy, muốn kiểm tra tôm có còn tươi ngon hay không thì tốt nhất nên dùng vật nhọn chọc vào bụng tôm. Thường tôm ướp lạnh lâu ngày (trừ tôm sú và tôm đất) thì thịt không còn nhiều mà chủ yếu còn lại chất sơ và có mùi ngai ngái khi đã chế biến”.  

“Với giá rẻ hơn gấp nhiều lần so với ở chợ cũng như các vựa thì không thể nào có hàng chất lượng. 1kg tôm hùm có giá chỉ từ 100-120 ngàn đồng thì quả là rẻ bất thường”, bà Hồng – chủ vựa hải sản ở đường Đinh Tiên Hoàng, Q.Bình Thạnh – khẳng định. Tuy nhiên, không ít người có tâm lý ham rẻ mà không ngần ngại mua các loại hải sản không rõ nguồn gốc về ăn để rồi “rước bệnh” vào thân. Trong số đó có người thừa biết chất lượng của thứ hải sản ấy cũng “hên xui” nhưng vẫn cứ mua. Chuyên gia dinh dưỡng Hoàng Thị Ngọc Thảo, Bệnh viện Việt – Pháp khuyến cáo: “Hải sản đông lạnh thường nhiễm vi sinh vật gây bệnh, nguy hiểm hơn là các vi khuẩn gây ngộ độc và tiêu chảy như Coliforms, E. coli… Vi khuẩn có điều kiện sinh sôi và phát tán nhanh trong các loại hải sản chết vì mầm bệnh (ô nhiễm môi trường nước) sau 2 giờ mới đông lạnh, có mùi hôi khác thường, ăn vào dễ bị tử vong”.

Bài, ảnh: Trần Anh