Sự cống hiến và đóng góp của NS Hồng Nga là quá lớn đối với bộ môn cải lương và nghệ thuật sân khấu của dân tộc. Bà cũng là nghệ sĩ hiếm hoi đóng đào ác nhưng ai cũng thương mến, thiện cảm. Bà đóng từ cải lương tới hài kịch đều xuất sắc, ca rất hay mà diễn cũng giỏi, đặc biệt các vai phản diện, ác tới tận cùng mà khán giả vẫn thích, các thế hệ khán giả từ già, trẻ, bé, lớn đều biết tên!
Nhiều người bất ngờ khi biết cho đến hiện tại, NS Hồng Nga vẫn chưa được phong danh hiệu NSƯT – NSND. Dù không có những danh hiệu, nhưng thương hiệu cao nhất của bà chính là tình yêu thương của khán giả.
Tiếng hát của con chim dương nga
Theo NSND Bạch Tuyết, có 3 vai diễn trong đời nghệ thuật của Hồng Nga thì đó đều là 3 lần được soạn giả Hoa Phượng nhìn thấu, viết riêng và tập riêng cho Hồng Nga. Trên Sân khấu Dạ Lý Hương, năm ấy Hồng Nga mới 18 tuổi, vừa sinh con gái đầu lòng được 17 ngày thì anh Hoa Phượng kêu lại nói: “Tôi cho cô vai diễn này, nó sẽ theo cô suốt đời”. Đó là vai cô giáo Lan trong vở “Tuyệt tình ca”. Trong vở diễn này, liên danh soạn giả Hoa Phượng – Ngọc Điệp có viết về loài chim dương nga, để so sánh với nhân vật Lan: “Sanh con ra đời lúc trời mới vào đông. Chim trống đã cất cánh bay xa vào sương gió mịt mùng, chim mái ở vậy nuôi con cho tròn phận mẹ. Mảnh đất trải giá băng, thức ăn không có, chim mẹ phải mổ thịt mình mà nuôi dưỡng các con…”, danh ca Út Trà Ôn ca lớp này khán giả không cầm được nước mắt.
“Tôi đóng với cả hai nghệ sĩ vào vai cô giáo Lan, mẹ của Lê Thị Trường An, nhân vật của tôi. Tài năng thượng thừa của “Sầu nữ” Út Bạch Lan không còn gì để bàn. Nhưng ở mỗi danh ca, tiếng hát lại chất chứa một nỗi truân chuyên, thê thiết riêng biệt. Tôi có khi đứng từ cánh gà hay bên ngoài phòng thu để nghe từng ca từ được cất lên. Nếu ở “Sầu nữ” Út Bạch Lan là nỗi buồn vừa thanh thoát vừa khổ lụy vừa côi cút, một cái buồn tĩnh. Thì đến Hồng Nga, nỗi sầu lại vướng bụi phong trần, nó là một cái buồn động. Nỗi buồn trong tiếng ca của Út Bạch Lan là sự chấp nhận, như một định mệnh không thể cưỡng cầu. Nỗi sầu trong tiếng hát Hồng Nga lại chất chứa sự mạnh mẽ, nhưng càng vẫy vùng, trỗi dậy thì gió bụi cuộc đời lại cứ trêu ngươi mà thử thách sức chống chịu của con người. Hồng Nga cứ thế mà vươn lên, mà bước tới, không gục ngã. Cái đặc biệt của chất giọng đồng pha thổ của Hồng Nga là giữ độ ngân rung trong âm giọng vừa đủ sắc, lại rất mùi nên càng nâng sức biểu đạt chiều sâu tâm lý của nhân vật” – NSND Bạch Tuyết kể!
Đến tuồng “Cô gái Đồ Long” thì soạn giả Hoa Phượng không chỉ mang đến cho NS Thanh Sang vai diễn Tạ Tốn nhận giải Thanh Tâm mà với Hồng Nga trong vai Hân Ly, ông nói: “Tôi viết cho cô vai này, đảm bảo sau khi hát xong, bầu ký giao kèo, tăng lương luôn cho cô”. Bên cạnh sự mến mộ của khán giả dành cho Vô Kỵ – Tấn Tài và Triệu Minh – Bạch Tuyết thì một Hân Ly của Hồng Nga, Chu Chỉ Nhược của Kim Ngọc đã nức lòng người mộ điệu.
Soạn giả Hoa Phượng đã chỉ dạy cho Hồng Nga cách ca và nhấn nhá từng chữ để đạt đến độ tinh xảo của kỹ thuật mà tinh tế của nội dung. Cái may mắn trong nghề của Hồng Nga là cạnh cái hay có sẵn lại là được thọ giáo với những ân sư tài đức trong đời. Từ ông thầy đầu tiên làm nghề hớt tóc chỉ dạy nhịp nhàng, người cha nuôi Tám Đen dạy Hồng Nga “ba Nam sáu Bắc” rồi dẫn đi ca quán cho đến khi được danh ca Út Trà Ôn nhận làm đệ tử thì sức ảnh hưởng về lối sắp chữ, bỏ nhỏ điệu nghệ là thấy rõ.
Riêng vai diễn Cố mẫu trong vở “Thái hậu Dương Vân Nga” là một độc bản của Hồng Nga. Lớp diện kiến cố mẫu và đối thoại giữa mẹ chồng – nàng dâu là lớp hay nhất về mặt kịch bản của soạn giả Hoa Phượng, là xử lý tinh tế bậc thầy của đạo diễn Lưu Chi Lăng và là màn ca – diễn mẫu mực của NS Hồng Nga.
Cho đến giờ, khán giả vẫn chỉ lưu giữ hình ảnh Hồng Nga kỳ tài với Hân Ly, với cô giáo Lan, với Cố mẫu, và những vai người mẹ trong Tô Ánh Nguyệt, Nửa đời hương phấn, Thúy Kiều, Đoạn tuyệt, Duyên kiếp… không ai có thể thay thế!
Danh hiệu cao nhất là tình yêu thương của khán giả
NS Hồng Nga (sinh năm 1945) tên thật Đinh Thị Nga, cùng thời với thế hệ vàng như Bạch Tuyết, Ngọc Giàu, Lệ Thủy, Phượng Liên, Thanh Thanh Hoa…
Khi vào bất cứ vai diễn nào, Hồng Nga cũng để lại một ấn tượng mới lạ cho khán giả. Chẳng hạn, diễn vai ác, bà khiến khán giả bị kịch tính lôi cuốn, trở nên căm ghét nhân vật. Ngược lại, diễn các bà mẹ quê mùa, nghèo khổ hoạn nạn hay vai bà hoàng hậu nhân từ, Hồng Nga lại làm khán giả thương cảm cho số phận của nhân vật.
NS Hồng Nga kể, một lần bà đi chợ, lựa thức ăn xong thì bà bán cá la lên: “Đừng bán cho con mẹ này. Nó ác lắm, nó đánh con dâu mà bị khùng luôn đó”. Bà chưng hửng rồi giải thích cho người ta hiểu. Bà cũng nói thêm khi diễn vai nào bà cũng hết lòng, nên những phản ứng của khán giả với một nhân vật phản diện như vậy là điều bình thường.
Nhiều người đặt câu hỏi, đợt xét tặng danh hiệu NSND lần thứ 11-2026 tới đây, gia đình của nữ NS Hồng Nga làm đơn xét duyệt không?
Bởi nếu muốn xét tặng danh hiệu NSND cho NS Hồng Nga thì phải xét từ lâu rồi. Để đến bây giờ bà đã bị chứng lẫn của tuổi già, không còn nhớ gì cả, không còn đứng trên sân khấu biểu diễn được nữa thì NS Hồng Nga cũng không còn màng đến danh hiệu này để làm gì?!?
Mỗi mùa xét tặng danh hiệu NSND, khán giả vừa vui lại vừa buồn. Họ vui cùng những nghệ sĩ được xét tặng rất xứng đáng. Còn buồn cho những nghệ sĩ cũng rất xứng đáng nhưng lại chưa được xét tặng hoặc đặc cách, trong đó có NS Hồng Nga!
Buồn là tự khán giả buồn thôi, tự khán giả hụt hẫng thôi. Chứ với NS Hồng Nga, từ lúc còn minh mẫn, bà đã bình thản đứng bên lề của những danh hiệu ấy. Bà bình thản rút hết tơ tằm để trả nợ dâu. Có gì đâu mà không bình thản, an nhiên bởi NS Hồng Nga dù không có danh hiệu NSƯT – NSND nhưng thương hiệu cao nhất của bà cho đến hiện tại chính là tình yêu thương của khán giả.
Anh Khôi
Bình luận (0)