Học trò “tỏa sáng” là niềm hãnh diện của người thầy

“Khi thầy viết bảng, bụi phấn rơi rơi. Có hạt bụi nào rơi trên bục giảng. Có hạt bụi nào vương trên tóc thầy…” – đây là những lời trong bài hát Bụi phấn mà tôi rất thích và cứ mỗi dịp chuẩn bị đến ngày “Tết” của mình, bài hát này như một động lực giúp tôi thanh thản với nghề – thầy Phong tâm sự.

Đó là lời chia sẻ chân thành của thầy Lê Hồng Phong – GV Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai – người được nhận giải thưởng Võ Trường Toản năm 2013.

Năm 1978, tốt nghiệp chuyên ngành hóa Trường ĐH Tổng hợp TP.HCM, thầy Phong xung phong về vùng khó khăn nhất của thành phố lúc bấy giờ là huyện Bình Chánh (thầy về dạy ở Trường THPT Bình Chánh – PV). Chính nơi này, người thầy giáo trẻ đã để lại ấn tượng đặc biệt với những đứa trẻ nghèo ham học. Có hôm, học trò nọ đến lớp mặt mày lấm lem bùn đất, chân không dép nhưng vẫn “vô tư” coi như không có chuyện gì xảy ra, chỉ chăm chú, tập trung vào bài giảng của thầy. Sau tiết dạy, thầy hỏi: “Sao em đến trường mà mặt mày dính đầy bùn đất?”, học trò thoáng đỏ mặt nhưng nói thật: “Dạ, 4 giờ sáng, em phải dậy lùa đàn bò ra ruộng cho ăn, rồi tranh thủ đi đặt lộp giúp ba mẹ kiếm thêm con cá cho bữa cơm trưa. Xong đâu đó em mới tranh thủ về nhà thay đồ đến trường cho kịp giờ học”. Nghe học trò kể chuyện, thầy Phong thấy thương và cảm mến xiết bao; từ đó, mỗi khi cậu học trò này bất chợt nghỉ học, thầy lại đạp xe gần 5 cây số đến nhà em để tìm hiểu và động viên. Sau khi tốt nghiệp ra trường, em thi đậu vào Trường ĐH Bách khoa TP.HCM. Năm 1983, nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11, cậu học trò này về trường thăm thầy cô giáo cũ, em đã tâm sự với thầy Phong: “Nhờ có thầy mà con thoát cảnh “con trâu đi trước, cái cày theo sau””.

Thầy Phong cho biết: “9 năm gắn bó với ngôi trường nghèo, với những học trò suốt ngày chân lấm tay bùn nhưng ham học, khát khao được đổi đời nhờ con chữ. Đến khi lập gia đình tôi mới chuyển về Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, làm Khối trưởng, giáo viên chủ nhiệm và phụ trách công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Tuy nhiên, mỗi khi có dịp ghé qua xã Bình Chánh (huyện Bình Chánh), tôi đều cố gắng sắp xếp thời gian để đến thăm lại ngôi trường mà thời trai trẻ tôi “đầy ắp” những kỷ niệm với nghề. Chính sự ham học của học sinh là nguồn động viên tinh thần lớn nhất, các em đã cho tôi sức mạnh để vượt qua những thăng trầm trong cuộc sống”.

Sau hơn 10 năm gắn bó với Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, thầy lại tiếp tục hành trình đến ngôi trường thứ ba là THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Tại đây, thầy gắn bó với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hóa của trường. Chính tại ngôi trường này, nghị lực của cô học trò lớp 11 (niên khóa 2001-2003), là thành viên trong đội tuyển học sinh giỏi hóa của trường – Nguyễn Thị Thanh Trúc – đã gây xúc động không chỉ riêng thầy Phong mà trở thành động lực để các bạn trong trường noi theo. Ba ngày trước khi diễn ra kỳ thi Olympic 30-4 (năm 2001), trên đường đi học không may Trúc bị tai nạn giao thông gãy chân. Vắng Trúc, đội tuyển học sinh giỏi hóa của trường như mất đi “trái tim”, từ thầy cô đến các thành viên trong đội tuyển ai cũng bối rối… “Nếu Trúc không đi thi được sẽ là tổn thất khó bù đắp nổi”. Vậy mà, Trúc đã không bỏ cuộc, đến ngày thi em cố vượt qua cơn đau, chống nạng ra khỏi bệnh viện để đi thi. Nỗ lực phi thường của em đã được đền đáp bằng thành tích: Huy chương bạc môn hóa.

Không chỉ đồng hành với học trò, thắp sáng những ước mơ học giỏi, nghiên cứu khoa học, thầy Phong luôn sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm, phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao cho đồng nghiệp. Sau khi được chọn tham gia một dự án của Bỉ về ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, thầy đã chia sẻ kinh nghiệm sử dụng phần mềm nổi tiếng Crocodile Chemistry cho tất cả GV dạy môn hóa trên địa bàn thành phố. Thầy tận tình hướng dẫn đồng nghiệp cách thức sử dụng phần mềm này và giúp họ thiết kế phần mềm tương tác để hỗ trợ cho việc dạy học môn hóa hiệu quả hơn. Chia sẻ về kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi, thầy Phong cho biết: “Theo tôi, mỗi một thầy cô khi đã có được sự tín nhiệm của nhà trường, được giao trọng trách bồi dưỡng học sinh giỏi, đó là vinh dự nhưng trách nhiệm rất nặng nề. Gần 15 năm làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, tôi thấy trường có một cách làm rất năng động và thuận lợi mà không phải GV làm công tác này ở trường nào cũng có được”. Thầy Phong nói tiếp: “Mỗi năm trường thường xuyên tổ chức các cuộc thi học sinh giỏi cho từng khối 10, 11, 12 của các bộ môn toán, lý, hóa, sinh, Anh văn… Đây thực sự là sân chơi khiến nhiều em “có khả năng” học tập thường mơ ước và đăng ký tham dự. Sáng thứ bảy thi, chiều chúng tôi chấm điểm như thi Olympic. Sáng thứ hai công bố kết quả và khen thưởng dưới cờ. Trong quá trình chấm, GV sẽ phát hiện các em có năng khiếu.Một tuần sau, các tổ bộ môn thành lập đội tuyển và công bố dưới cờ, học sinh sẽ thường xuyên được bổ sung trong quá trình GV dạy trên lớp có sự phát hiện riêng. Đối với GV bồi dưỡng, thông thường công tác trực tiếp bồi dưỡng học sinh giỏi được giao cho các nhóm trưởng từng khối chủ trì, đòi hỏi phải có 2 GV/khối, trong đó chú ý ghép một GV trẻ và một GV có kinh nghiệm, ưu tiên chọn người giỏi. GV được phân công phải tự tham khảo chương trình của các trường chuyên, rồi xây dựng kế hoạch riêng, sau đó tổ trưởng phải điều chỉnh các kế hoạch riêng này sao cho có sự liên thông giữa 3 khối 10, 11, 12 để tránh trùng lắp… Thời gian bồi dưỡng từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau (thi học sinh giỏi lớp 12) hay tháng 4 năm sau (thi Olympic khối 10, 11 khu vực phía Nam) với 3 tiết/tuần; tháng chuẩn bị thi tăng lên 6 tiết/tuần cho một GV. Tổng thời gian trên dưới 120 tiết/GV. Chế độ đãi ngộ:Học sinh tham gia học bồi dưỡng được miễn các công tác khác như trực trường, trực thư viện…; được ưu tiên tham gia các câu lạc bộ như Ong sáng tạo, sử dụng hệ thống sách tham khảo, được photo tài liệu học tập miễn phí…; được Hội Khuyến học của trường ưu tiên xét cấp học bổng hằng năm như Quỹ Lawrence S.ting, Odon Vallet…; phiếu học bổng toàn phần hay bán phần của các trường ĐH như FPT, RMIT…Trong khi đó, GV dạy bồi dưỡng được bớt tiết nghĩa vụ, giảm công tác kiêm nhiệm.Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đã được trường chính thức đưa vào tiêu chí cộng điểm thi đua từng học kỳ.

Thầy Phong cho biết thêm, hằng năm trường đều tổ chức hội thảo các chuyên đề như “Biện pháp nào nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng học sinh giỏi” vào tháng 3, theo đó, Ban tổ chức sẽ mời các GV trực tiếp bồi dưỡng lẫn một số GV lâu năm có nhiều kinh nghiệm tham gia đóng góp ý kiến, biện pháp cụ thể. Để từ đó đưa ra những biện pháp căn cơ cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi.