Phòng thí nghiệm “lên tiếng”: Kỳ 1: Còn rất hạn chế, sơ sài

Phòng TN bộ môn hóa hữu cơ Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM tọa lạc trên lầu 2 của dãy nhà cũ kỹ nhất trường, rộng chừng 50m2. Hóa chất bày la liệt, lẫn lộn trên bàn, dưới đất cùng rất nhiều thứ hỗn tạp khác, ổ điện nằm chính giữa, cả nồi niêu, xoong chảo, túi xách…

ThS. hóa hữu cơ Châu Nguyễn Duy Khiêm – người thường xuyên phải tiếp xúc phòng TN trên chia sẻ: “Do diện tích của nhà trường nhỏ, nên dù rất muốn chuyển sang phòng khác rộng và an toàn hơn nhưng đành chịu. Phòng TN cũng không có nhiều tủ kính, tủ gỗ để chứa hóa chất nên chỉ còn cách đậy kín, để bên ngoài…”. Còn TS. Nguyễn Tuyết Phương – Phó trưởng khoa Hóa lý (ĐH Khoa học Tự nhiên) nhận xét rằng: “Hầu hết các phòng TN trong khuôn khổ trường ĐH ở nước ta đều còn rất hạn chế và sơ sài. Chỉ có thể thực hiện được những TN có độ độc hại dừng ở phạm vi nào đó, vì vượt quá là không đảm bảo, sẽ nguy hiểm ngay. Những TN tạo khí độc được thực hiện trong tủ hút thì khả năng lọc khí độc của tủ này cũng rất thấp. Mà mỗi phòng TN cũng chỉ có khoảng một tủ hút…”.

Tương tự, ở Trường ĐH Bách khoa TP.HCM, nhiều phòng TN được cải tạo lên từ phòng học. Dù hoàn toàn né những loại hóa chất độc hại nhưng việc bảo quản từng loại hóa chất phù hợp với những môi trường khác nhau vẫn là điều nhà trường chưa thể làm được. PGS.TS Nguyễn Tấn Phong – Phó trưởng khoa Môi trường ĐH Bách khoa cho biết: “Riêng Khoa Môi trường có 4 phòng TN thì tới 3 phòng đang xuống cấp, diện tích cũng khiêm tốn, chỉ đảm bảo để thực hiện những TN đơn giản hay chuyển giao công nghệ từ phía công ty đặt hàng…”.

Khoa Dược – ĐH Y dược TP.HCM với 12 phòng TN, mỗi phòng cũng phải “cõng” một lượng gần 50 sinh viên. Dù được trang bị khá đầy đủ nhưng theo PGS.TS Nguyễn Thiện Hải thì để bằng các nước trong khu vực vẫn xa lắm. Sinh viên vẫn còn phải chen chúc nhau xung quanh một mô hình. Về hóa chất TN thì cách đây 5-7 năm, nhà trường đã giảm các loại hóa chất độc hại, nếu buộc sử dụng cũng chỉ pha loãng ra. Nên với các TN có sử dụng hóa chất độc hại thì phần lớn chỉ dừng ở mức học thuật.

Theo yêu cầu của các trường ĐH thì trước khi vào phòng TN, sinh viên phải được trang bị đầy đủ từ kính mắt, áo blouse, khẩu trang, giày bít mũi, không được nói chuyện, cười đùa trong phòng TN. Tuy nhiên, thực tế thì không phải sinh viên nào cũng thực hiện được điều đó. Bộ môn an toàn phòng TN không phải là một môn học, và vì thế, chưa được đưa vào giảng dạy ở bất kỳ trường ĐH nào. Chỉ có mỗi khoa, mỗi bộ môn đưa ra những quy định riêng phổ biến đến sinh viên. Riêng Khoa Môi trường – ĐH Bách khoa TP.HCM thì lồng ghép môn này vào Bộ môn an toàn sức khỏe môi trường. Thầy Châu Nguyễn Duy Khiêm thừa nhận rằng, việc đảm bảo an toàn phòng TN phụ thuộc rất nhiều vào ý thức của sinh viên. Những buổi sinh hoạt ngoại khóa, sinh viên cũng được trao đổi nhiều về vấn đề này. Nhưng thực hiện được là điều không dễ dàng… Vì thế, việc cháy nổ trong phòng TN là điều không thể tránh khỏi. Phần nhiều là do sinh viên sơ suất. TS. Nguyễn Tuyết Phương cho biết, dù những tai nạn thường không gây tổn thất nào nhưng từ đó lại là tiền đề để những tai nạn khác phát sinh, nguy hiểm hơn.

Đã từng xảy ra cháy lớn vào năm 2004 nên ĐH Y dược TP.HCM có phần cảnh giác hơn về việc này. Sinh hoạt đầu khóa về an toàn phòng TN được thực hiện thường xuyên và nghiêm ngặt trong quá trình quản lý sinh viên thực hiện nội quy phòng TN.

Bài, ảnh: Yến Hoa