Khó xử lý thuốc lá “lậu”

Cuối tháng 3-2013, Công ty British American Tobacco (BAT) đã công bố báo cáo, trong đó một chủ đề chính cam kết là việc giảm thiểu tác hại của thuốc lá. Công ty này cho biết đang phát triển các sản phẩm chứa nicotine ít nguy hại hơn so với loại thuốc lá thông thường. BAT cũng cam kết hợp tác các đối tác chống buôn lậu thuốc lá. Đồng thời tiến hành các hoạt động ngăn ngừa việc hút thuốc ở vị thành niên, giảm thiểu tác động môi trường.

Nằm trong chuỗi hoạt động “tấn công” thuốc lá “lậu”, ông Dương Công Khanh, Trưởng phòng Nghiệp vụ Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) TP.HCM, cho biết chỉ ngay trong ngày ra quân, QLTT TP.HCM đã đồng loạt kiểm tra, phát hiện 59 vụ vi phạm kinh doanh, vận chuyển thuốc lá “lậu”, tịch thu hơn 17.600 gói thuốc. Trong đó, đoàn liên ngành chống buôn lậu huyện Hóc Môn phát hiện 3 vụ vận chuyển thuốc lá “lậu”, thu giữ 1.170 gói thuốc và 1 xe máy. Đội QLTT Tân Phú đã kiểm tra 6 điểm kinh doanh đường Trường Chinh (P.Tây Thạnh, Q.Tân Phú), tịch thu hơn 6.000 gói thuốc “lậu” các loại. Ông Nguyễn Ngọc Khánh Hùng, Đội trưởng Đội QLTT 12B cho biết mới đây cũng phát hiện 5 vụ vận chuyển, kinh doanh thuốc lá “lậu”, thu giữ gần 600 gói thuốc.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Đội trưởng Đội QLTT Hóc Môn, cho biết một trong những khó khăn khi người vận chuyển thuốc lá “lậu” chuyên nghiệp đối phó là không mang theo giấy tờ tùy thân, không giấy tờ phương tiện vận chuyển, hỏi gì cũng chỉ khai “không biết, chỉ chở thuê”. Do vậy, khi có quyết định xử phạt, người vi phạm không chịu đến đóng phạt. Hiện nay, Đội QLTT Hóc Môn đang còn tồn tại 26 quyết định xử phạt không có người đến đóng phạt. Trong đó, chỉ riêng quý 1/2014 tồn đọng lên đến 15 quyết định. Như vậy, coi như… bó tay.

Theo cán bộ QLTT TP.HCM, việc xử lý vi phạm thuốc lá “lậu” rất tốn kém công sức, thời gian, tiền bạc. Theo ông Dũng, khi phát hiện một vụ vận chuyển thuốc lá “lậu”, cán bộ kiểm tra phải xác minh phương tiện vận chuyển, có khi phải đi tận các tỉnh xác minh. Thông thường người vận chuyển không xuất trình giấy tờ xe hoặc xe không có giấy tờ, xe trộm cắp, xe sang tay nhiều chủ nên khó xác minh nguồn gốc. Đồng thời, xác minh nhân thân người vi phạm, xem đã từng vi phạm về hành vi vận chuyển, kinh doanh thuốc lá “lậu”. Nếu mới vi phạm lần đầu với số lượng thuốc lá “lậu” ít sẽ xử phạt hành chính, nhưng tái vi phạm phải chuyển cơ quan điều tra truy tố trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, số vụ vi phạm thuốc lá “lậu” bị khởi tố hình sự rất ít ỏi. Ông Trần Thanh Tùng, Đội trưởng Đội QLTT Tân Phú, cho biết từ đầu năm 2014 đến nay đã phát hiện 21 vụ thuốc lá “lậu”. Tuy nhiên, chỉ 1 vụ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra xem xét truy tố trách nhiệm hình sự. Tương tự, ông Dũng cũng cho biết từ đầu năm đến nay đội xử lý 61 vụ thuốc lá “lậu”, tịch thu hơn 40.500 gói thuốc lá “lậu” và 21 xe máy phương tiện vận chuyển. Tuy vậy, chưa có vụ nào chuyển cơ quan điều tra xem xét xử lý trách nhiệm hình sự.

Bài, ảnh: VŨ VIỆT GIANG