Thời đại công nghệ phát triển, internet mở ra cho thanh thiếu niên cánh cửa tri thức rộng lớn, nhưng cũng kéo theo nhiều rủi ro khó lường. Khi trẻ tiếp cận mạng xã hội và thiết bị số từ rất sớm, việc bảo vệ các em trước những nguy cơ trên không gian mạng đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Khi trẻ em lớn lên cùng mạng xã hội
Thực tế cho thấy, không gian mạng đang trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của trẻ em và học sinh. Điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng số giúp các em tiếp cận thông tin nhanh chóng, học tập trực tuyến thuận lợi, đồng thời mở rộng khả năng giao tiếp và sáng tạo. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó, vô vàn rủi ro tiềm ẩn nếu thiếu sự định hướng và kỹ năng tự bảo vệ.
Theo thống kê sơ bộ của ngành y tế, hiện TP.Đà Nẵng có hơn 698.950 trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm khoảng 22,8% dân số. Khảo sát của UNICEF cho thấy, có 82% trẻ từ 12-13 tuổi và 93% trẻ từ 14-15 tuổi tại Việt Nam sử dụng internet mỗi ngày, với thời lượng trung bình từ 5-7 giờ. Trong khi đó, các tổ chức y tế khuyến cáo trẻ em chỉ nên sử dụng thiết bị điện tử tối đa 2-3 giờ mỗi ngày.
Không gian mạng mang lại nhiều lợi ích tích cực như hỗ trợ học tập trực tuyến, mở rộng hiểu biết, kết nối bạn bè và giải trí. Song song với đó, trẻ cũng dễ đối diện với những nguy cơ như lừa đảo, bắt nạt qua mạng, tiếp cận thông tin sai lệch, hình ảnh bạo lực hoặc các hình thức cá cược trực tuyến. Thời gian qua, Fanpage “An ninh mạng”, Công an TP.Đà Nẵng đã tiếp nhận nhiều phản ánh của phụ huynh về việc học sinh bị lôi kéo tham gia các trò chơi trực tuyến trá hình đánh bạc. Một số em thua tiền, vay tiền qua ứng dụng và rơi vào tình trạng nợ nần, gây áp lực tâm lý nặng nề cho bản thân và gia đình. Đáng lo ngại hơn, có trường hợp học sinh tiếp tục lôi kéo bạn bè tham gia để nhận hoa hồng, khiến nguy cơ lan rộng trong môi trường học đường. Bên cạnh đó, việc sử dụng thiết bị điện tử kéo dài còn có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khác như rối loạn cảm xúc, trầm cảm, thu mình, giảm kết quả học tập, thậm chí xuất hiện hành vi tự gây hại. Vì vậy, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay quản lý mà còn là câu chuyện về giáo dục, kỹ năng và môi trường sống của các em.
Trang bị kỹ năng để tạo “lá chắn mềm”
Vài năm trở lại đây, ngành giáo dục Đà Nẵng nói chung và các trường nói riêng luôn xác định việc trang bị kiến thức và kỹ năng sử dụng internet an toàn cho học sinh là biện pháp phòng ngừa quan trọng ngay từ sớm. Các nội dung giáo dục an toàn trên không gian mạng được lồng ghép trong chương trình học với nhiều hình thức sinh động như tiết học chuyên đề, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp cận kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng nhận diện rủi ro và cách ứng xử phù hợp. Song song với đó, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên cũng được xem là giải pháp then chốt. Các hoạt động tập huấn về tư vấn tâm lý học đường, kỹ năng xử lý các tình huống liên quan đến bạo lực và xâm hại trên môi trường mạng được triển khai thường xuyên.
Thầy Lê Mạnh Tấn – Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Thoại (Đà Nẵng) cho biết công tác bảo vệ học sinh trên môi trường mạng được nhà trường đặc biệt quan tâm, nhất là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số ngày càng phổ biến. Theo thầy Tấn, để triển khai hiệu quả, nhà trường thực hiện đồng bộ hai nhóm giải pháp chính là tuyên truyền và tư vấn tâm lý học đường, hướng đến xây dựng môi trường học đường lành mạnh, an toàn và hạnh phúc cho học sinh. “Đối với công tác tuyên truyền, đội ngũ cộng tác viên thường xuyên cập nhật các hình thức lừa đảo mới, các vấn đề gây hại đến học sinh trên môi trường mạng để định hướng tuyên truyền. Nhà trường đẩy mạnh lan tỏa những câu chuyện đẹp, thông tin tích cực nhằm đẩy lùi tin xấu, tin giả, đồng thời phối hợp với các lực lượng chức năng, chuyên gia để tuyên truyền kỹ năng phòng chống lừa đảo qua mạng cho học sinh”, thầy Lê Mạnh Tấn chia sẻ. Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng xây dựng hệ thống tư vấn tâm lý học đường. Tổ tư vấn được thành lập từ năm 2020, với sự tham gia trực tiếp của Ban Giám hiệu và giáo viên. Các hoạt động tư vấn được duy trì thường xuyên, giúp học sinh tháo gỡ những vấn đề tâm lý phát sinh, trong đó có những mâu thuẫn, tranh cãi hoặc miệt thị trên mạng xã hội.
Tại bậc THCS, công tác giáo dục kỹ năng số cũng được triển khai sớm nhằm giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng internet an toàn. Cô Phạm Thị Thùy Loan – Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Huệ (TP.Đà Nẵng) cho biết nhà trường đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng internet cho học sinh. “Các nội dung được lồng ghép trong tiết sinh hoạt dưới cờ, môn tin học và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Trọng tâm là giúp học sinh nhận diện nguy cơ trên môi trường số, phòng tránh lừa đảo trực tuyến, bạo lực mạng, biết bảo mật thông tin cá nhân và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống rủi ro”, cô Phạm Thị Thùy Loan cho biết. Nhà trường cũng tổ chức các chuyên đề như “Phòng chống xâm hại trên không gian mạng”, tập huấn “An toàn trên không gian mạng”, đồng thời cho học sinh ký cam kết thực hiện “Văn hóa ứng xử trên không gian mạng”. Bên cạnh đó, việc phối hợp với phụ huynh trong quản lý, định hướng sử dụng thiết bị số tại gia đình cũng được tăng cường.
Để chung tay bảo vệ trẻ em trong môi trường số, thời gian qua Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.Đà Nẵng đã triển khai chiến dịch nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ trước nguy cơ lừa đảo, xâm hại và bạo lực trên mạng. Tại Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn đã tổ chức cuộc thi thiết kế infographic, thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh và giáo viên. Bên cạnh đó, lực lượng công an đã tổ chức tuyên truyền trực tiếp tại hơn 80 điểm trường, với gần 40.000 học sinh, giáo viên và phụ huynh tham gia. Các hoạt động truyền thông trên mạng xã hội cũng được triển khai rộng rãi, lan tỏa thông điệp bảo vệ trẻ em. Khi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng chung tay, mỗi đứa trẻ sẽ có thêm một “lá chắn mềm” để bước vào thế giới số với sự tự tin, hiểu biết và an toàn.
Hàn Giang
Bình luận (0)