Những lát cắt trong giáo dục: Kỳ 3: Quảng cáo giáo dục – cần một thông điệp chuẩn mực

“Hoang mang” có thể được xem là một tâm trạng mà phụ huynh hoặc người học gặp phải khi hiện nay các quảng cáo trong lĩnh vực giáo dục ngày càng trở nên quá đà. Chị B.C.H (TP.HCM) chia sẻ: “Muốn tìm một khóa học cho con để đảm bảo chất lượng thật không phải dễ dàng khi mà hiện nay, có rất nhiều khóa học đều giới thiệu mình là có chất lượng”. Thật vậy, khi lên mạng, gõ tên một nội dung học bất kỳ, hàng loạt các khóa học hiện lên và bất kỳ ai cũng dễ dàng rơi vào trạng thái bối rối, không biết mình nên chọn khóa học nào.

Không chỉ dừng lại ở đó, tờ rơi giới thiệu về khóa học cũng được sử dụng khắp nơi. Nhiều tờ rơi với nhan nhản những nội dung: Khóa học dành cho người chuẩn bị làm mẹ, khóa học dạy con sơ sinh, khóa học thai giáo, khóa học phương án trước 6 tuổi, khóa học kỹ năng sống, khóa học tiếng Anh… được phát một cách rầm rộ. Thật sự đau đầu và loạn trí khi các nội dung trong giáo dục lại được đưa ra giảng dạy một cách tràn lan, không hệ thống, bài bản. Thậm chí, khi quảng cáo, thông tin lại “nhiễu” một cách quá đáng.

Sao không choáng khi khắp nơi đều có những thuật ngữ chưa được phong danh hoặc kiểm chứng từ “Trung tâm giáo dục kỹ năng sống hàng đầu”, “Kỹ năng sống đỉnh cao”, “Trung tâm hàng đầu Việt Nam” đến những câu cửa miệng “Tôi là chuyên gia kỹ năng sống”, “Tôi là giảng viên hàng đầu”, “Tôi là diễn giả số n tại đây”, “Tôi là chuyên gia quốc tế gốc Việt”…

Sự căng thẳng còn tiếp tục diễn ra khi xuất hiện những câu cam kết nhằm tạo ra niềm tin cho khách hàng. Nào là không nói được tiếng Anh sẽ hoàn tiền, học một lần không cần học lại, cam kết đậu 100%… Tuy nhiên, dễ dàng nhận thấy một điều, đây là những câu cam kết được sử dụng chung cho nhiều khóa học. Do đó, nếu đâu đâu cũng dạy được như vậy thì quả thật là một điều hết sức bất thường và nền giáo dục của Việt Nam sớm muộn cũng lọt vào “top ten” của thế giới.

Bên cạnh đó, quảng cáo còn diễn ra đến tận cơ sở làm việc khi hội thảo là môi trường được sử dụng để chèo kéo học sinh, sinh viên nhằm đăng ký khóa học. Từ các hội thảo này, thông tin liên lạc của khách hàng được lưu giữ và cứ thế tiếp tục quảng bá mình bằng những cuộc điện thoại hay tin nhắn. Quả thật, quảng cáo trong giáo dục đang dần trở nên quá đà và mất đi bản chất đích thực vốn có của nó.

Sự quá đà trong quảng cáo ở lĩnh vực giáo dục có thể nói vừa xuất phát từ nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan. Một mặt nhiều người chưa ý thức được chuyện gì đang diễn ra, mặt khác chưa có sự quản lý chặt chẽ của cơ quan cấp trên về tình trạng quảng cáo tràn lan hiện nay trong tất cả các lĩnh vực nói chung và trong lĩnh vực giáo dục nói riêng. Mặt khác, quả thật kinh doanh cần có sự quảng cáo mới có thể thu hút được sự quan tâm của khách hàng, từ đó bán được sản phẩm. Hơn thế nữa, kinh doanh trong giáo dục là một loại hình kinh doanh chưa phổ biến, muốn người học biết đến một khóa học được tổ chức thì quảng cáo lại là cách tốt nhất.

Để chấn chỉnh lại vấn đề này, cần có một cơ quan kiểm định chất lượng độc lập vì dù trung tâm hay khóa học trên mạng cũng là giáo dục và đào tạo. Cơ quan này sẽ phụ trách quản lý các loại hình quảng cáo liên quan đến giáo dục và có những chỉ đạo cần thiết đối với việc có cho quảng bá hay không một sản phẩm bất kỳ. Chỉ đạo này không phải mang tính chủ quan mà cần dựa vào rất nhiều yếu tố, trong đó việc nhờ tư vấn của những người có chuyên môn về một nội dung quảng cáo bất kỳ là điều vô cùng cần thiết. Chẳng hạn, việc xem xét cấm bác sĩ quảng cáo sản phẩm liên quan đến y tế như một động thái chấn chỉnh kịp thời hiện nay.

PGS.TS Huỳnh Văn Sơn