Y tế - Văn hóaVăn hóa nghệ thuật

Đời cô Lựu – Khẳng định vị trí của cải lương kinh điển

Tạp Chí Giáo Dục

NSND Bạch Tuyết và NSƯT Minh Vương trong vở Đời cô Lựu. Ảnh: T.Hiệp

Đời cô Lựu gắn liền với tên tuổi của cố soạn giả Trần Hữu Trang được xem là một trong những vở cải lương kinh điển, để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả trước năm 1945. Dự kiến, vở diễn này sẽ trở lại với khán giả yêu cải lương vào tối 15-4 tại Nhà hát TP.HCM.

Sự góp mặt của 30 nghệ sĩ gạo cội

Những ngày này, đạo diễn – NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang và nhiều nghệ sĩ khác đang tất bật chuẩn bị cho đêm diễn Đời cô Lựu – tác phẩm nổi tiếng một thời của sân khấu cải lương miền Nam. Kế hoạch triển khai phục dựng tác phẩm sân khấu này nằm trong chuỗi hoạt động tiến đến kỷ niệm 110 năm ngày sinh tác giả Trần Hữu Trang của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang. Vở cải lương đã góp phần tạo nên tên tuổi rực rỡ cho nhiều nghệ sĩ .

Sau nhiều năm, Đời cô Lựu vẫn là vở diễn luôn được nhiều nghệ sĩ và khán giả yêu cải lương mong đợi, đón chờ. Năm 2013, vở được tái dựng với đoàn cải lương Tân Dạ Lý của nghệ sĩ Tuấn Châu và lưu diễn tại Mỹ, được nhiều khán giả đến xem và khen ngợi. Điều này cho thấy sức sống của Đời cô Lựu trong lòng khán giả. Trong lần trở lại này, Đời cô Lựu sẽ có sự tham gia của 30 nghệ sĩ gạo cội như: NSND Bạch Tuyết, Hoài Thanh, Đỗ Quyên, Kim Tử Long, Thoại Mỹ, Trọng Phúc, Thanh Ngân, Tú Sương, Tấn Giao, Hữu Quốc, Lê Tứ, Điền Trung… Ngoài ra, sự tham gia của danh hài – NSƯT Hoài Linh trong vai Hội đồng Thăng hứa hẹn mang đến cho khán giả nhiều bất ngờ. Vai diễn này từng gắn với tên tuổi của NSND Diệp Lang.

Mang nhiều ý nghĩa

Trong tình hình khó khăn của sân khấu cải lương hiện nay, việc phục dựng tuồng cũ không phải là việc dễ dàng. Hầu như rất ít các đoàn, đài truyền hình dám dựng lại vở cũ vì ngại sự so sánh, ngại những ý kiến khán giả trái chiều. Đời cô Lựu từng “một thời vang bóng” dưới sự dàn dựng của NSND Huỳnh Nga. Khi quyết định đem Đời cô Lựu trở lại với khán giả, đạo diễn Trần Ngọc Giàu biết rằng sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn nhưng ông vẫn quyết tâm làm với mong muốn kết nối những nghệ sĩ tài danh một thời trong vở diễn, để lại dấu ấn nhiều kỷ niệm. “Vở diễn mang tính chất kết nối những nghệ sĩ, gây quỹ xây dựng nhà lưu niệm và đền thờ tác giả Trần Hữu Trang tại Tiền Giang, quê hương ông. Công trình này trị giá 600 triệu đồng, sẽ do Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Tiền Giang phối hợp cùng Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang xây dựng. Chúng tôi đang nỗ lực với tất cả tâm huyết của mình”, đạo diễn Trần Ngọc Giàu cho biết.

Đạo diễn – NSND Trần Ngọc Giàu. Ảnh: T.G

Với mong muốn “cũ mà không cũ”, việc phục dựng những tác phẩm kinh điển đã đi vào lòng khán giả một thời đòi hỏi những người nghệ sĩ phải cố gắng rất nhiều. “Khó khăn khi chúng tôi phục dựng lại vở diễn này là vở diễn có nhiều diễn viên nên sẽ khó mang tính xuyên suốt. Để “giữ lấy nghề”, chúng tôi dồn tâm huyết đành chọn lại một số vở tuồng từng được khán giả yêu thích, tận dụng cảnh trí cũ… với mong muốn giảm chi phí để có thể vừa duy trì suất diễn, vừa không bị đứt vốn. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ dựng thêm các tác phẩm: Mộng hoa vương, Tô Ánh Nguyệt… với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tài danh thuộc nhiều thế hệ. Đó là cách để chúng tôi giữ được niềm tin, lòng yêu nghề của anh em nghệ sĩ cải lương”, đạo diễn Trần Ngọc Giàu chia sẻ.

Yên Hà

Trần Hữu Trang – một soạn giả tài hoa

Nhà thờ của cố soạn giả Trần Hữu Trang tọa lạc ở xã Phú Kiết, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Đây được xem là di tích văn hóa của tỉnh Tiền Giang nói riêng đồng thời là “cái nôi” cải lương đáng tự hào của người dân miền Tây. Tên của soạn giả Trần Hữu Trang được Nhà nước đặt tên cho một con đường, một ngôi trường ở TP.HCM hiện nay. Tên của ông còn được đặt tên cho Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang và giải thưởng Trần Hữu Trang – một giải thưởng lớn trong lĩnh vực cải lương. Ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Thành đồng và giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (1996). Ông chính là “cha đẻ” của các vở cải lương kinh điển như Đời cô LựuTô Ánh Nguyệt Mộng hoa vương, Khi người điên biết yêu

Vở Đời cô Lựu được Sân khấu Thanh Minh trình diễn năm 1958 với sự tham gia của các nghệ sĩ Phùng Há, Ba Vân, Út Trà Ôn, Hoàng Giang, Việt Hùng, Hữu Phước, Thanh Nga, hề Kim Quang đã tạo nên một làn sóng hâm mộ của khán giả. Vở được soạn giả Trần Hữu Trang viết năm 1937, kể về cuộc đời chìm nổi, số phận đau khổ của cô Lựu, một phụ nữ nghèo khổ dưới xã hội phong kiến, thực dân. Với nội dung giàu tính hiện thực phê phán, cốt truyện xây dựng theo mô-típ đặt nhân vật chính vào những đau khổ bất hạnh đầy tính éo le, ngang trái cùng các tình tiết tử biệt sinh ly đậm đà chất cải lương. Một thế hệ tiếp theo làm vang danh Nhà hát Trần Hữu Trang khi trình diễn vở này đến bây giờ không ai có thể thay thế là Bạch Tuyết, Thành Được, Thanh Tòng, Minh Vương, Lệ Thủy, Ngọc Giàu, Diệp Lang, Bảo Quốc… Năm 1984, vở đã gây chấn động ở Tây Âu khi đoàn nghệ sĩ này đã đến biểu diễn 71 suất cho 45.000 người xem, mang lại cảm xúc nồng nhiệt hiếm có cho khán giả xa quê hương. Đó là NSND Bạch Tuyết thành công trọn vẹn trong số phận bi đát của cô Lựu, từng nụ cười, tiếng khóc, lời ca nét diễn của Bạch Tuyết in đậm vào tâm trí của khán giả cho đến ngày hôm nay. Là NSND Diệp Lang xuất sắc với cái cay độc của Hội đồng Thăng. Là Kim Anh đầy sự trong sáng và bao dung của NSND Lệ Thủy. Là cô Bảy cán vá duyên dáng, hài hước, dễ thương của NSND Ngọc Giàu. Là NSƯT Bảo Quốc đã sáng tạo cho mình một phong cách diễn rất riêng với vai anh thợ bạc “thả dê” cô Bảy cán vá. Ít ai biết rằng, vai anh thợ bạc lúc đầu trong kịch bản chỉ xuất hiện vài phút, nhưng trong quá trình tập dượt, chính NSƯT Bảo Quốc đã đề xuất với đạo diễn cho vào đoạn đối đáp “để đời”. Nhờ đó mà khán giả vỗ tay tán thưởng cho Bảo Quốc – Ngọc Giàu không ngớt.

NSND Diệp Lang, người biểu diễn thành công vang dội hai vai diễn trong hai vở cải lương nổi tiếng nhất của soạn giả Trần Hữu Trang: Hội đồng Thăng (Đời cô Lựu) và ông Hương Cả ba của Nguyệt (Tô Ánh Nguyệt) cho biết: “Trong cuộc đời làm nghệ thuật, tôi có duyên với hai soạn giả là Điêu Huyền và Trần Hữu Trang. Tôi nghĩ nếu không có những vở tuồng của hai anh viết thì chưa chắc tên tuổi của tôi có được vị trí như ngày hôm nay…”.

Cố GS.TS Trần Văn Khê lúc sinh thời phát biểu: “Có thể nói, vở cải lương Đời cô Lựu là vở cải lương kinh điển mang dấu ấn đẳng cấp của Việt Nam…”.

Sắp tới đây, Đời cô Lựu lại sắp bừng sáng trên sân khấu cùng dàn nghệ sĩ gạo cội. Một lần nữa, sẽ khẳng định vị trí xứng đáng của cải lương kinh điển trong nghệ thuật cải lương…

Tiền Giang

 

Bình luận (0)