Trại sáng tác là nơi các nghệ sĩ có cơ hội được giao lưu, học hỏi và có điều kiện thể hiện, cống hiến ý tưởng nghệ thuật của mình tới công chúng. Tuy nhiên, số lượng và chất lượng của các trại sáng tác hiện nay là một vấn đề đáng suy ngẫm.
 |
| Các thành viên tham gia trại Điêu khắc quốc tế 2015 tại TP.HCM |
Ít thu hút tác giả trẻ
Theo số liệu từ Trung tâm Hỗ trợ sáng tác, trong giai đoạn từ 2011-2015 đã có 307 trại được mở ra tại 5 nhà sáng tác thuộc sự quản lí của trung tâm (Nhà sáng tác Vũng Tàu, Nhà sáng tác Đà Lạt, Nhà sáng tác Nha Trang, Nhà sáng tác Tam Đảo, Nhà sáng tác Đại Lải). Tổng số lượt tác giả dự trại là 4.595, với tổng số tác phẩm thu được trên các lĩnh vực của văn học nghệ thuật là 18.011. Đây là một con số không hề nhỏ. Thế nhưng, những tác phẩm thực sự đi vào lòng công chúng thì hiếm hoi. Rất nhiều tác phẩm ra đời trong các trại sáng tác đã bị chìm vào quên lãng. Thực tế lại cho thấy không có sự giảm sút đáng kể về số lượng tác phẩm hay lượng tác giả tham gia trại sáng tác qua mỗi năm.
Có thể nói, qua các trại sáng tác, các tác giả có cơ hội giao lưu học, hỏi nhiều hơn. Ban tổ chức điều hành trại có kinh nghiệm và trở nên chuyên nghiệp hơn, hạn chế những trục trặc so với thời kỳ đầu. Có những trại sáng tác diễn ra gần 2 tháng với hơn 40 tác phẩm, để điều hành một khối lượng công việc khổng lồ như vậy cũng không phải là điều dễ dàng.
Tuy nhiên, thực trạng của các trại sáng tác hiện nay là rất ít thu hút những nhà sáng tác trẻ hoặc những tác giả có tên tuổi. Nếu như trước đây, để được đi dự trại sáng tác, các tác giả cần phải được xét trên nhiều tiêu chí và để có được một tấm vé đi dự trại sáng tác đã là rất may mắn. Bây giờ, trước khi trại sáng tác diễn ra, vấn đề luôn làm Ban tổ chức đau đầu là làm sao để kêu gọi nhiều người tham gia, đặc biệt là những người trẻ. Cũng đã có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh vấn đề hiệu quả của những trại sáng tác. Những ai tâm huyết với nghệ thuật đều không muốn trại sáng tác là nơi nghỉ dưỡng, giao lưu của các trại viên bởi đó là sự lãng phí thời gian và tiền bạc.
Cân bằng giữa chất và lượng
| Bây giờ, trước khi trại sáng tác diễn ra, vấn đề luôn làm Ban tổ chức đau đầu là làm sao để kêu gọi nhiều người tham gia, đặc biệt là những người trẻ. Cũng đã có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh vấn đề hiệu quả của những trại sáng tác. Những ai tâm huyết với nghệ thuật đều không muốn trại sáng tác là nơi nghỉ dưỡng, giao lưu của các trại viên bởi đó là sự lãng phí thời gian và tiền bạc. |
Năm 2016, có 9 trại sáng tác điêu khắc, mỗi trại khoảng 15 thành viên tham gia. Việc tổ chức trại sáng tác điêu khắc không còn xa lạ, nhiều tác phẩm được “thai nghén” từ các trại sáng tác ấy đã được trưng bày, tô điểm thêm cho môi trường cảnh quan ở các địa phương trong cả nước. Tuy nhiên, con số đó vẫn còn dừng lại ở mức khá khiêm tốn. Hầu hết các tác phẩm được hình thành sau trại sáng tác đều không biết đi đâu, về đâu. Họa sĩ, NSND Huỳnh Văn Mười, Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM cho biết: “Nhiều trại sáng tác đã được cải thiện về chất lượng, có sự đầu tư kỹ lưỡng hơn. Thực trạng hiện nay là các tác phẩm ra đời từ các trại sáng tác thường khó bán. Người chật vật tìm đầu ra cho “đứa con tinh thần” của mình, người đành ngậm ngùi mang về nhà cất giữ”. Thông thường, số phận các tác phẩm điêu khắc sau trại có phần long đong hơn so với tranh bởi cơ hội bán tượng là rất hiếm nên đành chờ đến triển lãm mỹ thuật mới có dịp để trưng bày.
Không chỉ riêng các trại sáng tác điêu khắc, những tác phẩm được hình thành từ trại sáng tác thuộc lĩnh vực sân khấu, văn học cũng có số phận hẩm hiu không kém. Để đem các tác phẩm này đến với công chúng đã là một bài toán khó chứ chưa nói gì đến việc bán vé. Những tác phẩm ra đời từ trại sáng tác văn học nghệ thuật thường được tập hợp để in sách. Những tác phẩm ấy về đâu, đã đóng góp gì cho vườn hoa văn học nghệ thuật nước nhà hay như cánh diều rơi giữa không trung? Chất lượng các trại sáng tác ở nước ta vẫn còn nhiều điều đáng bàn, đặc biệt là khâu tổ chức. Nhiều cách thức cũ không phù hợp nhưng vẫn được áp dụng trong một số trại sáng tác hiện nay. Thiếu sự trao đổi, thẩm định tác phẩm, truyền nghề của người đi trước cho người đi sau trong quá trình diễn ra trại sáng tác, thiếu sự hợp lý khi chọn đối tượng tham gia trại… là những vấn đề còn bất cập. Trước thực trạng này, thiết nghĩ, đổi mới khâu tổ chức chính là yếu tố quyết định sự thành bại của một trại sáng tác. Trại sáng tác cần phải được duy trì, phát triển một cách hợp lý chứ đừng vì số lượng mà để những đứa con ra đời từ trại sẽ không biết đi đâu, về đâu…
Bài, ảnh: Yên Hà
Bình luận (0)