Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh không còn là yêu cầu riêng lẻ mà đã trở thành một chiến lược mang tính nền tảng của giáo dục. Tại TP.HCM chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đang được triển khai với lộ trình bài bản, đồng bộ, từ chính sách đến thực tiễn.
Không chỉ dừng lại ở việc dạy và học như một môn học, ngành giáo dục thành phố đang hướng tới xây dựng môi trường để học sinh sử dụng tiếng Anh như một công cụ học tập, giao tiếp và hội nhập, từng bước hình thành năng lực công dân toàn cầu.
Lộ trình bài bản, thay đổi từ tư duy đến cách làm
Theo ông Nguyễn Bảo Quốc – Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, hiện nay thành phố đã hoàn tất tham mưu dự thảo đề án và kế hoạch triển khai “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045”.
Ông Nguyễn Bảo Quốc nhấn mạnh, việc xây dựng đề án không chỉ dừng ở mục tiêu nâng cao điểm số môn học mà hướng tới hình thành năng lực sử dụng tiếng Anh trong thực tiễn: “Ngành GD-ĐT TP.HCM xác định tiếng Anh không chỉ là một môn học, mà là công cụ để học sinh học tập, nghiên cứu và hội nhập. Khi học sinh có thể giao tiếp, làm việc bằng tiếng Anh thì đó mới là chất lượng thực chất”.
Đề án được xây dựng trên cơ sở rà soát toàn diện các điều kiện thực tế của thành phố, từ đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất đến năng lực học sinh; đồng thời tiếp thu ý kiến của các sở, ngành liên quan nhằm đảm bảo tính khả thi.
Theo ông Quốc, lộ trình triển khai được xác định theo từng giai đoạn rõ ràng: Giai đoạn 2025-2026: chuẩn bị, thí điểm tại các cơ sở đủ điều kiện; Giai đoạn 2027-2030: triển khai diện rộng, đánh giá hiệu quả; Giai đoạn sau 2030, tầm nhìn 2045: hoàn thiện, nâng cao chất lượng.
Cách tiếp cận “thí điểm – đánh giá – nhân rộng” cho thấy sự thận trọng nhưng chắc chắn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của một đô thị lớn, có sự chênh lệch về cơ sở vật chất và đội ngũ giữa các khu vực.
Đặc biệt, theo ông Nguyễn Bảo Quốc, một trong những giải pháp quan trọng là đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục: “Xã hội hóa là cách để bổ sung nguồn lực, tạo thêm môi trường học tập hiện đại, nhưng phải thực hiện minh bạch, có kiểm soát và không tạo áp lực cho phụ huynh”. Thực tế cho thấy, TP.HCM đã có nền tảng vững chắc với các chương trình tiếng Anh tăng cường, tích hợp, quốc tế, là tiền đề để triển khai đề án trong giai đoạn mới.
Điểm cốt lõi của đề án là thay đổi tư duy: từ “học tiếng Anh” sang “sử dụng tiếng Anh”. Điều này đòi hỏi không chỉ điều chỉnh chương trình mà còn phải xây dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ trong và ngoài lớp học.
Thực tế tại TP.HCM cho thấy, tiếng Anh đang dần hiện diện trong nhiều hoạt động giáo dục: Các tiết học chính khóa, đặc biệt ở một số môn khoa học; Hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ; Các sân chơi học thuật, nghiên cứu; Không gian truyền thông, tương tác số của nhà trường. Những chuyển động này góp phần hình thành phản xạ ngôn ngữ tự nhiên, giúp học sinh không chỉ hiểu mà còn sử dụng được tiếng Anh trong các tình huống thực tế.
Ông Nguyễn Bảo Quốc đánh giá, TP.HCM có nhiều thuận lợi khi triển khai đề án. Là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong đời sống và công việc rất cao. Thành phố cũng có nền tảng vững chắc với việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy từ sớm, đa dạng chương trình đào tạo từ tăng cường, tích hợp đến quốc tế.
Tuy nhiên, những khó khăn cũng được nhìn nhận rõ. Sự chênh lệch giữa các khu vực, đặc biệt sau khi mở rộng địa bàn; năng lực đội ngũ giáo viên chưa đồng đều; hạn chế về cơ sở vật chất; cùng với yêu cầu dạy học tích hợp bằng tiếng Anh là những thách thức lớn cần được giải quyết bằng lộ trình phù hợp.
Từ lớp học, không gian số đến cơ chế xã hội hóa
Nếu chính sách tạo nền tảng, thì thực tiễn tại các cơ sở giáo dục chính là nơi phản ánh rõ nét nhất sự chuyển động của đề án. Tại Trường Trung học Thực hành, Đại học Sư phạm TP.HCM, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không chỉ diễn ra trong lớp học mà còn mở rộng ra không gian số.
Theo cô Nguyễn Thị Tú, Hiệu trưởng nhà trường, việc xây dựng Fanpage song ngữ là một bước đi cụ thể trong chiến lược tạo môi trường tiếng Anh toàn diện: “Chúng tôi hướng tới xây dựng môi trường tiếng Anh cả trong không gian vật lý và không gian số. Khi học sinh được tiếp xúc, tương tác với tiếng Anh mỗi ngày, các em sẽ dần hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên”.
Không chỉ dừng lại ở truyền thông, nhà trường còn triển khai dạy học một số nội dung bằng tiếng Anh, tổ chức hoạt động học thuật song ngữ, xây dựng góc tự học ngoại ngữ… Qua đó, tiếng Anh trở thành công cụ gắn với thực tiễn học tập.
Cô Tú cho biết thêm, để đề án triển khai hiệu quả, nhà trường đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ: “Chúng tôi xác định giáo viên là yếu tố then chốt. Khi giáo viên sẵn sàng đổi mới, tự tin sử dụng tiếng Anh, thì việc lan tỏa đến học sinh sẽ thuận lợi hơn rất nhiều”.
Ở bậc tiểu học, Trường Tiểu học Trần Văn Ơn, phường Đông Hưng Thuận lại có cách tiếp cận phù hợp với lứa tuổi, chú trọng trải nghiệm và hình thành thói quen. Theo cô Nguyễn Vĩnh Bảo Châu, Hiệu trưởng nhà trường, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai cần bắt đầu từ những hoạt động gần gũi: “Chúng tôi không đặt nặng áp lực mà tạo môi trường để học sinh tiếp cận tiếng Anh một cách tự nhiên, thông qua giao tiếp, trò chơi, hoạt động trải nghiệm. Khi các em không còn sợ tiếng Anh, việc học sẽ trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn”.
Nhà trường tăng cường giao tiếp với giáo viên nước ngoài, tổ chức các sân chơi như “Sứ giả ngoại ngữ nhí”, dạy một số nội dung toán, khoa học bằng tiếng Anh, đồng thời xây dựng bản tin song ngữ để tiếng Anh hiện diện trong đời sống hằng ngày của học sinh.
Đáng chú ý, theo cô Châu, việc nâng cao năng lực đội ngũ được xem là khâu đột phá: “Chính sách hỗ trợ giáo viên học văn bằng 2 tiếng Anh là động lực rất lớn. Khi giáo viên thay đổi, môi trường học tập của học sinh cũng thay đổi theo hướng tích cực”.
Song song với nỗ lực từ nhà trường, xã hội hóa giáo dục tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để huy động nguồn lực, nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Từ thực tiễn, TP.HCM kiến nghị cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý như công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trong trường học, xây dựng chuẩn năng lực giáo viên, tăng quyền chủ động cho địa phương và hoàn thiện cơ chế quản lý các chương trình song ngữ.
“Có thể thấy, từ lớp học, không gian số đến cơ chế chính sách và xã hội hóa, TP.HCM đang triển khai một cách tiếp cận toàn diện trong việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Mục tiêu không chỉ dừng ở điểm số hay chứng chỉ, mà là hình thành thế hệ học sinh có khả năng tư duy, học tập và giao tiếp bằng tiếng Anh, sẵn sàng hội nhập quốc tế.
Với lộ trình rõ ràng, sự chuẩn bị bài bản và những mô hình cụ thể từ cơ sở, hành trình này đang dần chuyển từ chủ trương thành thực tiễn – đặt nền móng cho một thế hệ công dân toàn cầu trong tương lai” – ông Nguyễn Bảo Quốc nhấn mạnh.
Đỗ Giang Quân
Bình luận (0)