Ở vào tuổi thất thập, NSND Kim Quý vẫn say sưa nói về nghề diễn như áng chừng ánh đèn sân khấu vẫn sáng mỗi đêm chưa hề ngơi nghỉ. Như một đời tằm rút ruột nhả tơ, lùi lại sau phông màn sân khấu trở về cuộc sống thường nhật, những nỗi đời, nỗi lòng được bà chắt chiu, gạn lọc cho ra đời những mẩu truyện ngắn, những vần thơ cháy bỏng, suy tư…
 |
| Đôi bạn nghề – bạn đời NSND Kim Quý – NSND Xuân Đàm |
Bén duyên nghiệp diễn
NSND Kim Quý sinh ra và lớn lên ở làng Tùng Luật – mảnh đất từng được mệnh danh là cái nôi sinh ra những nghệ sĩ nổi tiếng bên bờ sông Bến Hải. Tài năng của Kim Quý được phát hiện từ năm lên 13 tuổi. Nhiều người biết đến Kim Quý với những vai diễn trọn cảm xúc như vở “Bão tố ngoài khơi” mang về cho bà chiếc HCV đầu tiên trong nghiệp diễn. Được chọn biểu diễn tại Đại hội Đảng toàn quốc năm 1982.
| Trong căn nhà nhỏ ở TP.Đông Hà, đôi vợ chồng NSND ấy cùng nắm tay nhau bằng sự sẻ chia nồng ấm và hạnh phúc an yên tuổi già, dẫu cuộc sống vẫn còn khó khăn. Họ vẫn sôi nổi khi nhắc đến sân khấu bằng tất cả nhiệt huyết, sức lực và trái tim, như cái cách họ đã sống và vàng son ngày cũ chưa xa! |
Bà bồi hồi nhớ lại: “Năm 14 tuổi, tôi được theo Đoàn ca kịch Bình Trị Thiên vào biểu diễn dân ca cho Bác Hồ nghe. Sau này khi ở Huế, tôi được diễn cho vợ chồng Đại tướng Võ Nguyên Giáp xem vở kịch “Một mình với tất cả”. Nhớ nhất là khi vở diễn kết thúc, phu nhân Đại tướng đã xuống gặp tôi, nói, xem chị diễn, tôi không có cảm giác mình là khán giả mà là một người hàng xóm tình cờ nhìn sang căn phòng kế bên của chị và chứng kiến tất cả những gì xảy ra trong đó”. Người nghệ sĩ đứng trên sân khấu, chừng ấy đã là ruột gan đủ để trụ lại với nghề. Bà bảo, người diễn viên cần có bản lĩnh xử lý sân khấu, thông minh và thâm hậu. Diễn như thể đó chính là cuộc đời mình, là câu chuyện kể về mình, đau nỗi đau và vui niềm vui của mình. Mình phải tin mới có thể làm cho khán giả tin. Để tích lũy được từng ấy là cả một quá trình gian khổ. “Hôm trước khi diễn vở “Đào Hồng Cẩm”, tôi dạo bộ với Xuân Đàm, ông bảo tôi cần giữ nguyên cảm xúc nhưng không cho nước mắt rơi ra ngoài. Đó là một yêu cầu cực kì khó. Nhưng tôi đã làm được. Lúc đó ông gật đầu bảo: Thế mới phải với sân khấu!”, Kim Quý kể. Ở tuổi 50, Kim Quý diễn vở “Lý Chiêu Hoàng” – vở cuối cùng của nghiệp diễn với cảm xúc tột đỉnh, trở thành vai diễn mẫu cho diễn viên kịch nói. Đó cũng là lần đầu tiên sân khấu kịch nói có vai diễn mẫu.
Rút ruột nhả… thơ!
Trở về với cuộc sống sau ánh đèn sân khấu ước lệ, về với vai diễn sân khấu đời thường, ngọn lửa trong NSND Kim Quý vẫn đượm hồng. Với bà, nghỉ diễn không có nghĩa là từ giã. Những vai diễn trên sân khấu với niềm vui, nỗi đau được bà biến thành thơ, thành truyện. Kim Quý bộc bạch: “Những trang sách, những vai diễn hun đúc cho mình nhiều hơn sự từng trải, kinh nghiệm, thẩm thấu cuộc sống. Cũng có nhiều vai diễn cho mình những suy tư hay niềm an yên, bình lặng. Để từ đó những câu chữ cứ bật ra từ đáy lòng, người viết lúc ấy chỉ cần nương theo cảm xúc cho ngôn từ đầy đặn, không phải ăn thịt chính mình”. Kim Quý không viết nhiều, mỗi tác phẩm của bà được rút ruột để chắt lọc tinh hoa, thấp thoáng nỗi nhớ vàng son ngày cũ, nỗi trở trăn với nhân tình thế thái, hay đơn thuần chỉ là cảm nhận về hạnh phúc bình dị tuổi già. Đôi khi, một truyện ngắn nào đấy được bật ra ngay chính cung bậc cảm xúc của vai diễn như nỗi trăn trở trong vở kịch “Một mình với tất cả”, bà đã viết nên truyện ngắn “Tơ trời”. Hay nhiều bài thơ chính luận được thẩm thấu bằng trái tim như “Chiều nghĩa trang Trường Sơn”, “Lòng sông”… Kim Quý nói, bà không làm thơ mà chỉ đơn thuần ghi lại tiếng nói của trái tim, của nỗi lòng của một đời người từng đi qua thời son trẻ của chiến tranh ly lạc, và đang sống những năm tháng tuổi già an yên. Thơ và truyện của bà là vậy. Gần gũi và thâm sâu!
 |
| Ở tuổi 71, NSND Kim Quý vẫn cháy bỏng với những vần thơ |
Những năm 80 của thế kỷ trước, khán giả cả nước biết đến một Kim Quý diễn xuất nhập thần, một đạo diễn sân khấu kịch Xuân Đàm đi đến tột cùng nghệ thuật – người đầu tiên vén màn sân khấu ước lệ bước ra hiện đại, từng được đánh giá là kịch của Xuân Đàm luôn có một quả tạ, một dải lụa và một giọt nước mắt. Ít ai biết rằng, họ còn là một đôi vợ chồng NSND duy nhất ở Quảng Trị. NSND Kim Quý và NSND Xuân Đàm nên duyên chồng vợ khi còn đang ở đoàn kịch thuộc Trung ương quản lý. Đôi bạn đời song hành nghiệp diễn nắm tay nhau đi ngót vòng tròn 50 năm chẵn. Kim Quý bảo, 50 năm ấy họ chưa hề xung đột ngoài đời, chỉ tranh luận trong sân khấu. Đọng lại giữa họ là sân khấu và nhân vật. Có lẽ điều đó đã làm họ sống với nhau hạnh phúc hơn.
Bài, ảnh: Phan Vĩnh Yên
Bình luận (0)