Những ngày cuối năm, dư luận ghi nhận nhiều chuyển biến rõ rệt trong công tác lập lại trật tự đô thị trên địa bàn TP.HCM. Việc chính quyền TP triển khai đồng bộ các giải pháp chỉnh trang vỉa hè, lòng đường, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm không gian công cộng đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng. Điều đáng nói không chỉ nằm ở tính quyết liệt của chiến dịch, mà còn ở cách làm bài bản, nhất quán, cho thấy một quyết tâm rõ ràng trong việc xây dựng diện mạo đô thị văn minh, trật tự, đi cùng với chất lượng sống của người dân.
Chuyển biến từ ý thức người dân
Chứng kiến lực lượng chức năng kiên trì ra quân tại nhiều tuyến đường, không ít người dân bày tỏ sự ngạc nhiên xen lẫn thẳng thắn nhìn nhận: hóa ra việc lập lại trật tự đô thị không hề quá khó, điều quan trọng là phải làm đến nơi đến chốn và duy trì một cách nghiêm túc. Sự thay đổi diễn ra không chỉ trên giấy tờ hay trong các báo cáo, mà thể hiện rất cụ thể trong sinh hoạt thường nhật của người dân, từ người bán hàng rong đến khách mua, từ hộ kinh doanh mặt tiền đến người đi đường.
Tại đường Lê Văn Việt, phường Tăng Nhơn Phú, một chi tiết nhỏ nhưng gợi nhiều suy nghĩ khiến không ít người chú ý. Ghé vào một đại lý vé số ven đường, khách hàng được bà chủ nhắc khéo: “Anh dựng xe máy sát vào trong nha”. Trước đây, những lời nhắc nhở như vậy vốn hiếm hoi, bởi tâm lý “ai cũng làm” đã khiến việc chiếm dụng vỉa hè trở thành thói quen khó sửa. Thế nhưng nay, khi người bán chủ động giữ đúng phần không gian được phép sử dụng, người mua cũng không có lý do gì để không tuân thủ. Trật tự đô thị, ở góc nhìn này, không còn là câu chuyện của riêng lực lượng chức năng, mà đã dần trở thành sự tự giác trong ứng xử của cộng đồng.
Có được sự chuyển biến đó, không thể không nhắc đến quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng từ chính quyền cơ sở. Trước khi tổ chức ra quân, công tác tuyên truyền đã được triển khai bằng nhiều hình thức, từ gặp gỡ trực tiếp, phát tờ rơi, thông báo trên loa truyền thanh đến việc vận động các hộ kinh doanh ký cam kết chấp hành đúng quy định về sử dụng vỉa hè, lòng đường. Chính vì vậy, khi lực lượng chức năng tiến hành xử lý, đa số các trường hợp vi phạm đều tâm phục khẩu phục, hiểu rõ lỗi thuộc về mình và không tìm cách biện minh hay đối phó.
Một điểm sáng dễ nhận thấy trong đợt cao điểm này là sự vào cuộc trực tiếp của các cơ quan cấp TP, cùng phối hợp với phường, xã trên những tuyến đường trọng điểm. Việc không “khoán trắng” cho cơ sở đã tạo nên sự đồng bộ trong chỉ đạo và hành động. Các lực lượng vừa trực tiếp tham gia xử lý, vừa kiểm tra, giám sát, đánh giá thực chất nỗ lực của từng địa bàn, qua đó khẳng định tinh thần nói đi đôi với làm, tránh tình trạng hô hào rầm rộ rồi để nguội dần theo thời gian.
Người dân hiểu hơn về văn hóa không gian công cộng
Cách làm lần này cũng cho thấy sự cân bằng giữa tính nghiêm minh và yếu tố nhân văn. Trong quá trình xử lý, cán bộ chức năng chủ động giải thích, hướng dẫn cụ thể cho người dân hiểu rõ mục tiêu của việc sắp xếp lại trật tự đô thị, đồng thời có sự linh hoạt phù hợp với điều kiện thực tế. Nhiều nơi vẫn cho phép người kinh doanh sử dụng một phần vỉa hè, miễn là bảo đảm lối đi thông thoáng cho người đi bộ, giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, không gây nhếch nhác, lộn xộn. Quan điểm xuyên suốt là lập lại trật tự nhưng không triệt tiêu sinh kế, hướng đến sự hài hòa giữa quản lý Nhà nước và đời sống dân sinh.
Trao đổi về công tác này, Trung tá Nguyễn Quốc Phong, Trưởng Công an phường Linh Xuân, TP.HCM cho biết: “Chúng tôi chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, đồng thời tổ chức kiểm tra thường xuyên, xử lý các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, nếu người dân có ý thức tự giác chấp hành, không vi phạm thì hiệu quả mang lại sẽ bền vững hơn rất nhiều”.
Đưa việc sử dụng vỉa hè vào quy củ cũng đồng nghĩa với việc khẳng định giá trị văn hóa của không gian công cộng. Vỉa hè không chỉ là lối đi dành cho người bộ hành, mà còn là bộ mặt của một đô thị. Cách một TP sử dụng, gìn giữ hay buông lỏng vỉa hè phần nào phản ánh ý thức cộng đồng và trình độ quản lý. Khi vỉa hè thông thoáng, sạch sẽ, trật tự, người dân cảm nhận rõ hơn sự văn minh trong đời sống đô thị, đồng thời hình thành thói quen tôn trọng không gian chung.
Phạm vi của chiến dịch lập lại trật tự đô thị lần này cũng không bó hẹp ở các trục đường chính. Nhiều tuyến đường nhánh, hẻm lớn nhỏ đều được rà soát, xử lý đồng loạt. Các điểm nóng về xe dù, bến cóc được chấn chỉnh nghiêm túc, góp phần lập lại kỷ cương giao thông, bảo đảm an toàn cho người dân. Không ít bạn đọc đã chủ động hiến kế cho TP, đề xuất gắn camera giám sát và triển khai phạt nguội tại những khu vực chưa có hệ thống theo dõi tự động, nhằm duy trì hiệu quả lâu dài và hạn chế tình trạng tái phạm khi vắng bóng lực lượng chức năng.
Người dân kỳ vọng những kết quả bước đầu này sẽ không dừng lại ở cao điểm, mà được duy trì thường xuyên, liên tục, tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi”. Trật tự đô thị chỉ thực sự bền vững khi tâm lý đối phó bị xóa bỏ, khi việc chấp hành pháp luật không còn phụ thuộc vào việc có hay không sự xuất hiện của lực lượng chức năng. Trước trụ sở các cơ quan, doanh nghiệp, hình ảnh ô tô đậu hàng giờ chiếm dụng lòng đường cũng cần được xử lý dứt điểm, để nguyên tắc không gian công cộng được tôn trọng một cách nhất quán.
Yếu tố văn hóa nhìn từ vỉa hè, suy cho cùng, bắt đầu bằng sự thay đổi thói quen và điều chỉnh ý thức của mỗi cá nhân. Làm thông thoáng vỉa hè không phải để tạo điều kiện cho xe máy tùy tiện chạy lên lề đường, vượt qua người đi bộ đang tuân thủ đúng luật. Vì vậy, cùng với việc xử lý lấn chiếm, việc tiếp tục xử phạt nghiêm các trường hợp chạy xe máy trên vỉa hè cũng là yêu cầu không thể thiếu để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người đi bộ.
Thủy Phạm
Bình luận (0)