Gần đây, các cô dâu người dân tộc thiểu số (DTTS) bản địa ở Lâm Đồng không còn ngại ngùng với tấm choàng thổ cẩm thô cứng mà là chiếc váy cưới (cũng chất liệu thổ cẩm) nhưng được “thổi hồn” trở nên quý phái, hiện đại. Kỳ diệu là người “biến” thổ cẩm thành chiếc váy cưới điệu đà, lãng mạn là một cử nhân 9X đến từ Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM…
“Cha đẻ” váy thổ cẩm dân tộc
Về thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Đơn Dương (tỉnh Lâm Đồng) những ngày giáp Tết để tìm gặp “cha đẻ” của những bộ váy cưới được “chế tác” từ chất liệu thổ cẩm của đồng bào các DTTS, tôi không khỏi bất ngờ. Thường thì các nghệ nhân, những người lớn tuổi có kinh nghiệm sống, “nặng lòng”, muốn níu giữ, phát huy những gì thuộc về quá khứ, văn hóa truyền thống của một tộc người, một cộng đồng; chí ít là người DTTS… Đằng này, một cử nhân 26 tuổi người Kinh – Nguyễn Đình Tuyền (sinh 1994) – ông chủ của studio váy cưới đang được thanh niên các DTTS ở Lâm Đồng và một số tỉnh, thành trong cả nước biết tên và dành tình cảm yêu mến đặc biệt.
Tuyền chia sẻ, gia đình trước nay sống ở Đơn Dương, địa phương có khá đông người Churu và người Kơ Ho sinh sống. Chàng trai đã chứng kiến nhiều đám cưới của thanh niên DTTS trong vùng; ngày cưới, các cô dâu thường khoác tấm choàng thổ cẩm thô sơ (do người DTTS tự dệt hoặc mua), đi kèm là áo sơ mi trắng để đến nhà thờ, làm lễ tại nhà, hay tiếp khách… trong tâm thế e dè, thiếu tự tin, không thoải mái.
Năm 2016, tốt nghiệp ngành mỹ thuật công nghiệp Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM. Trở về địa phương, chàng cử nhân trẻ không xin việc cơ quan nào mà ở nhà mở studio (chuyên chụp hình cưới và cho thuê dịch vụ cưới) mưu sinh.
Qua thực tế công việc, Tuyền thấy số cô dâu, chú rể người DTTS bản địa chiếm một nửa khách hàng của mình. Theo quan niệm của người DTTS, tặng quà trong ngày cưới cho khách là chia sẻ niềm vui, hạnh phúc của đôi trẻ và gia đình. Do vậy, sau khi hoàn tất việc chụp hình, dịch vụ mỗi đám cưới của người Churu, hay Kơ Ho, ngoài tiền công, Đình Tuyền thường được chủ nhà tặng một tấm vải thổ cẩm xem như cảm ơn…
Những lúc rảnh rỗi, chàng trai mang các tấm thổ cẩm (đủ màu sắc) của các dân tộc ra ngắm nghía. Từ sự tò mò, tìm hiểu và rồi hình ảnh các cô dâu, chú rể co ro trong trang phục cưới truyền thống; tâm sự của các cô dâu muốn mặc thứ gì đó mới mẻ hơn, đẹp hơn trong ngày trọng đại đời mình. Chợt làm lóe lên trong đầu chàng cử nhân ý tưởng: Sao mình không thử làm điều mới mẻ đó…
Kết nối truyền thống và hiện đại
Tuổi trẻ khi đã ấp ủ ý tưởng là quyết tâm thực hiện đến cùng. Để có nguồn nguyên liệu, Tuyền đã đến các thôn, buôn của người DTTS để tìm mua thổ cẩm. Ngặt nỗi, thổ cẩm của người DTTS ở các xã Ka Đơn, Tu Tra (huyện Đơn Dương) màu sắc và họa tiết rất đơn giản, không phù hợp với váy cưới. Tuyền lại lặn lội đến nhiều thôn, buôn khác trong tỉnh; ra tận Sa Pa (Lào Cai) và một số tỉnh khác để mua thổ cẩm các DTTS Tây Bắc mang về…
Gần một năm tìm tòi, chọn lựa, thử qua nhiều loại thổ cẩm của các dân tộc (ở Tây Nguyên, Tây Bắc, Trung bộ…), cuối cùng chàng cử nhân đã tìm ra một “công thức”, đó là lựa chọn nét tinh tế nhất của từng loại thổ cẩm, kết hợp hài hòa các chất liệu, màu sắc, hoa văn… để thực hiện hoàn hảo một “tác phẩm” – Váy cưới hiện đại!
Đình Tuyền sử dụng thổ cẩm người Mạ, Kơ Ho (ở TP.Bảo Lộc), thổ cẩm người Kơ Ho vùng K’Long (huyện Đức Trọng), của người Churu xã Ka Đơn (Đơn Dương), kết hợp với thổ cẩm của các DTTS khác ở Ninh Thuận, Kon Tum để thực hiện các bộ váy cưới. Phần “cốt” của váy cưới, Tuyền lấy màu xanh đen truyền thống của dân tộc Kơ Ho và màu trắng của người Churu bản địa làm chủ đạo, nhấn nhá thêm các đường ren, hoa văn, họa tiết (chất liệu thổ cẩm của các DTTS khác) để tăng sự đa dạng về màu sắc cho chiếc váy mềm mại, nền nã và đẹp.
Nói vậy, thực chất không hề đơn giản, chàng cử nhân trẻ dù có thừa tự tin, chịu khó, say sưa, tỉ mỉ cũng đã gặp không ít khó khăn, lúng túng; bởi thổ cẩm DTTS là chất liệu vải thô và rất cứng mà váy cưới đòi hỏi phải mềm mại, uyển chuyển… Chàng cử nhân loay hoay mất hơn 6 tháng trời mới có được bộ váy cưới thổ cẩm đầu tiên.
Dù vốn có tính cách rụt rè, tự ti; song, khi khoác lên mình chiếc váy cưới hiện đại, sang trọng được thổi hồn, sáng tạo, cách điệu từ thổ cẩm truyền thống dân tộc của mình, các cô dâu Churu, Kơ Ho đều rực rỡ, tự tin, yêu đời, hạnh phúc trong ngày cưới.
Vượt lên trên sự thành công trong kinh doanh, làm giàu cho gia đình, theo tôi, đây là kết quả của sự tìm tòi và năng lực sáng tạo tuyệt vời của chàng cử nhân trẻ – người đầu tiên đã đưa chất liệu thô sơ, mộc mạc các DTTS bản địa lên váy cưới hiện đại. Nhờ đó, các cô dâu, chú rể người DTTS rũ bỏ mặc cảm, tự ti để khoác sản phẩm văn hóa độc đáo của dân tộc mình, tự hào bước vào kỷ nguyên hội nhập.
Nguyễn Đình Tuyền đã có công phát triển văn hóa các DTTS bản địa đang có xu hướng mai một; người tiên phong kết nối giữa quá khứ với hiện tại; truyền thống và hiện đại trong mạch nguồn văn hóa các DTTS trên vùng đất Nam Tây Nguyên!
Thanh Dương Hồng
Bình luận (0)