Kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống học sinh sinh viên 9-1: Còn mãi những bài ca…

Dù đang ngồi trên ghế giảng đường nhưng một số nhạc sĩ SV sớm giác ngộ tinh thần yêu nước, biết dùng các tác phẩm âm nhạc làm vũ khí sắc bén để động viên tinh thần đoàn kết và chiến đấu chống lại quân thù. “Mồi lửa” đầu tiên không ai khác mà chính là các thành viên trong Đoàn văn nghệ HSSV từ năm 1960 do SV y khoa Trương Thìn (sau này là bác sĩ của Bệnh viện Y học dân tộc TP.HCM) làm Trưởng đoàn với ca khúc kêu gọi xuống đường bãi khóa. Tuy không thể hiện rõ tinh thần cách mạng một cách công khai nhưng những bài hát của SV thời bấy giờ mang tính phản chiến cao và khơi gợi lòng tự cường tự hào dân tộc. Cho đến khi Hát cho đồng bào tôi nghe trở thành một phong trào văn nghệ lan rộng thì các bài hát đấu tranh mới có thêm cơ hội theo chân các đoàn HSSV biểu tình trên khắp các vùng đô thị. Từ trường học đến đường phố luôn vang lên các bài ca Hát cho dân tôi nghe, Dậy mà đi (Tôn Thất Lập), Tự nguyện (Trương Quốc Khánh), Hát từ đồng hoang (Miên Đức Thắng), Không ai ngăn nổi lời ca (La Hữu Vang)… Như lửa đỏ bỏ thêm dầu, các bài ca tranh đấu thắp sáng thêm ngọn lửa của lòng căm hờn và tinh thần ái quốc đang bừng cháy muôn nơi.

Góp vào “dàn đồng ca” chung đó không thể không kể đến nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với những ca khúc sáng tác cho phong trào HSSV như Ta đã thấy gì trong đêm nay và đặc biệt là bài hát mang tính hành khúc Nối vòng tay lớn. Sau khi ra đời bài hát đã có sức lan tỏa mạnh mẽ khắp mọi miền quê và bất kể tầng lớp. Những năm 60 của thế kỷ trước, cùng với tiếng vỗ tay và những vòng tròn siết chặt Nối vòng tay lớn luôn là ca khúc mở màn cho mọi chương trình hay các buổi sinh hoạt tập thể. Ấn tượng và xúc động nhất là vào chiều ngày 30-4-1975, khi mở radio ra nghe tin chiến thắng, lần đầu tiên đồng bào Sài Gòn được nghe chính tác giả hát ca khúc này mà không có nhạc đệm. Giản đơn nhưng thật ý nghĩa biết bao khi ước mơ ngày độc lập tự do 2 miền thống nhất đã trở thành hiện thực, trong đó có sự đóng góp lớn lao của phong trào HSSV các vùng đô thị ở miền Nam.

Đây cũng là nền tảng và cảm hứng cho các nhạc sĩ chuyên nghiệp sau này chọn HSSV làm đề tài cho các sáng tác âm nhạc của mình. Trong thời kỳ bắt tay vào xây dựng cuộc sống hòa bình, những ca khúc SV mang thêm diện mạo mới. Đó là tiếng gọi thúc giục tuổi trẻ hăng say học tập và làm việc để có nhiều đóng góp cho đất nước dù đang ngồi học trên ghế giảng đường. Thành công đầu phải kể đến bài hát SV Hành khúccủa nhạc sĩ Trần Xuân Tiến. Đi theo mạch cảm xúc của lịch sử, ca khúc là tiếng kèn xung trận kêu gọi đội ngũ trí thức trẻ tiếp bước truyền thống anh hùng của cha ông: “SV Việt Nam truyền thống năm xưa viết tiếp những trang sử hồng, SV Việt Nam tự hào dòng máu Hương Giang, Hồng Hà, Cửu Long”. Nếu nhịp bài hát nàykhoan thai thì ở bài hát Bài ca SV của nhạc sĩ Trần Hoàng Tiến lại thúc giục dứt khoát: “Bài ca SV ta hát có nắng ấm ban mai rực hồng, tuổi SV theo năm tháng trang giấy trắng ước mơ cuộc đời”. Điệp khúc vang vọng cuối bài: “Đi đi nào bạn ơi! Dệt lên ước mơ cho đời” chính là lời hiệu triệu thúc giục bước chân bao bạn trẻ hướng tới tương lai tươi sáng.

Cũng như các nhạc sĩ khác của SV, trưởng thành từ ngôi trường ĐH và đã sống qua đời SV trường sư phạm nên nhạc sĩ Phạm Đăng Khương rất hiểu cuộc sống của SV. Ca khúc Mùa hè SV với giai điệu đẹp là tâm trạng náo nức của những đoàn SV lên đường tình nguyện với tinh thần hăm hở trong không khí rộn ràng: “Tạm biệt ghế nhà trường ta lại đến với Mùa hè xanh/ Xanh biển xanh rừng xanh cây xanh lá”. Có được sự cống hiến đó nên với những chuyến đi xa, đời SV trở thành những trang thơ đẹp nhất để mãi mãi về sau bao bạn trẻ: “Từng ngày trong tim vẫn nhớ/ Mùa hè ghi dấu một đời SV”.

Quang Phan