Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nêu quan điểm chỉ đạo định hướng có tính chiến lược, vừa kế thừa tư tưởng xuyên suốt của Đảng coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, vừa bổ sung những yếu tố mới phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc: Xây dựng nền giáo dục quốc dân tiên tiến hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Trong công cuộc đổi mới đất nước, sự nghiệp đổi mới GD-ĐT được Đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hệ thống giáo dục quốc dân từng bước được hoàn thiện theo hướng mở, xây dựng xã hội học tập; quy mô, mạng lưới cơ sở GD-ĐT phát triển, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập thường xuyên, học tập suốt đời của người dân. Tuy nhiên, những hạn chế còn tồn tại về nhân lực, chất lượng giáo dục và phương pháp giáo dục chưa được giải quyết dứt điểm nên chưa tạo ra chuyển biến mạnh mẽ về chất, chưa đáp ứng kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Đổi mới GD-ĐT trở thành xu thế toàn cầu và Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế đó; Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV tiếp tục kế thừa quan điểm xuyên suốt từ các đại hội trước và phát triển ở tầm cao mới, bổ sung nhiều yếu tố mới, cho thấy rõ tầm nhìn chiến lược, sự đổi mới tư duy của Đảng về GD-ĐT. Dự thảo đã thể hiện chiến lược, tầm nhìn và định hướng phát triển, hợp thời và toàn diện, là kim chỉ nam cho hành động, tạo cơ sở chính trị và pháp lý để cả nước tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục; bồi dưỡng và trọng dụng hiền tài, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thể hiện khát vọng vươn lên khẳng định vị thế, trí tuệ, bản lĩnh con người Việt Nam trong hoàn cảnh mới.
Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện, giáo dục vừa kế thừa truyền thống, vừa phải không ngừng cập nhật công nghệ hiện đại; đổi mới mô hình tổ chức, phương thức dạy và học, bổ sung những yêu cầu mới để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, công dân số, nhân lực số, khả năng thích ứng nhanh, sáng tạo, làm chủ tri thức và công nghệ. Dự thảo còn đặt ra yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục, thực hiện tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình. Đó là bước phát triển mới về tư duy quản trị, tương xứng với các nền giáo dục phát triển trên thế giới. Tự chủ, nhất là ở bậc đại học và giáo dục nghề nghiệp, được coi là điều kiện để phát huy sáng tạo và nâng cao chất lượng đào tạo.
Để hoàn thành các mục tiêu chiến lược đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới sánh vai với các cường quốc năm châu, nhân lực chất lượng cao được Đảng xác định là đột phá chiến lược và đổi mới GD-ĐT là nhiệm vụ, giải pháp chiến lược của Đại hội XIV. Mục tiêu cao nhất hiện nay phải tập trung thực hiện cho bằng được là “hoàn thành sự nghiệp đổi mới GD-ĐT, tạo nguồn nhân lực cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng” với các nội dung: tập trung xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân, đổi mới mạnh mẽ nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, chú trọng thực học, chống bệnh thành tích; tiếp tục đề ra giải pháp xóa hoàn toàn nạn mù chữ, thực hiện phong trào “bình dân học vụ số”, rà soát, giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu trường, thiếu lớp, bảo đảm ngân sách Nhà nước chi cho giáo dục tối thiểu 20% trong tổng chi ngân sách Nhà nước; tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục có đức, có tài, có nhiệt huyết, kỹ năng, kiến thức, năng lực đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có giải pháp cải thiện đời sống nhà giáo để thu hút người tài, nâng cao thu nhập để họ yên tâm công tác – đặc biệt là đối với nhà giáo ở vùng khó khăn.
Trong giai đoạn 2026-2035, giáo dục Việt Nam tập trung tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; đảm bảo công bằng trong giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền; đẩy mạnh bình dân học vụ số để phổ cập tri thức số, nâng cao kỹ năng số, xóa mù công nghệ cho toàn dân; tăng cường hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế của giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
Để tạo bước phát triển đột phá đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước, “Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục 2026-2035” đề ra quyết tâm tạo đột phá với quy mô đầu tư lớn, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng GD-ĐT giai đoạn trước mắt và lâu dài. Với tổng số vốn là hơn 580.000 tỷ đồng được huy động từ nhiều nguồn, chương trình hướng đến mục tiêu tổng quát là chuẩn hóa, hiện đại hóa toàn diện hệ thống GD-ĐT; tạo bước chuyển căn bản, mạnh mẽ về chất lượng GD-ĐT; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực, cho sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Mới đây, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua 3 luật về lĩnh vực giáo dục, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành cao, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026. Các luật đã chú trọng một số nội dung như: lựa chọn, chỉnh lý bộ sách giáo khoa thống nhất cả nước và lộ trình miễn phí sách giáo khoa cho học sinh; không cấp bằng THCS mà thay thế bằng việc công nhận “hoàn thành chương trình THCS hoặc tương đương”; tự chủ đại học, đổi mới mô hình đại học vùng và trường đại học thành viên theo tinh thần “tinh giản trung gian, tinh gọn bộ máy, tăng cường hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”; hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng mở, linh hoạt, liên thông… Về nhiệm vụ cụ thể, Bộ GD-ĐT xác định, trước mắt hoàn thành sắp xếp các trường phổ thông trước 31-12-2025, đảm bảo tinh gọn, thuận tiện trong tổ chức hoạt động dạy học và phù hợp với tình hình của địa phương. Tiếp theo, ngành sẽ tích cực nâng chất giáo dục và chuyển đổi số, tập trung vào đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, đánh giá – đặc biệt là giáo dục đại học, cải cách theo hướng cá nhân hóa người học, đáp ứng nhu cầu và khả năng của từng học sinh, sinh viên thay vì chỉ dạy đại trà; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng môi trường học tập hiện đại, linh hoạt; tăng cường đầu tư, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, giáo viên, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số, đảm bảo đủ nguồn lực để thực hiện các mục tiêu giáo dục đề ra; đội ngũ nhà giáo phải ra sức thay đổi tư duy giáo dục, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang dẫn dắt khám phá, từ dạy đại trà sang dạy học cá nhân hóa và kịp thời ứng dụng AI – sử dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; khuyến khích các trường đại học tăng cường tự chủ và hội nhập quốc tế, sáng tạo và chủ động trong hoạt động đào tạo…; đồng thời, tích cực khắc phục những hạn chế, bất cập trong giáo dục như tình trạng quá tải, áp lực thi cử và đảm bảo công bằng trong giáo dục.
Với một dân tộc có truyền thống hiếu học, luôn quý trọng hiền tài, sẵn đội ngũ nhà giáo năng lực, tâm huyết, yêu nghề, cùng sự nhập cuộc mạnh mẽ, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, chúng ta sắt son một niềm tin rằng, nền giáo dục Việt Nam sẽ đột phá, khởi sắc “cất cánh”; toàn ngành giáo dục sẽ khắc phục mọi khó khăn, vượt qua mọi thách thức, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới GD-ĐT như quan điểm chỉ đạo định hướng có tính chiến lược trong Dự thảo văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng, xây dựng nền giáo dục quốc dân tiên tiến hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc.
Đỗ Thành Dương
Bình luận (0)