Sở GD-ĐT TP.HCM thông tin, đề thi môn ngữ văn tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại TP.HCM năm học 2026-2027 rất mở, được xây dựng theo định hướng tích hợp giữa đánh giá năng lực đọc hiểu và năng lực viết của học sinh. Năm nay tỷ lệ vận dụng vẫn duy trì ở mức 40% trong đề thi.
Cấu trúc đề thi mở
Theo ông Trần Tiến Thành (chuyên viên môn ngữ văn, Sở GD-ĐT TP.HCM), đề thi môn ngữ văn trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại TP.HCM năm 2026 gồm 2 phần: đọc hiểu và viết. Trong đó, đối với phần đọc hiểu, nguồn trích dẫn là ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Loại văn bản được đề cập trong phần đọc hiểu là văn bản văn học và một trong hai loại: văn bản nghị luận hoặc văn bản thông tin. Tổng độ dài của các ngữ liệu trong đề thi không quá 1.300 chữ. Đối với phần viết, gồm viết đoạn văn và viết bài văn. Trong đó viết đoạn văn với yêu cầu dung lượng khoảng 200 chữ, đáp ứng theo một trong hai yêu cầu cần đạt sau: viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ hoặc một đoạn thơ; hoặc viết đoạn văn phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm và hiệu quả thẩm mỹ của nó.
Với viết bài văn, đề thi có thể đề cập một trong hai yêu cầu cần đạt sau: viết bài văn nghị luận về một vấn đề của đời sống, trình bày rõ vấn đề và ý kiến (đồng tình hay phản đối) của người viết về vấn đề đó; nêu được lý lẽ và bằng chứng thuyết phục; hoặc viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết; trình bày giải pháp khả thi và có sức thuyết phục.
Cấu trúc đề thi tuyển sinh môn ngữ văn như sau:
Phần I (5 điểm): Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn.
Câu 1 (3 điểm): Đọc hiểu.
Câu 2 (2 điểm): Viết đoạn văn.
Phần II (5 điểm): Đọc hiểu văn bản nghị luận hoặc văn bản thông tin và viết bài văn nghị luận xã hội. Câu 1 (1 điểm): Đọc hiểu.
Câu 2 (4 điểm): Viết bài văn nghị luận xã hội.
Những lưu ý khi ôn tập
Ông Trần Tiến Thành thông tin, đề thi tuyển sinh hướng tới đánh giá các yêu cầu cần đạt về đọc hiểu và viết trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 – môn ngữ văn bậc THCS, chủ yếu là lớp 8 và lớp 9.
Trong đề thi, tỷ lệ nhận biết, thông hiểu chiếm 60%, vận dụng chiếm 40%. Thành phần năng lực trong đề thi được phân bố như sau: năng lực đọc hiểu chiếm 40%, năng lực viết 60%. Cụ thể, ở năng lực đọc hiểu mức độ nhận biết trong đề chiếm 5%, thông hiểu chiếm 25%, vận dụng chiếm 10%; ở năng lực viết, mức độ nhận biết chiếm 15%, thông hiểu chiếm 15%, vận dụng chiếm 30%.
Đặc biệt, đề thi được xây dựng theo định hướng tích hợp giữa đánh giá năng lực đọc hiểu và năng lực viết, nội dung trong phần viết có liên quan đến văn bản ở phần đọc hiểu. Có 1 câu hỏi về tiếng Việt trong phần đọc hiểu văn bản văn học.
Một số kiến thức tiếng Việt có thể xuất hiện trong đề thi mà học sinh cần lưu ý trong quá trình ôn tập: biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm nói tránh, đảo ngữ, câu hỏi tu từ, điệp thanh, điệp vần: đặc điểm và tác dụng; từ tượng hình và từ tượng thanh: đặc điểm và tác dụng; thành phần biệt lập trong câu: đặc điểm và chức năng; nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn của câu; câu khiến, câu cảm, câu rút gọn và câu đặc biệt: đặc điểm và chức năng; sự khác nhau giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp; cách dùng dấu câu khi dẫn trực tiếp và gián tiếp.
Những sai lầm phổ biến dẫn đến mất điểm bài thi
Ông Trần Tiến Thành cho biết, khi làm bài thi, một số nguyên nhân sau cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả bài làm mà học sinh cần phải khắc phục: phân bổ thời gian không hợp lý cho các phần, các câu; đọc đề thi không kỹ dẫn đến trả lời không đúng trọng tâm, hoặc trả lời dài dòng, thừa hoặc thiếu ý; trình bày cẩu thả, chữ viết khó đọc; bài làm bố cục thiếu cân đối, bài làm không hoàn chỉnh (do quá say sưa viết về 1 ý dẫn đến bài làm không có kết bài hoặc kết bài sơ sài). Ngoài ra, kết quả bài thi còn bị ảnh hưởng từ tâm lý học sinh. Nhiều học sinh quá lo lắng về kỳ thi, gây tâm lý bất an có thể dẫn đến bài làm đạt kết quả không như mong muốn.
Ở môn ngữ văn, ngữ liệu trong đề thi tuyển sinh sẽ nằm hoàn toàn ngoài sách giáo khoa. Chính vì vậy, trong quá trình học tập, học sinh cần chú trọng rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, kỹ năng viết, nắm vững kiến thức ngữ văn để có thể làm quen với các thể loại ngữ liệu được đề cập trong đề thi. Cần lưu ý rằng, đề tham khảo chỉ là một định hướng giúp học sinh dễ dàng hình dung và tiếp cận với đề thi tuyển sinh chính thức, đề thi tuyển sinh chính thức có thể ra theo dạng thức khác bám theo cấu trúc, yêu cầu đánh giá và bảng năng lực cấp độ tư duy đề thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027 đã được Sở GD-ĐT TP.HCM công bố từ đầu năm học. Do đó, các em cần tuyệt đối không học tủ, học vẹt, học theo văn mẫu vì sẽ không thể đáp ứng được yêu cầu của đề thi tuyển sinh.
Nhiều học sinh thường có quan niệm rằng để đạt được điểm cao môn ngữ văn thì bài làm cần viết dài. Tuy nhiên, đây là quan điểm không đúng. Thực tế hiện nay đối với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn ngữ văn bậc THCS thì để đạt được điểm cao ở môn này, học sinh cần nắm được yêu cầu của đề, viết trọng tâm và đầy đủ những yêu cầu của đề. Bài viết không cần quá dài, chỉ cần đảm bảo súc tích, đúng trọng tâm. Ngoài ra, để đạt được điểm cao, bài thi cần có tính sáng tạo, liên hệ, vận dụng thực tế, thể hiện năng lực viết văn của học sinh.
Yến Hoa (ghi)
Bình luận (0)