Ngôi đền của lòng tôn sư trọng đạo: Kỳ cuối: Sau giấc ngủ dài

Lúc ấy, cô Út Nguyệt làm Trưởng trạm y tế. Để có phương tiện, thuốc men cho trạm hoạt động, cô Út đến Hội Chữ thập đỏ Cần Thơ xin “viện trợ” thuốc men, mùng, mền. Cô “gõ cửa” những chỗ quen biết để nhờ trang bị phương tiện điều trị cho trạm y tế và kêu gọi sự tham gia của các bác sĩ (BS). Cô Út nhớ lại: “Mới giải phóng, thuốc điều trị rất thiếu. Nhưng khi cô đi vận động, hô lên là mọi người đều ủng hộ, có gì cho nấy. Mấy cái giường của nhà bảo sanh cũng do người ta tặng. Nhiều dược sĩ cho thuốc. Các BS cho kim tiêm, bông băng. Gần trạm y tế có phòng mạch của BS. Nguyễn Liêm Sĩ. Ông ấy cho trạm nhiều thuốc, dụng cụ y khoa; hết giờ trực trong bệnh viện là đến trạm khám bệnh cho bà con. BS. Duyên cũng vậy. Hai BS thay nhau khám bệnh. Cả hai là thầy thuốc giỏi có tiếng của Cần Thơ nên bệnh nhân tới rất nhiều. Các ông làm việc không lấy thù lao, y chang phòng thuốc y tế – từ thiện trước đây”.

Theo ngày tháng, dù được sửa chữa nhưng đền thờ ngày càng xuống cấp. Từ năm 1990, xuống cấp nặng, lúc ấy trạm y tế đã chuyển về cơ sở mới nhưng đền vẫn duy trì phòng thuốc nam để điều trị miễn phí cho người nghèo. Phường An Hòa giao việc tổ chức lễ giỗ hàng năm cho Hội Đông y TP.Cần Thơ. Sau này, khi ông Bảy Đóa, người hiến đất xây đền thờ qua đời, người thân của ông lên TP.HCM sinh sống thì hầu như chẳng còn ai trông coi, nâng cấp đền. Những dịp lễ giỗ đức y tổ ngày càng vắng khách. Vài năm gần đây đền xuống cấp nghiêm trọng đến nỗi không thể duy trì phòng thuốc nam và tổ chức lễ giỗ cụ. Ngôi đền rộn ràng, đông vui ngày nào giờ trở nên vắng lặng. Một năm vài lần, Trường Tiểu học Võ Trường Toản, quận Ninh Kiều tổ chức cho học sinh đến dọn dẹp, lau chùi, thắp nhang viếng đức y tổ. Vào ngày giỗ cụ, lương y Phạm Văn Bàng, nguyên Chủ tịch Thành hội Đông y Cần Thơ, lương y Nguyễn Văn On, lương y Nguyễn Văn Hải, là những vị tham gia xây dựng và bốc thuốc chữa bệnh trong đền thờ trước đây, cùng vài đông y dược sĩ khác, lặng lẽ mua nhang đèn, hoa quả, lên gác xép cúng đức y tổ. Hội Đông y TP.Cần Thơ nhiều lần kiến nghị thành phố nâng cấp đền nhưng do kinh phí hạn chế nên chưa có điều kiện thực hiện.

Từ sự quan tâm của Thành ủy, UBND TP.Cần Thơ và sự đồng hành của Công ty TNHH Phát triển Bắc Việt, công trình đền thờ Hải Thượng Lãn Ông được đầu tư xây mới và khởi công vào ngày 25-2-2012. Đền thờ xây dựng trên khu đất cũ, diện tích xây dựng là 116m2 bao gồm: Sảnh đón, phòng thờ kết hợp trưng bày nhiều di sản của cụ. Kinh phí xây dựng và bồi hoàn hơn 7 tỷ đồng. Toàn bộ trang trí nội thất gồm tủ thờ, tượng bán thân đức y tổ được đúc bằng đồng, lư hương và cặp hạc đồng. Có khá nhiều vật dụng thờ cúng và hai tủ trưng bày các hiện vật, di sản của cụ.

Ngày 13-1-2013, Lễ khánh thành đền thờ được tổ chức long trọng với sự tham dự của ông Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ và đại diện nhiều bộ, ngành. Ngôi đền mới khang trang, đẹp đẽ, uy nghiêm xứng đáng với tầm vóc, công đức của cụ, đáp ứng niềm mong mỏi của nhiều thế hệ cán bộ ngành y tế. Tại buổi lễ, ông Lê Hùng Dũng, Phó chủ tịch UBND TP.Cần Thơ chỉ đạo: “Ngành y tế cần tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở đào tạo ngành y dược thường xuyên tổ chức cho học sinh, sinh viên đến viếng đền để hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp của đức y tổ, nhất là học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp ra trường”.

Công trình xây dựng này đưa ngôi đền sang trang mới, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Là di tích lịch sử cấp thành phố, đền được quản lý bởi quận Ninh Kiều và Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch. ý kiến chung của lãnh đạo quận Ninh Kiều và Hội Đông y TP.Cần Thơ là không nên tổ chức chữa bệnh trong đền thờ. BS. Võ Tấn Hưng, Chủ tịch Hội Đông y Cần Thơ, Phó chủ tịch Hội Châm cứu Việt Nam, lý giải: “Hiện nay có nhiều cơ sở chữa bệnh từ thiện bằng thuốc nam rồi, nên ngôi đền phải dành không gian tôn nghiêm để tôn kính cụ. Nếu có thể, thành phố thành lập Câu lạc bộ Khoa học đông y và chọn đền làm địa điểm sinh hoạt, để các  BS đông y trao đổi những bài thuốc hay, cây thuốc quý, truyền kinh nghiệm chữa bệnh cho đội ngũ kế thừa”.

Trao đổi về kế hoạch quản lý, gìn giữ đền, ông Nguyễn Quang Duy, Phó chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, cho biết: “Chúng tôi sẽ thành lập Ban quản trị đền thờ gồm đại diện chính quyền, trạm y tế, Hội Đông y, ban ngành, để quản lý, bảo quản, giữ gìn đền thờ. Phòng Văn hóa quận xây dựng quy chế của đền. Quận cấp kinh phí trả lương cho người trông coi, dọn dẹp vệ sinh, nhang khói cụ”.

Mới đây, khi cùng cô Sáu Thủy và chị Nguyễn Thị Hạnh, con ông Bảy Đóa vào đền dâng hương đức y tổ, tôi gặp đoàn học sinh Trường Tiểu học Võ Trường Toản đến viếng đền. Các em cung kính thắp hương trước bàn thờ, sau đó tham quan những di sản của cụ với niềm vui thích. Nhiều em chăm chú xem bảng ghi nội dung “8 tội thầy thuốc cần tránh” của Hải Thượng Lãn Ông. Do nhà trường đã giới thiệu về cụ nên các em biết khá nhiều về thân thế, sự nghiệp của cụ.

Bài, ảnh: Đan Phượng