Sau khi hoàn thành chương trình THCS, thay vì tiếp tục vào lớp 10 THPT, một bộ phận học sinh tại Đà Nẵng đã lựa chọn học trung cấp nghề theo mô hình đào tạo 9+. Đây là hình thức đào tạo cho phép học sinh vừa học nghề, vừa học các môn văn hóa THPT với nhiều mức độ khác nhau, tùy theo định hướng cá nhân. Thực tiễn cho thấy, nếu lựa chọn này xuất phát từ năng lực, sở thích và được định hướng đúng, học nghề sớm là một hướng đi phù hợp, thực tế và bền vững.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng nghề và năng lực thực hành, mô hình đào tạo 9+ đang dần được nhìn nhận như một giải pháp hiệu quả trong công tác phân luồng học sinh sau THCS. Không ít học sinh đã sớm có việc làm, thu nhập ổn định, đồng thời vẫn giữ được cơ hội học tập, liên thông lên trình độ cao hơn khi có nhu cầu. Em Hà Minh Hải, một trong số những học sinh sau khi tốt nghiệp THCS đã chọn học trung cấp nghề chia sẻ, thời điểm ấy, quyết định không tiếp tục học THPT khiến em phải đối diện với nhiều lời bàn tán. Tuy nhiên, với sự ủng hộ của gia đình và niềm yêu thích sẵn có đối với nghề may, Hải theo học hệ trung cấp nghề may thời trang tại Trường Cao đẳng nghề Đà Nẵng. Minh Hải thích may vá nên mong muốn được học nghề một cách bài bản thay vì học dàn trải. Sau khi tốt nghiệp, Minh Hải đi làm, rèn tay nghề liên tục, đồng thời học thêm các khóa chuyên môn về quản lý. Sau 5 năm làm việc và tích lũy kinh nghiệm, hiện Minh Hải được làm tổ trưởng kỹ thuật tại một doanh nghiệp may mặc có tiếng trên địa bàn thành phố. Nhìn lại chặng đường đã qua, Minh Hải khẳng định: “Em thấy lựa chọn học nghề sớm là quyết định quan trọng đã làm thay đổi cuộc đời mình”.
Minh Hải chỉ là một ví dụ đơn cử trong số nhiều học sinh khác cũng đang từng bước khẳng định giá trị của con đường học nghề từ sau lớp 9. Tại Ngày hội tư vấn hướng nghiệp của Trường THCS Ngô Thì Nhậm, cựu học sinh Nguyễn Minh Trí đã có buổi chia sẻ với phụ huynh và học sinh lớp 9 về trải nghiệm cá nhân khi chọn học trung cấp nghề sau tốt nghiệp THCS. Nguyễn Minh Trí lựa chọn theo học ngành kỹ thuật chế biến món ăn và đăng ký học thêm 4 môn văn hóa trong chương trình THPT. Theo Trí, việc học đủ 7 môn văn hóa sẽ tạo điều kiện dự thi tốt nghiệp THPT, tuy nhiên không phải học sinh nào cũng có thể cùng lúc theo đuổi cả hai mục tiêu một cách hiệu quả. Trí cho rằng, nếu không đủ khả năng để làm tốt cả học văn hóa và học nghề, người học nên ưu tiên cho mục tiêu nghề nghiệp trước. Với 4 môn văn hóa, học sinh vẫn có cơ hội học liên thông lên cao đẳng khi có nhu cầu. Sau khi tốt nghiệp, Nguyễn Minh Trí được nhận vào làm việc tại một nhà hàng trên tuyến phố ẩm thực của Đà Nẵng với mức lương và chế độ đãi ngộ ổn định. “Em nghĩ, việc được đào tạo bài bản về tay nghề giúp học sinh nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc, sớm có chỗ đứng trong thị trường lao động”, Trí nói.
Mô hình đào tạo 9+ không chỉ phù hợp với các ngành nghề dịch vụ truyền thống mà còn mở rộng sang những lĩnh vực mới. Nguyễn Hữu Tú Phong là một trong những học sinh đầu tiên theo học chương trình trung cấp marketing tại Trường Cao đẳng Đà Nẵng. Sau 3 năm học song song trung cấp marketing và chương trình THPT, Phong đã trở thành chuyên viên marketing kỹ thuật số cho một doanh nghiệp khởi nghiệp, với mức lương khởi điểm không thua kém cử nhân đại học.
Theo nhận xét của các trường nghề, đối với các ngành dịch vụ như kỹ thuật chế biến món ăn, nghiệp vụ nhà hàng, nghiệp vụ lưu trú, kỹ thuật pha chế, học viên hệ trung cấp thường đi làm ngay sau khi tốt nghiệp. Việc học liên thông thường chỉ được đặt ra khi vị trí công việc yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn. Hiện nay, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai mô hình đào tạo 9+ với nhiều lựa chọn linh hoạt cho người học. Học sinh tốt nghiệp THCS có thể chỉ học nghề để nhận bằng trung cấp; học nghề kết hợp 4 môn văn hóa để đủ điều kiện liên thông lên cao đẳng; hoặc học nghề song song 7 môn văn hóa để dự thi tốt nghiệp THPT và tiếp tục học lên đại học. Cách tổ chức này giúp học sinh không bị “đóng khung” trong một lộ trình duy nhất, mà có thể điều chỉnh hướng đi phù hợp với năng lực và mục tiêu cá nhân.
Theo bà Nguyễn Yên Thảo, Phó Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh đào tạo và bồi dưỡng Trường Cao đẳng Thương mại, số lượng học sinh đăng ký hệ trung cấp tập trung nhiều nhất ở các ngành nghề dịch vụ như chăm sóc sắc đẹp, kỹ thuật pha chế đồ uống, chế biến món ăn, nghiệp vụ nhà hàng, marketing thương mại… Đây đều là những ngành có nhu cầu lao động lớn, khả năng tìm việc cao sau khi ra trường.
Thực tế cho thấy, nhiều học sinh có năng lực thiên về thực hành, kỹ năng tay nghề, nhưng nếu tiếp tục học THPT sẽ gặp khó khăn trong việc theo kịp chương trình. Trong khi đó, học trung cấp nghề giúp các em được thực hành liên tục, rèn kỹ năng nghề, sau 2-3 năm đã có thể đi làm và tạo ra thu nhập. Ở góc độ giáo dục phổ thông, ông Phạm Thanh Bửu, Hiệu trưởng Trường THCS Ngô Thì Nhậm, cho rằng để học sinh mạnh dạn lựa chọn học nghề sau THCS, cần có sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và xã hội. Trong các buổi tư vấn hướng nghiệp có sự tham gia của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, nhà trường thường đề xuất mời cựu học sinh thành đạt về chia sẻ, tạo niềm tin cho phụ huynh. Đồng thời, các trường nghề cũng cần cam kết rõ ràng về chất lượng đào tạo và liên kết doanh nghiệp để đảm bảo việc làm sau tốt nghiệp.
Ông Đinh Lương Y – Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 2 Đà Nẵng, cho biết hiện đơn vị đang hỗ trợ dạy chương trình giáo dục phổ thông cấp THPT cho nhiều trường cao đẳng trên địa bàn. Để đảm bảo chất lượng giảng dạy, cần có sự phối hợp chặt chẽ trong quản lý tiết học, công tác chủ nhiệm phải sát sao và hiểu rõ tâm lý lứa tuổi học sinh.
Học nghề từ sau lớp 9 không phải là con đường dành cho tất cả mọi người, nhưng với những học sinh xác định rõ năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp, đây là lựa chọn mang tính thực tiễn cao. Khi được định hướng đúng, có chính sách hỗ trợ phù hợp và sự đồng hành từ gia đình, nhà trường, học nghề sớm không chỉ giúp học sinh sớm ổn định cuộc sống, mà còn góp phần giải bài toán phân luồng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Phan Hiền Lương
Bình luận (0)