Những ca ngộ độc thực phẩm liên tiếp tại xã Phước Năng (TP.Đà Nẵng) sau khi sử dụng cá ủ chua đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ tiềm ẩn từ các món ăn lên men truyền thống. Khi quy trình chế biến và bảo quản không bảo đảm, món ăn quen thuộc có thể trở thành nguồn phát sinh độc tố botulinum, một loại độc tố thần kinh cực mạnh, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Ám ảnh ngộ độc cá ủ chua
Tối 18-3, Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn tiếp nhận bệnh nhân Y.H. (SN 1972, trú thôn 3, xã Phước Năng) trong tình trạng đau đầu, chóng mặt, nôn nhiều, đau bụng. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân cho biết đã sử dụng cá ủ chua do người thân cho trước đó. Kết quả xác minh của cơ quan y tế cho thấy, hũ cá này được ông X. (SN 1963) ủ với bột bắp từ hơn một tuần trước. Ngoài bà H., ông còn chia phần cá cho 5 người thân khác. Đến thời điểm hiện tại, các trường hợp này chưa ghi nhận triệu chứng bất thường nhưng đang được theo dõi sức khỏe. Riêng bệnh nhân Y.H., sau bữa ăn trưa ngày 18-3 với cá ủ chua và canh cải, đến tối cùng ngày xuất hiện triệu chứng và được đưa đi cấp cứu. Tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn, bệnh nhân được chẩn đoán viêm ruột do vi khuẩn (theo dõi ngộ độc cá ủ chua) và điều trị bằng truyền dịch, kháng sinh, thuốc chống co thắt.
Trước đó, ngày 9-3, Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam đã tiếp nhận 5 bệnh nhân cùng trú xã Phước Năng bị ngộ độc sau khi ăn cá ủ chua, nghi do độc tố botulinum. Trong số này, 3 bệnh nhi gồm H.N.T. (15 tuổi), H.Q.B. (11 tuổi) và H.Q.N. (7 tuổi) rơi vào tình trạng nguy kịch. Trong đó, em H.N.T. nhập viện trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp nặng, phải đặt nội khí quản và thở máy. Hai bệnh nhi còn lại có biểu hiện sụp mi, yếu cơ tiến triển nhanh dẫn đến suy hô hấp, buộc phải hỗ trợ hô hấp. Do diễn biến nặng, hai em được chuyển đến Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng để tiếp tục điều trị chuyên sâu, em T. phải lọc máu tại chỗ. Đáng chú ý, để cứu chữa các bệnh nhân, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã hỗ trợ khẩn cấp thuốc giải độc Botulism Antitoxin Heptavalent cho Đà Nẵng. Sau hơn một tuần điều trị, sức khỏe các bệnh nhi đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, những gì đã trải qua để lại nỗi ám ảnh lớn đối với gia đình các bệnh nhân. Chị Hồ Thị Thương, mẹ của ba cháu nhỏ trong vụ ngộ độc kể: “Món cá ủ chua do tôi tự làm từ một tuần trước, được trộn cơm cho các con ăn vào buổi sáng. Đến tối cùng ngày, cả ba trẻ đồng loạt xuất hiện triệu chứng buồn nôn, khiến gia đình hoảng loạn đưa đi cấp cứu”.
Ngành y tế khuyến cáo khẩn
Cá ủ chua là món ăn truyền thống phổ biến của nhiều đồng bào miền núi. Với phương pháp ủ muối, lên men và bảo quản dài ngày. Tuy nhiên, chính quá trình lên men trong điều kiện yếm khí là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn Clostridium botulinum phát triển nếu không bảo đảm an toàn. Độc tố botulinum do vi khuẩn này sinh ra là một trong những độc tố thần kinh mạnh. Điều nguy hiểm là loại độc tố này không làm thay đổi rõ rệt mùi, màu hay vị của thực phẩm, khiến người sử dụng rất khó nhận biết bằng cảm quan.
Theo các chuyên gia y tế, thời gian khởi phát ngộ độc botulinum thường từ 12 đến 36 giờ sau khi ăn, phần lớn xuất hiện trong ngày đầu tiên. Tuy nhiên, cũng có trường hợp khởi phát sớm sau khoảng 6 giờ hoặc muộn hơn, thậm chí kéo dài tới 8 ngày. Bác sĩ CKII Trần Long Quân – Trưởng khoa Nhi Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng cho biết, các bệnh nhi nhập viện trong vụ việc vừa qua đều có biểu hiện điển hình của ngộ độc botulinum như yếu cơ, liệt tứ chi, liệt dây thần kinh sọ và suy hô hấp. Đây là những triệu chứng đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. “Ngộ độc botulinum thông thường xuất phát từ thực phẩm. Vì vậy, vấn đề an toàn thực phẩm cần được đặt lên hàng đầu, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện chế biến và bảo quản còn hạn chế”, bác sĩ Quân nhấn mạnh.
Ngành y tế Đà Nẵng đã đưa ra nhiều khuyến cáo. Trong đó, đặc biệt lưu ý người dân chỉ sử dụng thực phẩm lên men có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát về chất lượng; thận trọng với các sản phẩm đóng kín nếu phát hiện dấu hiệu bất thường. Đối với cá ủ chua và các loại thực phẩm lên men thủ công, cần bảo đảm quy trình chế biến đúng cách, đủ độ chua, độ mặn và điều kiện bảo quản phù hợp. Khi phát hiện thực phẩm có mùi, màu, vị lạ, tuyệt đối không sử dụng. Người dân cũng cần nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc botulinum như nhìn mờ, nhìn đôi, khó nuốt, khó nói, yếu cơ, khó thở… để kịp thời đến cơ sở y tế gần nhất. Việc tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các mẹo dân gian có thể làm chậm trễ quá trình điều trị, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Đặc biệt, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền được khuyến cáo hạn chế sử dụng các loại thực phẩm ủ chua thủ công.
Vĩnh Yên
Bình luận (0)